Trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, UBND thành phố Hà Nội xác định, đối với Thủ đô ở thời điểm hiện tại, TOD (Transit-Oriented Development – phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng) không còn là lựa chọn hay thí điểm, mà là yêu cầu bắt buộc từ thực tiễn phát triển.
Phát triển đô thị theo định hướng TOD là chiến lược trọng tâm nhằm tái cấu trúc không gian đô thị Hà Nội theo hướng nén, đa chức năng, giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và nâng cao hiệu quả sử dụng đất. TOD gắn chặt việc phát triển hệ thống giao thông khối lượng lớn như đường sắt đô thị, xe buýt nhanh (BRT) và các tuyến giao thông công cộng tốc độ cao.
Định hướng phát triển TOD cần được triển khai đồng bộ với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch hạ tầng kỹ thuật, quy hoạch không gian ngầm và chiến lược phát triển kinh tế đô thị. Mục tiêu là hình thành những trung tâm phát triển mật độ cao quanh các nhà ga, tạo nên mạng lưới đô thị đa trung tâm, giảm áp lực cho khu vực nội đô lịch sử.
Theo Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội, dự báo đến năm 2045, Thủ đô sẽ hình thành mạng lưới TOD dọc theo toàn bộ hệ thống đường sắt đô thị và các tuyến giao thông công cộng khối lượng lớn. Các khu TOD trở thành các trung tâm kinh tế – dịch vụ – thương mại – văn hóa mới của Hà Nội.
Mục tiêu cụ thể bao gồm: Tăng tỷ lệ người dân sử dụng giao thông công cộng lên trên 50%, tăng hiệu quả khai thác quỹ đất xung quanh các nhà ga, phát triển không gian đi bộ và không gian công cộng chất lượng cao, đồng thời giảm phát thải và ùn tắc giao thông.
Trong giai đoạn 2025 – 2035, Hà Nội sẽ tập trung hình thành những khu TOD thí điểm tại các nhà ga trung tâm của các tuyến metro đầu tiên, đặc biệt là các khu vực có tiềm năng phát triển cao như các trục Tây – Đông và Bắc – Nam. Giai đoạn 2035 – 2045, Thủ đô sẽ mở rộng mô hình TOD ra toàn bộ mạng lưới đường sắt đô thị, hình thành hệ thống trung tâm đô thị mới dọc theo các tuyến giao thông công cộng khối lượng lớn.
Trong tầm nhìn dài hạn, hệ thống TOD sẽ trở thành cấu trúc không gian chủ đạo của Thủ đô Hà Nội, hình thành mạng lưới các trung tâm đô thị đa cực gắn với hệ thống giao thông công cộng hiện đại. Các khu TOD sẽ đóng vai trò là những trung tâm kinh tế, văn hóa và đổi mới sáng tạo của thành phố.
Mô hình phát triển này sẽ góp phần xây dựng Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh và bền vững, giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân, nâng cao chất lượng môi trường sống và tăng cường khả năng cạnh tranh của Thủ đô trong khu vực và trên thế giới.
| Phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (Transit-Oriented Development – TOD) là mô hình quy hoạch và thiết kế đô thị, trong đó các khu vực sử dụng đất mật độ cao, đa chức năng, đi bộ được bố trí tập trung xung quanh các nhà ga và trạm giao thông công cộng trong bán kính đi bộ thuận tiện, thường từ 400 – 800m (tương đương 5 – 10 phút đi bộ). Ở cấp độ cơ bản, TOD hướng đến việc xây dựng các “trung tâm đô thị nhỏ” xung quanh các ga giao thông công cộng, nơi người dân có thể đáp ứng phần lớn nhu cầu hàng ngày (đi làm, mua sắm, học tập, vui chơi) mà không cần sử dụng phương tiện cá nhân. Mục tiêu sâu xa hơn là tạo ra các cộng đồng đô thị bền vững, năng động về kinh tế và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. |
Dịch Phong
