Theo Sở Xây dựng TP.HCM, Thành phố hiện có 191 dự án và khu đất dành cho NƠXH, với tổng diện tích khoảng 740 ha. Nguồn lực này được phân bổ tại TP.HCM trước đây, Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu trước khi sáp nhập.
Để mở rộng dư địa phát triển, Thành phố định hướng bổ sung khoảng 1.000 ha đến năm 2040, đồng thời rà soát đất do Nhà nước quản lý, đất khu công nghiệp và nhà xưởng sử dụng kém hiệu quả để xem xét chuyển đổi. Nếu tính cả diện tích dự kiến bổ sung, tổng quỹ đất có thể đạt khoảng 1.740 ha. Sở Xây dựng đánh giá, diện tích này đủ đáp ứng mục tiêu được giao.
Tuy nhiên, có quỹ đất mới là điều kiện cần, chưa đồng nghĩa các dự án có thể nhanh chóng chuyển thành nguồn cung thực tế. Theo báo cáo của Sở Xây dựng, những vướng mắc chủ yếu hiện nay nằm ở thủ tục pháp lý, công tác chuẩn bị đầu tư, sự phù hợp quy hoạch và khả năng huy động vốn.
Thực tế triển khai cho thấy nguồn cung đang có chuyển biến. Trong 4 tháng qua, số dự án NƠXH đang thi công tăng từ 12 lên 25, quy mô xây dựng tăng từ khoảng 10.700 lên 22.900 căn. Thành phố cũng đã khởi công 13 dự án với quy mô khoảng 14.000 căn.
Số căn hoàn thành, đưa vào sử dụng tăng từ 580 căn hồi cuối tháng 5 lên 2.283 căn, thuộc 3 dự án gồm: Khu chung cư NƠXH Thạnh Tân, Khu nhà ở lực lượng vũ trang Công an nhân dân và Khu tái định cư Vĩnh Lộc B.
Sở Xây dựng dự kiến đến hết năm 2026, TP.HCM có 13 dự án hoàn thành với khoảng 9.000 căn. Để đạt quy mô này, Thành phố cần hoàn thành thêm hơn 6.700 căn trong phần còn lại của năm. Cùng thời điểm, 17 dự án với khoảng 18.000 căn dự kiến hoàn thành phần móng trở lên để được xem xét điều kiện cho người dân đăng ký mua.
Yêu cầu tăng nguồn cung sẽ rõ nét hơn trong những năm tiếp theo. Theo Nghị quyết 303/NQ-CP ngày 30/9, TP.HCM phải phát triển hơn 181.000 căn NƠXH và nhà cho thuê trong giai đoạn 2026 – 2030. Riêng năm 2027, chỉ tiêu gần 58.000 căn, trong khi cả giai đoạn 2021 – 2025, địa bàn thành phố sau hợp nhất mới hoàn thành 17.900 căn.
Không chỉ phải tăng số lượng, Thành phố còn phải giải quyết bài toán cơ cấu sản phẩm. Trong tổng chỉ tiêu đến năm 2030, hơn 129.000 căn dành cho bán hoặc cho thuê mua, còn 52.000 căn phục vụ nhu cầu thuê. Đáng chú ý, giai đoạn 2028 – 2030 phải thực hiện 45.000 căn nhà cho thuê, tương đương gần 87% chỉ tiêu của phân khúc này.
Theo Sở Xây dựng, nhà cho thuê đòi hỏi vốn đầu tư lớn nhưng thời gian thu hồi vốn kéo dài, khiến doanh nghiệp chưa mặn mà tham gia. Bên cạnh đó, mức lợi nhuận định mức không quá 10% tổng chi phí đầu tư đối với NƠXH để bán và nguồn vốn vay ưu đãi dài hạn chưa ổn định cũng là những yếu tố hạn chế sức hấp dẫn của loại hình này.
Để tạo thêm nguồn lực, TP.HCM dự kiến tăng sử dụng quỹ đất Nhà nước và vốn công cho phát triển nhà cho thuê. Quỹ Phát triển nhà ở TP.HCM được giao lập kế hoạch tạo lập 25.000 căn; Liên đoàn Lao động hướng tới khoảng 10.000 căn nhà cho thuê; Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM chuẩn bị kế hoạch 10.000 căn lưu trú công nhân.
Về cơ chế thực hiện, UBND TP.HCM đã ban hành Công văn 1913/UBND-ĐT, cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính đối với dự án NƠXH so với quy định hiện hành. Sở Xây dựng đang hoàn thiện dự thảo nghị quyết về ưu đãi trong đầu tư, xây dựng, quản lý, bảo trì và khai thác NƠXH, nhà cho thuê; đồng thời nghiên cứu hỗ trợ lãi suất và phương án sử dụng quỹ đất công.
Thanh Trà
