$txt['colorize_color'] = 'Color';$txt['HPlocation'] = 'Project Honey Pot (all regions)'; // MOD Quick PM $txt['quick_pm'] = 'Quick PM'; $txt['change_quick_pm'] = 'Change to Quick PM'; $txt['change_quick_reply'] = 'Change to Quick Reply'; $txt['send_message'] = 'Send message'; $txt['quick_pm_desc'] = 'With Quick-PM you can write a personal message when viewing a topic without loading a new page. You can still use bulletin board code and smileys as you would in a normal personal message.'; $txt['display_quick_pm'] = 'Enable Quick PM (requires enable Quick Reply)'; // MOD Auto Merge Double Post $txt['permissionname_doublePost'] = 'Allow to do Double Post'; $txt['permissionhelp_doublePost'] = 'By Enabling this will allow them to double post.'; $txt['AutoMergePost_div'] = 'Add text when merging the post'; $txt['AutoMergePost_div_sub'] = 'You can use BBC and $date variable'; $txt['AutoMergePost_time'] = 'Time after which it will allow the bump the topic'; $txt['AutoMergePost_time_sub'] = 'Time 0 to disable the MOD and 9999 for never allow bump'; // Aeva Media extra strings $txt['aeva_gallery'] = isset($txt['aeva_gallery']) ? $txt['aeva_gallery'] : 'Media'; $txt['aeva_home'] = 'Home'; $txt['aeva_unseen'] = 'Unseen'; $txt['aeva_profile_sum'] = 'Summary'; $txt['aeva_view_items'] = 'View items'; $txt['aeva_view_coms'] = 'View comments'; $txt['aeva_view_votes'] = 'View votes'; $txt['aeva_gotolink'] = 'Details'; $txt['aeva_zoom'] = 'Zoom'; $txt['permissiongroup_aeva'] = 'Aeva Media'; $txt['permissiongroup_simple_aeva'] = 'Aeva Media'; $txt['permissionname_aeva_access'] = 'Access Gallery'; $txt['permissionname_aeva_moderate'] = 'Moderate Gallery'; $txt['permissionname_aeva_manage'] = 'Administrate Gallery'; $txt['permissionname_aeva_access_unseen'] = 'Access unseen area'; $txt['permissionname_aeva_search'] = 'Search in Gallery'; $txt['permissionname_aeva_add_user_album'] = 'Add Albums'; $txt['permissionname_aeva_add_playlists'] = 'Add User Playlists'; $txt['permissionname_aeva_auto_approve_albums'] = 'Auto-approve Albums'; $txt['permissionname_aeva_moderate_own_albums'] = 'Moderate own Albums'; $txt['permissionname_aeva_viewprofile'] = 'View anyone\'s Gallery profile'; $txt['cannot_aeva_viewprofile'] = 'You cannot view Gallery profiles'; // End Aeva Media strings $txt['display_facebook_like'] = 'Display Facebook Like icon?'; $txt['display_facebook_like_desc'] = 'Enabling this will Display the Facebook Like Icon within posts.'; $txt['display_facebook_like_all'] = 'Display Facebook Like icon in all posts?'; $txt['display_facebook_like_all_desc'] = 'Enabling this will Display the Facebook Like Icon within all posts. Note Display Facebook Like Icon has to be enabled'; Vai tṛ của trí tưởng tượng trong sáng tác kiến trúc
Ashui.com/Forum ashui
18/11/2019, 12:04  
27069 bài viết trong 10623 chủ đề bởi 205210 thành viên
Xem các bài viết mới trên diễn đàn.
Xin chào ! Bạn là khách. Vui lòng đăng nhập hoặc đăng ký.

Đăng nhập với tên truy cập, mật khẩu và thời gian tự động thoát
VNArchitects.com
Chủ đề quan tâm: Để đăng kư thành viên, xin vui ḷng liên hệ: admin@ashui.com
 
   Trang chủ   Lịch sự kiện Thành viên Tìm kiếm Trợ giúp Đăng nhập Đăng ký  
Trang: [1]   Chuyển xuống
  In ấn  
Tác giả Chủ đề: Vai tṛ của trí tưởng tượng trong sáng tác kiến trúc  (Đọc 5321 lần)
0 thành viên và 1 khách đang xem chủ đề này.
Google
Google.com
Ashui-U
*


Hà Nội
Gián tuyến Gián tuyến

Giới tính: Nam
Bài: 170


Xem hồ sơ Trang chủ
« Trả lời #1 vào: 02/03/2009, 08:46 »

Phiếm luận với các Kiến trúc sư nhân ngày đầu năm
Nguyễn Minh Ḥa

Tôi được đào tạo về đô thị học ở Philippines và xă hội học đô thị ở Liên Xô, tuy có dính dáng đến đến phát triển đô thị nhưng chắc chắn không phải là kiến trúc sư (KTS). Thỉnh thoảng có viết lách tư chút, lên diễn đàn nói ba câu dăm điều về đô thị, hay giao du với dân kiến trúc đâm ra nhiều người nhầm là KTS.

