Tạo hành lang pháp lý cho phát triển đô thị
Trong quý I/2026, Bộ Xây dựng đã tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ liên quan đến hoàn thiện hệ thống pháp luật trong lĩnh vực quy hoạch đô thị. Trên cơ sở các Nghị quyết của Chính phủ và chương trình công tác năm, nhiều VBQPPL đã được rà soát, sửa đổi theo hướng phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý quy hoạch.
Việc triển khai thi hành Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật Xây dựng được thực hiện gắn với công tác phổ biến chính sách, tạo sự thống nhất trong tổ chức thực hiện từ trung ương đến địa phương. Đây là bước đi quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, đồng thời tháo gỡ những điểm nghẽn trong quá trình lập và triển khai quy hoạch.
Đáng chú ý, Bộ Xây dựng đã tổ chức nghiên cứu, xây dựng và trình Chính phủ dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 06-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển bền vững đô thị Việt Nam. Việc cập nhật các định hướng chiến lược này phản ánh yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, đòi hỏi hệ thống quy hoạch phải thích ứng linh hoạt với các biến động kinh tế – xã hội và môi trường.
Song song với hoàn thiện thể chế, công tác lập và điều chỉnh quy hoạch tiếp tục được đẩy mạnh, đặc biệt tại các khu vực động lực phát triển. Thời gian qua, Bộ đã tổ chức thẩm định nhiều nhiệm vụ quy hoạch quan trọng như điều chỉnh quy hoạch chung KKT Nghi Sơn, KKT thương mại đặc biệt Lao Bảo hay quy hoạch Khu du lịch quốc gia Ninh Trữ. Đây đều là những khu vực có vai trò kết nối vùng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thu hút đầu tư.
Điểm đáng chú ý là các đồ án quy hoạch đang chuyển dần từ cách tiếp cận đơn ngành sang tích hợp đa ngành, gắn kết giữa công nghiệp, dịch vụ và logistics, qua đó hình thành các cực tăng trưởng mới. Đồng thời, việc điều chỉnh các quy hoạch hạ tầng quy mô lớn như hệ thống cảng hàng không và mạng lưới đường bộ quốc gia cũng được triển khai, góp phần định hình lại các hành lang phát triển và cấu trúc không gian đô thị trong dài hạn.
Một nội dung mang tính chiến lược khác là việc nghiên cứu điều chỉnh Quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đây là quy hoạch khung có vai trò định hướng toàn bộ mạng lưới đô thị quốc gia, từ phân bố dân cư đến tổ chức không gian phát triển. Việc điều chỉnh quy hoạch này được đặt trong bối cảnh mới, khi các yếu tố như biến đổi khí hậu, chuyển đổi số và yêu cầu phát triển bền vững ngày càng tác động sâu rộng đến quá trình đô thị hóa.
Định hình mô hình đô thị xanh, thông minh
Bên cạnh công tác quy hoạch, Bộ Xây dựng tiếp tục thúc đẩy các chương trình phát triển đô thị theo hướng đổi mới, phù hợp với xu thế toàn cầu. Trong đó, các chương trình phát triển đô thị ứng phó với biến đổi khí hậu và đô thị tăng trưởng xanh đến năm 2030 tiếp tục được triển khai, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng môi trường sống và sử dụng hiệu quả tài nguyên.
Việc phát triển đô thị thông minh cũng được đẩy mạnh trên phạm vi cả nước theo các quy định mới của Chính phủ. Đây không chỉ là xu hướng công nghệ mà còn là giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý đô thị, cải thiện chất lượng dịch vụ công và tăng cường khả năng tương tác giữa chính quyền với người dân. Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ, đô thị thông minh được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng cho mô hình quản trị đô thị hiện đại.
Một điểm nhấn quan trọng khác là việc Bộ Xây dựng đưa vào vận hành hệ thống CSDL quốc gia về hoạt động xây dựng, từng bước đồng bộ với các hệ thống dữ liệu liên quan. Việc xây dựng nền tảng dữ liệu này có ý nghĩa đặc biệt trong công tác quy hoạch, khi các quyết định phát triển đô thị ngày càng phụ thuộc vào khả năng phân tích, dự báo dựa trên dữ liệu số.
Thông qua hệ thống dữ liệu, công tác lập quy hoạch có thể được thực hiện theo hướng khoa học, minh bạch và chính xác hơn, đồng thời hỗ trợ hiệu quả cho việc giám sát, đánh giá quá trình triển khai quy hoạch. Đây được xem là bước chuyển quan trọng hướng tới mô hình “quy hoạch số” và “quản trị đô thị thông minh” trong tương lai.
Bước sang quý II/2026, Bộ Xây dựng xác định tiếp tục tập trung hoàn thiện hệ thống pháp luật, đẩy nhanh tiến độ nghiên cứu, điều chỉnh các quy hoạch quan trọng, đồng thời tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ các địa phương trong quá trình triển khai. Trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang được vận hành, việc bảo đảm sự thống nhất và hiệu quả trong tổ chức thực hiện quy hoạch sẽ đóng vai trò quyết định.
Nhìn tổng thể, những kết quả đạt được trong quý I/2026 cho thấy công tác quy hoạch và phát triển đô thị đang được triển khai theo hướng chủ động, đồng bộ và có chiều sâu. Từ hoàn thiện thể chế đến điều chỉnh quy hoạch và thúc đẩy các mô hình đô thị mới, tất cả đang góp phần định hình một giai đoạn phát triển đô thị mới, hiện đại hơn, bền vững hơn và thích ứng tốt hơn với các biến động trong tương lai.
Huỳnh Anh
