Bàn về vai trò của nước trong quy hoạch đô thị và thiết kế cảnh quan

Nhân tuần lễ của Ngày Nước sạch Thế giới (22/3), các chuyên gia quy hoạch đô thị và thiết kế cảnh quan của enCity đã chia sẻ về vai trò của nước trong quy hoạch và phát triển đô thị: từ thiết kế cảnh quan và cơ sở hạ tầng đến chính sách và quản lý tài nguyên nước.

 

Nước không chỉ là yếu tố sinh thái, nước còn giúp hình thành các cộng đồng. Trong lịch sử, các thành phố phát triển mạnh hầu như đều có vị trí gần nguồn nước (sông, hồ…) Nước là một nguồn tài nguyên quý giá để phát triển đô thị: từ nước sinh hoạt, đến trồng trọt, giao thông, thương mại, và là một phần của cảnh quan. Tuy nhiên, vì nước thường bị coi là yếu tổ hiển nhiên và bị gạt đi tầm quan trọng, nên con người đã gây ra sự khan hiếm, ô nhiễm nước, cạn kiệt nước ngầm, là hậu quả của việc quản lý và khai thác yếu kém tài nguyên nước.

Kể từ năm 1993, Liên Hợp Quốc đã lựa chọn ngày 22 tháng 3 là Ngày Nước sạch Thế giới (World Water Day), nhằm mục đích nâng cao nhận thức về cuộc khủng hoảng nước toàn cầu mà chúng ta đang đối mặt và sự cần thiết của xã hội phải hành động. Chủ đề năm nay là “Giá trị của Nước” để nhấn mạnh tầm quan trọng của nước trong phát triển đô thị và các quốc gia. Trong khi hàng triệu người trên thế giới vẫn phải vật lộn với việc thiếu nước sạch, đặc biệt là trong thời điểm đại dịch, những người quản lý chính sách phải có phương án quản trị tài nguyên nước mang tính bền vững và lâu dài.

Nhân ngày Nước sạch Thế giới năm nay, các chuyên gia quy hoạch và thiết kế đô thị của enCity đã chia sẻ về vai trò của nước trong các khía cạnh đô thị khác nhau, từ cảnh quan và cơ sở hạ tầng đến chính sách và quản lý tài nguyên nước.

Tiến sỹ Hồ Long Phi (Phó Tổng giám đốc, Chuyên gia về Quản lý tài nguyên nước & Biến đổi Khí hậu):

“Không phải ai trong chúng ta cũng có thể thấy được tất cả những lợi ích do nước mang lại. Nhiều xung đột lợi ích dẫn đến các quyết định sử dụng nước sai lầm, không công bằng và không minh bạch. Việc quản lý lưu vực, sông ngòi, tầng chứa nước, xử lý nước thải và hệ sinh thái liên quan đòi hỏi sự tham gia của nhiều bên. Vì vậy, điều rất quan trọng là cần thúc đẩy giáo dục và nâng cao nhận thức của tất cả mọi người về giá trị nội tại của nước và vai trò không thể thay thế của nó trong các khía cạnh của cuộc sống.”

Heather Banerd (Chuyên gia thiết kế cảnh quan):

“Nước là một phần vốn có của cảnh quan. Nó có mối quan hệ cộng sinh với cây xanh và cùng nhau mang lại giá trị tuyệt vời cho không gian đô thị, tăng cường sức khỏe của con người. Càng ngày càng có nhiều khách hàng và đối tác của enCity thừa nhận điều này, từ góc độ thiết kế, chúng tôi có thêm nhiều cơ hội khai thác vẻ đẹp của nước trong các dự án của mình. Ví dụ: trong Quy hoạch tổng thể Khu đô thị sinh thái Bắc Đà Lạt từng đoạt giải thưởng Ashui, chúng tôi đã thiết kế một “hành lang nước” tuyệt đẹp chạy dọc Bắc-Nam qua Thung Lũng Xanh, nhằm hứng nước mưa và dẫn xuống hồ trung tâm.”

Dự án Khu đô thị sinh thái Bắc Đà Lạt

Hải Phạm (Chủ trì Quy hoạch & cơ sở hạ tầng):

“Biến đổi khí hậu và đô thị hóa nhanh chóng đã làm tăng diện tích bề mặt bê tông và giảm không gian chứa nước. Điều này dẫn đến lưu lượng dòng chảy tăng lên, gây ra tình trạng ngập úng cục bộ khi có mưa lớn, đặc biệt khi triều cường diễn ra cùng lúc. Để đối phó với những tình huống khắc nghiệt này, nếu chỉ dựa vào các giải pháp cơ sở hạ tầng chất xám tốn kém là chưa đủ; cần có cơ sở hạ tầng xanh để phát triển môi trường đô thị bền vững.

Một trong những dự án của chúng tôi, The Riverside Community là một ví dụ điển hình. Đây là khu sinh thái ven sông với không gian mở (open-space) kết hợp với cấu trúc xanh tươi của thiên nhiên tạo thành hệ thống không tách rời.”

Minh Nguyễn (Chuyên gia về Tài nguyên nước, Môi trường và Hệ thống thông tin địa lý GIS):

“Không có nước, không có sự sống. Tuy nhiên, trên khắp các thành phố châu Á, các nguồn nước tự nhiên đang bị đe dọa bởi nước thải và rác thải sinh hoạt chưa qua xử lý, do kết quả của quá trình đô thị hóa nhanh chóng và thiếu kiểm soát. Các chiến lược quy hoạch của enCity có thể tích hợp tài nguyên nước vào cảnh quan, để nước không chỉ để sử dụng sinh hoạt mà còn đóng một vai trò quan trọng trong các hệ sinh thái, do đó cần được bảo tồn và bảo vệ.”

Dự án khu đô thị sinh thái ven sông Hoi An Waterfront, một dự án tư vấn quy hoạch của enCity

Đối với mỗi dự án tư vấn, enCity đều đề cao sự bền vững, bảo vệ nguồn nước tự nhiên và rộng hơn là bảo vệ và giữ cân bằng hệ sinh thái. Một số dự án tiêu biểu của enCity trong đó nước chiếm lĩnh nhiều yếu tố: sinh thái, kinh tế và văn hóa – du lịch: là khu đô thị Cồn Tiến – Hội An – điểm đến ven sông mới cho thành phố du lịch Hội An, là khu đô thị sinh thái Bắc Đà Lạt với Thung Lũng Xanh được bao quanh bởi hành lang dẫn nước mưa xuống hồ trung tâm, khu đô thị mới phía Nam Hải Dương nơi enCity thiết kế hồ nước như một phần của phố đi bộ dành cho cộng đồng. Hay một khu sinh thái ven sông với không gian mở (open-space) kết hợp với cấu trúc xanh tươi của thiên nhiên tạo thành hệ thống không tách rời. Đối với quy mô tỉnh, enCity đang triển khai dự án tư vấn tầm nhìn chiến lược tỉnh Bến Tre – một nơi dựa vào nguồn nước để thành công trong nông nghiệp và du lịch nhưng hiện đang bị đe dọa bởi xâm nhập mặn, sụt lún đất và nước biển dâng. Để bảo tồn bản sắc địa phương, enCity cùng với Roland Berger đã xây dựng một kế hoạch chiến lược để biến Bến Tre thành một thành phố xanh và đáng sống, hài hòa với thiên nhiên và sông nước.

Elizelle David, enCity