Nghe họ gọi nhầm thế nhưng sướng rơn và cũng không lắc không gật, v́ không học hành ǵ mà có người gọi thế là oách rồi. Cũng phải có nhời trước như thế để lỡ có sảy miệng th́ các KTS cũng thể tát cho kẻ ngoại đạo đang đưa lời mua vui.

Ai cũng thừa nhận 100 KTS th́ có đến 105 ông lăng mạn đến thấy sợ. Bằng chứng là nhiều vị chỉ đi có một nhoáng về là có hẳn một bản đồ quy hoạch xanh xanh đỏ đỏ rất chi là hoành tráng. Nh́n vào thấy chỗ này công viên, chỗ kia là trường học cho con nít, chỗ nọ là hồ sinh thái thấy mà ham. Mấy chục năm sau nó vẫn cứ là đất trống hoác trống huơ, hoặc có mọc lên khu dân cư th́ soi kính lúp măi chả thấy công viên đâu, thế mới thấy trí tưởng tượng của các KTS thật sáng láng.

Mấy năm gần đây các KTS ngoại quốc đổ bộ rầm rộ vào Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, chiếm hết mất thị phần ở “chiếu trên”, đẩy các KTS quốc nội xuống “chiếu dưới”. Bất cứ toà cao ốc nào mọc lên cũng có bóng dáng của các KTS không Hàn Quốc th́ Singapore, hay Mỹ...


Nguồn cảm hứng thiết kế từ búp sen

Trong lĩnh vực vẽ vời, xây cất này phải nói các KTS cả Ta lẫn Tây đều bay bổng rất mănh liệt, nhất là trong giai đoạn h́nh thành ư tưởng thiết kế mà các KTS gọi là t́m concept. Nghe các KTS thuyết tŕnh quá tŕnh đi t́m cảm hứng mới thấy thật dày công. Nhưng có điều lạ là các cảm hứng cho sáng tác thiết kế của các KTS trong nước lại bắt đầu từ nước ngoài, c̣n với các KTS từ xứ khác đến xứ ta th́ ngược lại. Hăy xem khi quy hoạch một khu vực hay thiết kế một toà nhà th́ thế nào trong phần luận giải, KTS Việt Nam cũng chứng minh bằng được sản phẩm của ḿnh có “bà con” với các trường phái tên tuổi trên thế giới, là sản phẩm đích thực của Tân cổ điển hay Phục hưng của ư, Pháp, hay chí ít cũng là ả Rập. Trong khi các KTS nước ngoài th́ lại ra sức chứng minh sản phẩm của tôi tuy hiện đại nhưng lại lấy cảm hứng và nguồn gốc từ văn hoá dân tộc bản địa một trăm phần  trăm, các “tứ” của nó là từ tà áo dài tha thướt, từ cây tre trăm đốt bền bỉ mà dẻo dai, từ nón lá chịu thương chịu khó, từ cánh buồm đỏ thắm, từ búp sen, bông sen đậm đà tinh thần Phật giáo từ bi bác ái, từ lá dừa nước rất chi là văn hoá Nam Bộ... Các thành viên hội đồng quy hoạch - kiến trúc của thành phố, các vị lănh đạo nghe thuyết tŕnh vừa xúc động đến nao ḷng vừa cảm phục về t́nh yêu quê hương đất nước từ một người lạ hoắc. Nhưng (lại nhưng) chỉ có điều sản phẩm thực và nguyên bản mô phỏng sao thấy khác xa nhau quá!


