Năng lượng là yếu tố vô cùng quan trọng cho sự phát triển của một quốc gia. Năng lượng cung cấp nhiệt, ánh sáng và tạo sự hoạt động cho các thiết bị máy móc động cơ. Việc tiếp cận dịch vụ năng lượng hiện đại là điều cần thiết cho sự phát triển bền vững. Tuy nhiên, các dịch vụ năng lượng hiện đại đang khan hiếm ở nhiều nước đang phát triển và nguồn năng lượng chính vẫn chủ yếu là nhiên liệu sinh khối truyền thống. Cơ quan Năng lượng quốc tế ước tính khoảng 2,4 tỷ người sử dụng sinh khối để phục vụ sinh hoạt như cung cấp năng lượng trong nấu ăn và điều này thường đe dọa môi trường và sức khỏe của của người sử dụng và môi trường sinh quanh. Ước tính khoảng 1,6 tỷ người trên thế giới không có điều kiện tiếp cận lưới điện quốc gia.
Có mối quan hệ chặt chẽ giữa năng lượng và phát triển kinh tế và mối quan hệ này khá phức tạp và thay đổi theo từng trường hợp. Trong một số trường hợp, sự sẵn có của dịch vụ năng lượng hiện đại có thể hoạt động như một chất xúc tác mạnh mẽ cho sự phát triển. Ví dụ ở Bangladesh, các doanh nghiệp báo cáo trong thời gian mất điện kéo dài khoảng hai giờ mỗi ngày cho kết quả là thiệt hại tài chính do những gián đoạn trong quá trình sản xuất ước tính khoảng 780 triệu đô, giảm 11-12% giá trị công nghiệp. Chi phí kinh tế do mất điện ở Pakistan trong những năm 1990 ước tính khoảng 950 triệu đô. Vì vậy, việc tiếp cận các nguồn năng lượng hiện đại mang lại lợi ích xã hội vô cùng lớn. Sử dụng khí hóa lỏng (LPG) hoặc dầu lửa thay vì bếp lò truyền thống làm giảm ô nhiễm không khí trong nhà và các nguy cơ liên quan đến sức khỏe cộng đồng. Nếu nói về giáo dục, năng lượng cho phép sinh viên có thể trau rồi việc học vào ban đêm, còn trong y tế năng lượng hiện đại góp phần cung cấp cho việc bảo toàn vắc-xin tại các phòng khám y tế, cung cấp các giải pháp an toàn cho công tác phòng chống tệ nạn ban đêm bằng việc chiếu sáng đường phố…
Còn rất nhiều danh mục quan trọng khác liên quan đến năng lượng và vì thế, Liên hợp quốc đã cho hoạch định Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ để toàn cầu phấn đấu như sau:
1. Xóa bỏ tình trạng nghèo đói cùng cực: điện và nhiên liệu là yếu tố năng lượng rất cần thiết để tạo ra công ăn việc làm, các hoạt động công nghiệp, giao thông vận tải, thương mại và nông nghiệp. Hầu hết các thực phẩm chủ yếu phải được xử lý, bảo tồn và nấu chín đòi hỏi nhiệt từ các nguồn nhiên liệu khác nhau.
2. Phổ cập giáo dục tiểu học: Cần phải thu hút giáo viên về các khu vực nông thôn và lúc này điện đóng vai trò tối quan trọng cho gia đình và trường học. Nhiều trẻ em, đặc biệt là trẻ em gái, không thể đến trường tiểu học vì lý do phải đi kiếm củi và nước để đáp ứng nhu cầu sinh sống cho gia đình.
3. Tăng cường bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ: Việc thiếu tiếp cận với năng lượng hiện đại đã góp phần làm bất bình đẳng về giới. Phụ nữ có trách nhiệm nấu ăn trong gia đình và điều này chiếm thời gian của họ dành cho các hoạt động sản xuất khác cũng như tham gia giáo dục. Nếu họ có thể tiếp cận với năng lượng hiện đại sẽ giúp giảm bớt gánh nặng của phụ nữ và cho phép họ theo đuổi các cơ hội giáo dục và thúc đẩy kinh tế cũng như nhiều cơ hội phát triển khác
4. Giảm tỷ lệ tử vong ở trẻ em: Nhiều bệnh gây ra bởi thiếu năng lượng để đun nước sôi và các bệnh hô hấp gây ra bởi các tác động của ô nhiễm không khí trong nhà từ việc sử dụng các nhiên liệu truyền thống trong bếp, góp phần gây bệnh và tử vong trẻ sơ sinh và trẻ em.
5. Cải thiện sức khỏe bà mẹ: phụ nữ bị ảnh hưởng nhiều do ô nhiễm không khí trong nhà và các bệnh truyền qua thực phẩm. Thiếu điện tại các phòng khám y tế, chiếu sáng ban đêm cung cấp trong các trường hợp cấp cứu là một trong những nguyên nhân gây điều bất lợi cho bảo vệ sức khỏe bà mẹ trẻ em, đặc biệt là ở các khu vực nông thôn.
6. Chống lại các bệnh như HIV AIDS, sốt rét và các bệnh khác: điện năng mang đến cho yếu tố truyền thông như đài phát thanh và truyền hình có thể thông tin đến công cộng những thông tin quan trọng để chống bệnh tật nguy hiểm mà nhiều người chưa có điều kiện biết đến. Lúc này, điện năng góp phần cho các cơ sở chăm sóc sức khỏe, các bác sĩ và y tá góp phần cung cấp dịch vụ y tế có hiệu quả hơn nhiều.
7. Đảm bảo môi trường bền vững: Việc sản xuất, phân phối và tiêu thụ năng lượng có nhiều tác động xấu đến môi trường địa phương, đến cả khu vực và cho cả toàn cầu bao gồm ô nhiễm không khí, suy thoái đất, quá trình axit hóa đất và nước. Hệ thống năng lượng sạch vô cùng cần thiết để giải quyết tất cả những tác động xấu này và đóng góp đảm bảo môi trường bền vững.
8. Phát triển quan hệ đối tác toàn cầu: Hội nghị thượng đỉnh thế giới về phát triển bền vững, kêu gọi hợp tác giữa các tổ chức công cộng, các cơ quan phát triển, các tổ chức xã hội dân sự và khu vực tư nhân để hỗ trợ phát triển bền vững, bao gồm cả việc cung cấp các dịch vụ năng lượng giá phải chăng, đáng tin cậy và bền vững về môi trường.
Khánh Phương
