Được xây dựng theo kiến trúc truyền thống Việt Nam, nhà nguyện nằm trong khuôn viên tòa giám mục Tổng giáo phận tại quận 3 được xem là ngôi nhà cổ nhất TP HCM hiện nay.
Nằm trên đường Nguyễn Đình Chiểu, quận 3, TP HCM, ngôi nhà cổ khá khuất trong nhiều khu cao tầng bên cạnh. Nhà được xây từ đời vua Gia Long, thế kỷ 18 sát kênh Thị Nghè (nay là Thảo Cầm Viên). Theo linh mục Trần An Hiệp, từ vị trí ban đầu, nhà nguyện được chuyển chỗ 2 lần trước khi về đây.
Ngôi nhà xây dựng theo lối kiến trúc truyền thống, với ba gian hai chái. Hệ thống rường ngắn, hoa văn tinh xảo trên vách tất cả đều làm bằng gỗ.
Gian trước cửa chính là nơi làm lễ cầu nguyện.
Năm 1962, Đức Tổng giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình cho xây tường gạch thay vách ván và cửa vào chính được làm bằng gỗ xếp cho thuận tiện khi sử dụng.
Qua trùng tu nền nhà được nâng lên để chống ngập.
Mái được lợp ngói âm dương với những họa tiết hoa văn viền tinh xảo.
Chính diện gian giữa là nơi đặt án thờ cầu nguyện, hầu hết chi tiết bên trong được giữ nguyên từ hơn 200 năm trước.
Năm 1980, cột kèo mái ngói bị mối mọt làm hư hại, phải cưa đi và dùng cốt sắt đổ đá, xi măng bên trong để giữ cho ngôi nhà cổ như nguyên trạng. Toàn bộ tường, nền cũng được thay lại từ gỗ sang xi măng để kiên cố.
Hệ thống vách là những thanh gỗ mỏng, xếp vuông góc.
Toàn bộ ngôi nhà nằm trong khuôn viên Tòa Giám mục, xung quanh là tường rào bao bọc. Đến nay ngôi nhà vẫn được nguyên vẹn kiến trúc cổ, tuy nhiên, một số chi tiết đang bị xuống cấp.
Theo kiến trúc sư Nguyễn Trường Lưu (giữa), Phó chủ tịch thường trực Hội kiến trúc sư TP HCM, ngôi nhà sắp được trùng tu, tập trung ở mái ngói âm dương bị hư, một số kết cấu bị mối mục… nhưng cơ bản vẫn giữ nguyên trạng kiến trúc cổ.
Nhật Anh