Ư tưởng thiết kế từ búp măng

Một vài năm nữa toà nhà Trung tâm tài chính hơn 70 tầng mọc lên giữa quận Nhất (TP. HCM) có tên là “Lotus Tower” (cao ốc hoa sen v́ theo nhà thiết kế nó mang h́nh dáng của một búp sen), nhưng tôi dám quả quyết là một “Hai Lúa” của đồng bằng sông Cửu Long ngó lên mà nói nó đích thị là hoa sen hay búp sen th́ dám chết liền tắp lự. Nếu nh́n kỹ th́ nó có dáng của cây măng tây hay con cá dốc ngược đầu xuống đất. Tôi ngờ rằng mẫu thiết kế các toà cao ốc này nó đă có sẵn trước khi ông Lee, Ông Tae, ông Liu đến Việt Nam. Khi đến xứ này các ông chỉ có việc dạo phố ẓng ẓng (kiểu nói người Nam Bộ) t́m h́nh ảnh cây trái, con vật nào đó rồi gán ghép vào tác phẩm của ḿnh, tiếp sau nữa là thổi vào cho nó một cái lư lịch văn hoá thật gần gũi. Điều này giống như ông Marx hay Engel (một trong hai ông, lâu quá chẳng nhớ nữa) có nói một con ong thợ giỏi nhất cũng không thể sánh được với một KTS tồi nhất, bởi v́ trước khi bắt tay vào xây dựng th́ đă có h́nh ảnh cái nhà trong đầu của người thiết kế rồi. Có lẽ v́ thế mà thỉnh thoảng các công tŕnh  được coi là “điểm nhấn” là “biểu tượng” ở TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội bị tố giác là anh em song sinh với cao ốc A, B, C nào đó ở KualaLumpur hay Seoul,...

Quả thật, một người trí tưởng tượng phong phú đến mấy cũng khó có thể tin được một toà cao ốc cao hơn 40 tầng lại được lấy cảm hứng từ 2 cái sọt của bác nông dân gánh trái cây. Cũng khó có thể nào h́nh dung ra được một ṭa cao ốc có h́nh dáng uốn éo thế thế mà lại phóng tác từ các cô gái Việt Nam trong tà áo dài tha thướt. Hay một ṭa nhà cao vút chọc thẳng lên trời lại mang dáng h́nh của một cánh buồm trong chiều sương bảng lảng và thơm mùi khói nướng cá. Nghe có vẻ hơi kỳ kỳ, nhưng xem ra có lư khi có người nói những chuyện biểu tượng văn hoá, hay sen, súng ǵ đó gán cho các công tŕnh kiến trúc mà thật ra nó chả mấy ư nghĩa với dân trong nghề.


Tà áo dài - Nguồn cảm hứng thiết kế ṭa nhà Tower Isnpiration

Vẫn biết sáng tác kiến trúc là chuyện đại sự, là sự kết hợp của thơ ca, nghệ thuật và kỹ thuật chỉ có một vài người được “thượng đế” tin cậy trao cho sứ mệnh lịch sử. Nhưng ư nghĩa mỹ thuật ẩn chứa bên trong sâu lắng quá đến mức hàng triệu “thảo dân” ít học không nhận ra nó là cái ǵ th́ thấy nó làm sao ấy! Bởi lẽ, một bức tranh sáng tác đôi khi chỉ để thỏa măn có một người, nhưng toà nhà cao to ngật ngưỡng đứng giữa trời xanh mây trắng thế kia là để cho bàn dân thiên hạ chiêm ngưỡng, xuưt xoa.

Ngày tết, bên chén rượu ngoại, đọc những ḍng này xin các KTS niệm t́nh tha thứ!  Wink
Địa chỉ IP đã được lưu lại

Sir Google
ktsviet
Ashui-H
**


_thanhphong_0404
Gián tuyến Gián tuyến

Giới tính: Nam
Bài: 333


Xem hồ sơ E-mail
« vào: 08/05/2008, 23:12 »

