Nâng cao chất lượng phát triển đô thị
Trong 9 tháng qua, Bộ Xây dựng đã tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ quản lý nhà nước trong lĩnh vực quy hoạch, kiến trúc và phát triển đô thị, gắn với yêu cầu hoàn thiện thể chế, đổi mới mô hình quản lý và tổ chức không gian phát triển.
Một trong những kết quả nổi bật là việc hoàn thành điều chỉnh Quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn quốc gia, bảo đảm tiến độ theo yêu cầu tại Kết luận số 18-KL/TW. Đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục tổ chức hệ thống đô thị, nông thôn phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội và mô hình tổ chức chính quyền địa phương mới.
Đến hết tháng 9/2026, Bộ Xây dựng đã tổ chức thẩm định, hoàn thiện hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt 5 nhiệm vụ quy hoạch chung và 10 đồ án quy hoạch thuộc thẩm quyền.
Đối với các nhiệm vụ quy hoạch chung, Bộ tập trung vào những địa phương có vai trò quan trọng trong hệ thống đô thị quốc gia, gồm Hải Phòng, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Khánh Hòa và Bắc Ninh, với thời hạn quy hoạch đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075.
Bên cạnh đó, Bộ đã tổ chức hội nghị thẩm định Quy hoạch chung đô thị Khánh Hòa và Quy hoạch chung TP Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075; tiếp tục phối hợp với các địa phương hoàn thiện hồ sơ sau thẩm định để trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt.
Công tác quy hoạch nông thôn cũng được quan tâm triển khai, Bộ Xây dựng tiếp tục hướng dẫn các địa phương thực hiện tiêu chí quy hoạch xây dựng trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, rà soát, nâng cao chất lượng quy hoạch nông thôn và tham gia xây dựng các văn bản hướng dẫn thực hiện bộ tiêu chí quốc gia trong giai đoạn mới.
Tính đến hết tháng 9/2026, hệ thống đô thị cả nước gồm 2 đô thị loại đặc biệt, 7 đô thị loại I và 901 đô thị trực thuộc tỉnh, thành phố, trong đó có 107 đô thị loại II và 794 đô thị loại III. Tỷ lệ đô thị hóa đạt khoảng 53,3%, phản ánh quá trình phát triển và mở rộng không gian đô thị tiếp tục diễn ra trên phạm vi cả nước.
Đáng chú ý, đến hết tháng 9/2026, 100% đô thị trên phạm vi cả nước đã có quy hoạch chung được phê duyệt, tỷ lệ xã hoàn thành quy hoạch đạt khoảng 94,4%.
Song song với công tác quy hoạch, việc quản lý và phát triển hệ thống đô thị được triển khai theo định hướng tại Nghị quyết số 80/NQ-CP ngày 2/4/2026 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung, cập nhật Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 06-NQ/TW và Kết luận số 224-KL/TW của Bộ Chính trị về quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị Việt Nam.
Bộ Xây dựng đã hướng dẫn, đôn đốc các địa phương triển khai các quy định mới về phân loại đô thị, đồng thời thực hiện công bố hệ thống đô thị theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Trong kỳ báo cáo, Bộ đã ban hành quyết định công nhận Đồng Nai, Quảng Ninh và Bắc Ninh đạt tiêu chí đô thị loại I, làm cơ sở để Chính phủ trình Quốc hội xem xét việc thành lập các thành phố theo quy định.
Hoàn thiện thể chế kiến trúc
Cùng với công tác quy hoạch, việc hoàn thiện thể chế quản lý kiến trúc tiếp tục được Bộ Xây dựng xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Trong 9 tháng, Bộ đã hoàn thiện hồ sơ trình cấp có thẩm quyền và được Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc.
Trên cơ sở đó, Bộ tiếp tục rà soát những nội dung quản lý kiến trúc cần sửa đổi, bổ sung, bảo đảm việc tổ chức thi hành Luật số 19/2026/QH16 được thực hiện đồng bộ, thống nhất, không làm gián đoạn hoạt động quản lý tại địa phương. Đặc biệt, công tác quản lý kiến trúc được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử, cảnh quan đô thị.
Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Bộ Xây dựng chú trọng lồng ghép yêu cầu bảo tồn bản sắc kiến trúc, cảnh quan, không gian văn hóa và giá trị các công trình kiến trúc trong quá trình lập quy hoạch đô thị, nông thôn và quản lý kiến trúc.
Một nội dung đáng chú ý khác là việc thúc đẩy phát triển đô thị thông minh, từng bước chuyển đổi phương thức quản lý đô thị theo hướng ứng dụng công nghệ và khai thác hiệu quả dữ liệu.
Bộ Xây dựng đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1682/QĐ-TTg ngày 26/8/2026 về điều chỉnh, kiện toàn tổ công tác liên ngành điều phối xây dựng, triển khai đồng bộ đô thị thông minh.
Đồng thời, Bộ tổ chức các hoạt động hỗ trợ, hướng dẫn địa phương xây dựng đề án phát triển đô thị thông minh, hoàn thành đôn đốc 6/6 thành phố trực thuộc Trung ương ban hành đề án; tiếp tục hướng dẫn các thành phố mới thành lập và thúc đẩy kiện toàn cơ chế điều phối phát triển đô thị thông minh.
Trong lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật, Bộ tập trung nghiên cứu hoàn thiện thể chế quản lý cấp nước, thoát nước và không gian ngầm đô thị.
Theo báo cáo, tỷ lệ dân số đô thị được cung cấp nước sạch qua hệ thống cấp nước tập trung đạt khoảng 95%; tỷ lệ thất thoát, thất thu nước sạch khoảng 15%. Tuy nhiên, tỷ lệ thu gom, xử lý nước thải đô thị mới đạt khoảng 18,5%, cho thấy yêu cầu tiếp tục đầu tư, hoàn thiện hệ thống hạ tầng thoát nước và xử lý nước thải đồng bộ với quá trình phát triển đô thị.
Đối với không gian ngầm, Bộ Xây dựng đang nghiên cứu xây dựng Nghị định về quản lý không gian ngầm đô thị thay thế Nghị định số 39/2010/NĐ-CP, đồng thời tiếp tục hoàn thiện Đề án “Khai thác, quản trị và bảo vệ không gian ngầm”. Đây là những nhiệm vụ có ý nghĩa đối với việc hoàn thiện cơ sở pháp lý, nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác không gian đô thị trong bối cảnh yêu cầu phát triển hạ tầng ngày càng lớn.
Hướng tới phát triển đô thị bền vững
Trong 3 tháng cuối năm 2026, Bộ Xây dựng xác định tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng công tác quy hoạch, kiến trúc, phát triển đô thị và hạ tầng kỹ thuật là những nhiệm vụ trọng tâm.
Theo đó, Bộ sẽ tiếp tục tổ chức thẩm định các nhiệm vụ, đồ án quy hoạch xây dựng thuộc thẩm quyền phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ; thẩm định điều chỉnh cục bộ quy hoạch theo quy định, bảo đảm chất lượng và tiến độ thực hiện.
Cùng với đó, tập trung triển khai các nhiệm vụ tại Nghị quyết số 80/NQ-CP của Chính phủ, Chỉ thị số 04/CT-TTg ngày 13/2/2026 của Thủ tướng Chính phủ và các chương trình, đề án về phát triển đô thị bền vững.
Trong đó, chú trọng thực hiện Đề án phát triển đô thị Việt Nam ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn 2021 – 2030 và Kế hoạch phát triển đô thị tăng trưởng xanh Việt Nam đến năm 2030.
Đối với hạ tầng kỹ thuật, Bộ tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Cấp, thoát nước để trình Chính phủ trong tháng 1/2027; đồng thời hoàn thiện báo cáo Đề án “Khai thác, quản trị và bảo vệ không gian ngầm”.
Từ những kết quả đạt được, Bộ Xây dựng tiếp tục hướng tới mục tiêu phát triển hệ thống đô thị theo hướng xanh, thông minh, hiện đại và bền vững; nâng cao chất lượng đô thị hóa, sử dụng hiệu quả các nguồn lực và tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội.
Đức Tú
