Hiện tại, TP. Hồ Chí Minh đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng về nhà ở xã hội. Việc chuyển đổi nhà tái định cư bỏ hoang thành nhà ở xã hội không chỉ là giải pháp tình thế mà còn là bước đi chiến lược trong việc phát triển bền vững đô thị.
Áp dụng “luồng xanh”, rút ngắn thời gian
Theo số liệu từ Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh, tính đến đầu tháng 6/2026, Thành phố đang có 10.449 căn hộ tái định cư nhưng hiện vẫn còn đến 8.182 căn chưa được bố trí sử dụng. Do đó, TP. Hồ Chí Minh sẽ rà soát một số dự án hoặc quỹ nhà được đầu tư phục vụ tái định cư nhưng hết nhu cầu sử dụng, không còn phù hợp hoặc bố trí chưa hiệu quả để nghiên cứu chuyển đổi công năng sang nhà ở xã hội.
Ngoài ra, việc chuyển đổi công năng từ nhà tái định cư sang nhà ở xã hội không chỉ giúp giải quyết vấn đề lãng phí tài sản công mà còn góp phần bổ sung nguồn cung nhà ở xã hội một cách nhanh chóng, đáp ứng nhu cầu cấp bách về nhà ở cho người dân. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này không chỉ đơn thuần là việc thay đổi mục đích sử dụng của các căn hộ. Nó đòi hỏi sự rà soát kỹ lưỡng về vị trí, tình trạng và khả năng đáp ứng nhu cầu của từng dự án. Đồng thời, việc chuyển đổi này cần được thực hiện một cách đồng bộ, có kế hoạch và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng.
Theo Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh, một trong những thách thức lớn trong quá trình này là hệ thống hành lang pháp lý về phát triển nhà ở cho thuê hiện nay vẫn chưa đầy đủ. Các cơ chế, chính sách chưa đủ mạnh để khuyến khích phát triển quỹ nhà ở cho thuê quy mô lớn. Do đó, TP. Hồ Chí Minh cần có những giải pháp đột phá, như áp dụng quy trình “luồng xanh” để rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính. Đồng thời, Thành phố cũng hỗ trợ lãi suất cho vay từ ngân sách (vốn ủy thác qua HFIC) và kiến nghị gói tín dụng ưu đãi riêng cho nhà ở xã hội cho thuê với lãi suất khoảng 3-4%/năm trong thời hạn 30 năm.
Mục tiêu gần 200.000 căn nhà ở xã hội đến năm 2030
Theo số liệu của Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh, Thành phố hiện có hơn 1,6 triệu người đang ở trong 629.083 phòng trọ hoặc nhà ở riêng lẻ kết hợp cho thuê. Trong đó, nhà trọ độc lập đang giải quyết chỗ ở cho gần 710.000 người. Riêng mô hình nhà ở riêng lẻ kết hợp cho thuê đang tiếp nhận hơn 900.000 người. Còn loại hình nhà ở cho thuê tại Thành phố hiện có 72.581 phòng, căn. Số nhà ở xã hội cho thuê hiện chỉ đạt hơn 10.000 căn.
Chương trình phát triển nhà ở giai đoạn 2021 – 2030 xác định nhu cầu nhà ở xã hội trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh khoảng 1 triệu căn hộ. TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu phát triển 199.400 căn nhà ở xã hội trong giai đoạn này.
Cụ thể, giai đoạn 2021 – 2025, TP. Hồ Chí Minh đã hoàn thành 17.902 căn nhà ở xã hội. Riêng năm 2026, Thành phố đặt mục tiêu phát triển khoảng 27.000 căn. Ngoài ra, TP. Hồ Chí Minh đang triển khai các dự án nhà ở xã hội dành cho lực lượng công an với quy mô 7.236 căn tại 11 vị trí và cho lực lượng quân đội với quy mô 1.484 căn tại 5 vị trí.
Hiện tại, TP. Hồ Chí Minh có 19 dự án nhà ở xã hội đang thi công với khoảng 18.900 căn và 59 dự án đang thực hiện thủ tục đầu tư với quy mô khoảng 54.900 căn. TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 73.800 căn trong giai đoạn 2026 – 2027, tạo nền tảng để hoàn thành chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội đến năm 2030.
Các giải pháp trên được kỳ vọng rút ngắn thời gian bổ sung nguồn cung nhà ở xã hội trong bối cảnh một dự án mới thường mất từ hai đến ba năm để hoàn tất thủ tục và triển khai xây dựng, đồng thời góp phần hoàn thành mục tiêu phát triển gần 200.000 căn nhà ở xã hội đến năm 2030.
Bên cạnh đó, TP. Hồ Chí Minh còn đặt mục tiêu phát triển 50.000 căn nhà ở xã hội cho thuê trong giai đoạn 2026 – 2030. Nhiều doanh nghiệp lớn cùng các đơn vị Nhà nước trên địa bàn đã đăng ký phát triển hơn 99.000 căn nhà ở cho thuê. Đồng thời, Thành phố sẽ bổ sung thêm khoảng 1.000ha đất để phát triển nhà ở xã hội đến năm 2040, nâng tổng quỹ đất dành cho phân khúc này lên khoảng 1.740ha.
Theo đánh giá của các chuyên gia bất động sản, việc chuyển đổi nhà tái định cư bỏ hoang thành nhà ở xã hội không chỉ là giải pháp tình thế mà còn là bước đi chiến lược trong việc phát triển bền vững đô thị. Nó không chỉ giúp giải quyết bài toán lãng phí tài sản công mà còn là “phao cứu sinh” cho hàng triệu người lao động đang khao khát một chốn an cư lạc nghiệp tại đô thị lớn nhất nước. Với quyết tâm và sự đồng lòng của các cấp chính quyền, TP. Hồ Chí Minh hoàn toàn có thể biến thách thức thành cơ hội, tạo nên một diện mạo mới cho Thành phố trong tương lai gần.
Hồng Vinh