Bài viết mang tính nghiên cứu của KTS.Lê Hữu Trúc
Có lần trên một đề mục quảng cáo tôi đă đọc được ḍng chữ này “bạn có muốn trở thành một lập tŕnh viên tin học không, không cần biết kỹ thuật - bạn chỉ cần một ư tưởng”. Câu nói này dù có phần phóng đại, song đă gây cho tôi một ấn tượng mạnh và khiến tôi liên tưởng đến một câu nói khác mà các thày giáo kiến trúc cũng thường hay nói với sinh viên trong giờ học thiết kế “trong sáng tác vấn đề chính là anh phải có ư tưởng”. Sau này tôi cũng được biết ở những xưởng sáng tác kiến trúc lớn của nước ngoài có một số KTS - hạt nhân chỉ làm duy nhất một công việc đó là cung cấp các ư tưởng c̣n phần việc triển khai kỹ thuật đă có người khác lo. Ngẫm lại tất cả những điều này mới thấy h́nh như trong chính bản thân ḿnh và ngay chính trong nền kiến trúc của chúng ta bấy lâu nay rất vắng bóng những ư tưởng nghề nghiệp hay mà theo tôi một trong những nguyên nhân căn bản bắt nguồn từ trí tưởng tượng của người sáng tác c̣n quá nghèo nàn. Một điều dễ nhận thấy, ở thời đại công nghệ cao này cái khó là ư tưởng sáng tạo chứ không phải là kỹ thuật thực hiện. Trong sáng tác kiến trúc người KTS càng cần phải có một trí tưởng tượng phong phú v́ anh ta với tư cách là một nghệ sĩ cũng như những nghệ sĩ khác đều có thiên chức phải mang lại cho mọi người những cảm xúc thẩm mỹ, những khoái cảm thẩm mỹ.

Có thể mạnh dạn mà nói ngay rằng tưởng tượng đóng vai tṛ gần như quyết định trong sáng tác kiến trúc và cảm thụ nghệ thuật. Tác phẩm kiến trúc thành công đều là sản phẩm mang đậm dấu ấn của một trí tưởng tượng phong phú và chính nó sẽ làm nảy sinh trí tưởng tượng nơi người thưởng thức. Chính hành vi tưởng tượng này làm cho công tŕnh kiến trúc cứ mới măi mỗi lần ta tiếp xúc. Khi đến với cái h́nh ảnh siêu thực của nhà hát kịch Opera Sydney của KTS Jorn Utzon ta không thể không liên tưởng đến những chiếc lá của một cây xương rồng mọc khắp trên đất úc, những chú rùa nối đuôi nhau, những cánh chim Hải Âu hay những cánh buồm no gió đại dương trên vịnh cảng Sydney thơ mộng. Hay là h́nh ảnh nhà thờ Ronchamp của Le Corbusier đă gợi lên trong ta biết bao h́nh ảnh: Đức mẹ trải khăn che chở cho các con chiên, h́nh ảnh của con tàu, chiếc mũ...và cùng một cách thức biểu đạt như vậy một vài công tŕnh kiến trúc của ta cũng đă mang lại cho người xem những cảm nhận độc đáo. Chùa Một Cột - đấy cái hoa sen ấy, đâm rễ vào đất, mọc thân trong nước, nở hoa trong không khí dưới những tia nắng mặt trời. C̣n nếu nh́n ngắm những ngôi nhà Rông ở Tây Nguyên bạn có thể nảy sinh trong ḿnh h́nh ảnh những mũi tên hay một lưỡi búa khổng lồ của những người dân đi khai phá để lại giữa vùng rừng núi hoang sơ. Gần đây hơn đài tưởng niệm liệt sĩ tỉnh Tuyên Quang của KTS Lê Hiệp là một ví dụ thành công nữa. Nó vừa mang h́nh ảnh của một ngọn nấm khổng lồ, dáng dấp của cây đa cách mạng, lại vừa mang h́nh hài một đụn khói lớn của trái bom vừa nổ tất cả đều độc đáo và gợi lại nơi người chiêm ngưỡng một không gian lạ khiến họ phải suy tư, ngẫm nghĩ và nó đă thành công khi tạo dựng được trong ḷng người xem một bầu không khí cách mạng hào hùng xen lẫn đau thương.

Nếu chỉ có quan sát, cảm nhận ngũ quan, suy lư và trí nhớ th́ không có tác phẩm kiến trúc giàu tính nghệ thuật. Tưởng tượng mới hoàn chỉnh nó, tưởng tượng cho ta một khát vọng h́nh hài. Chỗ khoa học và nghệ thuật nhập làm một là tưởng tượng, bởi tưởng tượng là tự do là vượt lên hiện tại và thực tại để trở về đó một cách sâu sắc hơn, chính xác hơn, bản chất hơn - khoa học và nghệ thuật cùng có sứ mạng ấy. Có ba thứ mà các bậc thầy luôn khuyên các nghệ sĩ trẻ khi sáng tác là: quan sát- suy đoán, ghi nhớ - nhập tâm và tưởng tượng. Hai thứ đầu là mảnh đất và hạt mầm làm nảy nở, c̣n thứ sau cùng nhằm làm cho tác phẩm ra đời hoàn hảo. Có lẽ chính khát khao vượt qua, phủ nhận cái quan sát được, ghi nhớ được, suy lư được, làm nảy sinh tưởng tượng. Song trong bất kỳ trường hợp nào ta cũng không được bỏ qua lư tính bởi nếu tưởng tượng cung cấp tài liệu và t́nh cảm, c̣n hành động như một động lực th́ lư tính đóng vai tṛ người điều chỉnh và là ông chánh án. Nhưng nhân tố thuần tuư trí lực này cũng không được chèn ép tưởng tượng hoặc hạn chế tự do của nó. V́ như thế nó sẽ dễ dàng làm sụp đổ toàn bộ cái công tŕnh bay bổng và cái chỉnh thể đang h́nh thành ấy mà nếu nó không bị giết chết ngay từ trong bào thai, th́ cũng sẽ bị phương hại, méo mó đi trong khi lớn lên.

Sự g̣ bó về nhiều mặt trong sáng tác kiến trúc cùng với lối tư duy duy lư là rào cản trực tiếp đă ảnh hưởng rất nhiều tới trí tưởng tượng phong phú của người thiết kế. Nhưng chính chúng sẽ lại là cú huưch thúc đảy cảm hứng sáng tạo nơi họ. Khi đối diện với sự g̣ bó này, người sáng tác có hai lựa chọn: hoặc tuân theo nó hoặc chống lại nó. Và ngay cả thái độ tuân theo cũng là tuân theo một cách g̣ bó, bởi sự tuân phục này khiến anh ta phải chống lại các ư niệm, các lề luật, các nguyên lư cứng nhắc, các giá trị văn hoá tự thân mà anh đang có. Cả hai phản ứng đều thúc đảy người KTS sáng tạo. Nhưng sự “g̣ bó” sẽ chỉ có giá trị khi nó là một sự “g̣ bó thực sự”- giống như chiếc dằm cắm chặt vào kẽ chân của chú ngựa đua sung sức chỉ khiến cho nó hăng máu hơn mà thôi. C̣n khi sự g̣ bó đă biến thành khuôn mẫu, thành một thói quen, một nếp nghĩ khó thay đổi th́ khi đó nó không có giá trị nữa thậm chí sẽ c̣n triệt tiêu tính sáng tạo v́ cho ra đời một thứ kiến trúc nhân bản từa tựa giống nhau. ở phương Đông, cách làm việc nhập tâm là lối làm việc phổ biến, cả hàn lâm lẫn dân gian. Khi sáng tác người nghệ sĩ quan sát và ghi nhớ thật kỹ mọi thứ hoặc những thứ cần thiết nhất rồi khi vẽ th́ vẽ theo h́nh ảnh do tưởng tượng tái hiện lại trong đầu. Bởi vậy, những nét vẽ phác thảo thô sơ và run rẩy ban đầu với những mảng và khối lớn là rất cần thiết và tối quan trọng mà nếu ta mổ xẻ đi ngay vào chi tiết của tác phẩm vào thời điểm này sẽ khiến công tŕnh sớm trở nên rườm rà và dư thừa với những chi tiết vụn vặt. Đơn giản là chỉ nên ghi nhớ những cái dễ nhớ nhất khiến cho tác phẩm thật sự cô đọng, có tính mộc mạc, gợi nơi người xem nhiều sự liên tưởng.

Gớt đă từng nói “Thiên tài chẳng qua chỉ là sự kiên nhẫn lâu dài” bởi trong sáng tác nghệ thuật không có chỗ cho sự ngẫu nhiên. Nếu đợi cho tới lúc cảm hứng gơ cửa chắc người nghệ sĩ đă kịp chết già. Người KTS khi cảm thấy ḿnh là nô lệ của một chủ đề, một trường phái, cổ đại hay hiện đại nào đó đang không để cho anh ta được yên, th́ anh ta phải cố gắng t́m kiếm cho được những yếu tố cần thiết từ trong cái vốn liếng từng trải và hiểu biết nghề nghiệp của ḿnh. Tích cực tăng cường năng lực tưởng tượng, hoà nhập ḿnh vào tinh thần của tác phẩm. Nếu anh ta lại ngỡ ngàng lùi bước trước các khó khăn khi nhẽ ra phải lần lượt chiến thắng chúng...th́ tác phẩm sẽ không được kết thúc. Nó sẽ chết trong bốn bức tường của pḥng làm việc nơi không c̣n chỗ cho bất kỳ sự sáng tạo nào nữa và người KTS - nghệ sĩ đó đă tự kết liễu tài năng của chính ḿnh. Bất kỳ một đồ án tầm cỡ nào đều phải được xây dựng với sự trù tính về “điểm mở” trước khi chạm bút vào nó. Bao giờ cũng nhất thiết phải có hai điều. Thứ nhất là một tổng số nhất định các mối liên hệ và tổ hợp phức tạp được gọi là công năng. Thứ hai là một phần nhất định sự khơi gợi một cái ǵ kiểu như mạch ngầm của tư tưởng, một cái mạch không thấy được và không xác định được. Chính điều thứ hai này tạo ra h́nh hài và ẩn ư sâu xa cho tác phẩm và chính nó cũng đưa lại giá trị cho điều thứ nhất mặc dù điều thứ nhất cũng không kém phần quan trọng.

Những kết quả nghiên cứu tâm lí cho thấy: trí nhớ đưa lại sự sao chép chính xác cuộc sống, tưởng tượng tạo ra những đặc điểm và quan hệ giống thật, c̣n lư tính th́ tổ hợp những cái đó lại để xây dựng nên cái toàn vẹn. Trong sáng tác, lư tính chuyên làm việc lựa chọn trong số các chi tiết đă đến với trí nhớ hoặc do tưởng tượng tạo ra để quy định phương thức chúng có thể đưa vào tác phẩm c̣n tưởng tượng thường đóng vai tṛ quan trọng nhất khi xây dựng và tái tạo nên các h́nh tượng. Tuy vậy trong một vài trường hợp cá biệt vai tṛ của tưởng tượng và lư tính có thể theo một tỷ lệ ngược lại. Hoặc giả khi người thiết kế tiếp xúc với nhiệm vụ anh ta có thể liên tưởng ngay đến một h́nh tượng phù hợp đă gặp ở đâu đó trong cuộc sống và lúc này trí nhớ lại đóng vai tṛ là nhân tố quyết định cho sự ra đời của tác phẩm đó và làm cho hai loại hoạt động kia chỉ c̣n lại rất ít ỏi. Song gần như một mẫu số chung các tác phẩm kiến trúc thành công ít khi là sự sao chụp một cách nguyên xi cuộc sống hay được h́nh thành bởi những tính toán khô khan thuần lư trí mà chúng đều là thành quả tất yếu của một trí tưởng tượng phong phú. Tuy vậy nh́n chung lư tính và tưởng tượng vẫn chiếm một vị trí như nhau trong các tác phẩm kiến trúc phức tạp và mỗi nghệ sĩ lớn đều đạt tới lư tưởng của ḿnh bằng cách kết hợp sự nhập thân sâu sắc với sự suy nghĩ minh mẫn bởi tưởng tượng cũng thường chỉ đưa lại nhiều kết quả khi nó đă bị lư tính làm cho nguội đi và b́nh tĩnh lại.

Đôi khi để tạo ra cho ḿnh một ư thức sáng tạo, một trí tưởng tượng phong phú, một sự hứng khởi và ngây ngất của tinh thần gắn liền với một sự vận động nội tâm sâu sắc các KTS lầm tưởng rằng có thể lật đổ cái trật tự tự nhiên để tự tạo theo ư ḿnh một trạng thái “năng sản” cần thiết thông qua các phản ứng cảm tính nào đấy như rượu hay một thứ kích thích nào khác. Đấy là một cách để có được cảm hứng sáng tác mà không cần tập hợp năng lực trí tuệ, không thúc đảy tưởng tượng, song lại có tác động ngay vào thần kinh và tự cảm hữu cơ. Song đa số mọi người đều dễ dàng nhất trí rằng hoạt động sáng tác nhất là sáng tác kiến trúc không thể được dấy nên một cách giả tạo và rất hiếm khi lại do những phương tiện làm cho ư thức bị mờ đi hoặc nghẹn lại v́ chỉ kích thích cái năng lực thuần tuư vật lư. Nếu chất gây say tạo ra một lối thoát thoải mái cho các bản năng và sức mạnh thần kinh th́ đồng thời nó lại là kẻ thù tự nhiên của bất kỳ một sự tập trung nghiêm túc nào. Thường là nó gạt bỏ mọi h́nh ảnh thường xuyên rơ ràng hoặc những diễn biến rộng răi của suy nghĩ. Các kích thích vật lư bên ngoài về thực chất mâu thuẫn với sự suy nghĩ nghệ thuật hợp lư và có hiệu quả. Sáng tạo phải ở trong trạng thái cân bằng và khoẻ mạnh đây phải được coi là nguyên tắc chung đối với tất cả những người làm nghệ thuật. Những người mang đậm bản tính sáng tạo phải là những người làm chủ tuyệt đối chính ḿnh và bất kỳ một sự kích thích sinh lư nào cũng đều phải xuất hiện như một kết quả không tránh nổi của bước vận động sơ bộ của tưởng tượng. ở đâu tự do của tinh thần bị đặt dưới tác động của những ǵ trái quy luật chung của sức khoẻ hay của tự cảm nói chung, th́ ở đấy thường là sẽ không xuất hiện nổi một suy nghĩ sáng tạo triệt để.

Để có được một trạng thái sáng tác tốt với những tiền đề cần thiết cho việc tổ hợp và liên thông các dữ kiện, đ̣i hỏi người sáng tác phải duy tŕ được một trạng thái tập trung cao độ. Đây chính là kết quả của sự chú ư bên trong có được do sự phối hợp của tưởng tượng và lư tính. Đó là thời điểm người KTS tập hợp toàn bộ năng lực của ḿnh chung quanh một chủ đề hay một đối tượng nào đấy đang dấy lên trong anh ta sự thích thú sôi động nhất. Trong giai đoạn thai nghén, ấp ủ t́m ṭi những cái đặc sắc, vai tṛ của trí tưởng tượng là vô cùng quan trọng. Trí tưởng tượng có nghĩa là khả năng tạo nên những h́nh tượng mới lạ chưa từng có trên cơ sở những cảm nhận có sẵn. Tất nhiên sẽ là chưa đủ nếu chỉ có những kiến thức nghề nghiệp rộng lớn, một tŕnh độ văn hoá cao, những khả năng hiếm có trong việc nhận thức và thâm nhập, thậm chí cả sự chú ư cao độ. Đấy chỉ mới là những yếu tố và những điều kiện tốt để hoạt động cao hơn mà thôi. Vấn đề thực chất không phải ở đấy, nó nằm ở sự loé sáng trong một khoảnh khắc ngắn, trong những hoàn cảnh thuận lợi nhất, của một số lượng lớn hơn nhiều các yếu tố như vậy và ở sự tổng hợp của các yếu tố ấy. Chính sự loé sáng này cho phép người nghệ sĩ thấy được và đôi khi t́m ra các giải pháp đúng đắn cho tất cả những vấn đề đặt ra. Tất nhiên sẽ chẳng có sự loé sáng nào nếu trước đó người sáng tác không có những lao động t́m ṭi, thể nghiệm nghệ thuật nghiêm túc và nhọc nhằn. Một điều dễ nhận thấy ở các nghệ sĩ tài năng là họ thường trông như rất mơ màng và đăng trí ở những vẻ bề ngoài và hết sức nhỏ nhặt. Song bù lại họ lại rất đỗi tập trung ở những cái bên trong và quan trọng. Chính nhờ có tính đăng trí này mà họ có được tự do cao độ của tư duy sáng tạo. Gạt bỏ các kích động khó chịu bên ngoài và không chịu làm nô lệ các chuyện t́nh cờ, họ đang tiến đến một sự hài hoà bên trong với sự sôi động của tinh thần mà nếu thiếu đi những điều này th́ chẳng thể nào làm việc nổi với một ư tưởng phức tạp nhất. Vậy tưởng tượng và lư tính đă tham gia vào việc phát triển tư tưởng đến mức nào và bằng cách nào?- câu trả lời tuỳ theo từng trường hợp riêng lẻ và phụ thuộc rất nhiều vào phương pháp làm việc được cá nhân người nghệ sĩ đó vận dụng theo thói quen hay thẩm mỹ của anh ta và tất nhiên cũng tuỳ theo xu hướng thời đại, phong cách mà cái này hay cái kia sẽ được xếp lên hàng đầu.

Những ai muốn kiếm ṿng nguyệt quế sáng tạo ở đây thường phải biết quyết định rất sớm cho một chuyên ngành sáng tác nhất định nào đó và ngay sau đó hoàn thành việc nghiên cứu nó với một khối lượng kiến thức khổng lồ mà chỉ riêng những kiến thức chuyên ngành thôi th́ chưa đủ. Chỉ khi đó người ta mới có thể bước chân vào con đường sáng tạo vô cùng mỏng manh và khó khăn. Cũng không cần phải thần thánh hoá điều này v́ thực ra trong năo bộ của bất kỳ một người b́nh thường nào cũng đều đang âm ỉ một ngọn lửa thiên tài nho nhỏ. Chúng ta có thể lập cho ḿnh một thói quen lâu lâu lại có ư thức tránh những lối ṃn suy nghĩ hàng ngày. Là một người nghệ sĩ- các KTS nên luôn ư thức có một “xưởng sáng tác tiềm năng” trong đầu, một loại công xưởng không ngừng tự sản xuất cho ḿnh những thách thức mới- chống lại những công thức đă cũ, hoặc chống lại chính ư nghĩ rằng những công thức đó đă cũ. Hăy đánh đổ ư nghĩ rằng mọi h́nh thức có thể sáng tạo đă được sáng tạo. Người nghệ sĩ thực thụ là người không chấp nhận ư nghĩ có thể “cũ người” nhưng vẫn “mới ta”. Đập vỡ một trật tự không có ǵ khó, nhưng để xây dựng nên một trật tự khác anh phải tạo ra những lề luật, những mô h́nh mới, những cấu trúc mới. Đă có ư kiến táo bạo cho rằng nền kiến trúc Việt Nam đă đến lúc cần có những trường phái và đă bắt đầu manh nha những công tŕnh mà người sáng tác kiên quyết đánh đổ những quan niệm và suy nghĩ cũ. Công tŕnh Trung tâm Hành chính Quận 10 của KTS Nguyễn Văn Tất là một ví dụ điển h́nh về điều này khi nó dám dũng cảm phá bỏ đi cái quy luật kiến trúc đối xứng đặc trưng của thể loại công tŕnh này để đem lại cho người xem một h́nh thức khác gần gũi và thân thương hơn. Và điều quan trọng hơn đó là phải làm và biết làm nên những điều kỳ diệu từ những cái mà anh đang có chứ không phải từ những cái mà anh tưởng rằng anh đang có. Xă hội chỉ có thể nói “thông cảm” với những khó khăn mà giới KTS đang gặp phải bởi một môi trường hay cơ chế hành nghề c̣n nhiều bất cập, chứ nhất quyết đó không phải là nhân tố quyết định đang ḱm hăm sáng tạo.

Cuối cùng bài viết chỉ xin được nhấn mạnh một lần nữa về vai tṛ vô cùng quan trọng của trí tưởng tượng trong sáng tác kiến trúc mà người viết đă cố thử bàn luận và diễn giải nó theo sự hiểu biết của cá nhân c̣n nhiều hạn chế. Chứ không hề có ư định phê phán một thứ kiến trúc có tính toán hay ca ngợi, tâng bốc thứ kiến trúc phô trương và h́nh thức đôi khi được nhào nặn bởi những ư tưởng mang đậm ư thích cá nhân và rất phản nghệ thuật. Cái bệnh đặt nặng h́nh thức và cái bệnh xem trọng công năng một cách thái quá đều đáng phải lên án trong môi trường sáng tác kiến trúc của chúng ta. V́ xét cho cùng kiến trúc khác với các loại h́nh nghệ thuật thuần tuư khác ở chỗ nó vừa là công cụ để người xem chiêm ngưỡng như một biểu tượng giàu tính nghệ thuật lại vừa là sản phẩm mang đậm dấu ấn của khoa học kỹ thuật để phục vụ cho những nhu cầu hết sức thực tế của con người. Nó mang trong ḿnh cả hai ḍng máu nghệ thuật và kỹ thuật. Đó chính là niềm tự hào của kiến trúc và là sứ mệnh đặc biệt khó khăn của các KTS chúng ta.
Địa chỉ IP đã được lưu lại

...cho ngày nay, cho ngày mai
...chúng ta đă làm được ǵ cho hai ngày sau!!!!!!!!!!
Trang: [1]   Chuyển lên
  In ấn  
 
Chuyển tới:  

Liên hệ Ban quản trị diễn đàn: ASEAN TIMES ONLINE
+84 9 8888 7890 | E-mail: admin@ashui.com
URLs: vnarchitects.ashui.com, vnarchitects.com
© 2008 VNArchitects | Ashui® Corporation
Hỗ trợ bởi MySQL Hỗ trợ bởi PHP Valid XHTML 1.0! Valid CSS!
Powered by SMF 1.1.4 | SMF © 2005, Simple Machines LLC