Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đã ký ban hành Quyết định số 6075/QĐ-UBND phê duyệt Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở.
Phân loại khu dân cư ngoài đê, ưu tiên bảo tồn làng nghề và di tích
Phạm vi nghiên cứu thuộc địa giới hành chính 16 phường, xã gồm: Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên, Lĩnh Nam, Ô Diên, Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bát Tràng, Thanh Trì, Nam Phù và Hồng Vân. Phía Bắc sông cơ bản lấy đến đê tả ngạn, phía Nam lấy đến đê hữu ngạn; phía Tây giáp cầu Hồng Hà, phía Đông giáp cầu Mễ Sở.
Theo định hướng, sông Hồng được xác định là trục chiến lược, không gian xanh trung tâm, không gian văn hóa, đổi mới sáng tạo, đồng thời là trục kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị của Thủ đô, góp phần hình thành hình ảnh Hà Nội “Văn hiến – Bản sắc – Sáng tạo”.
Ba định hướng xuyên suốt là an toàn, sinh thái và giao thông. Việc phát triển đô thị, sử dụng đất bãi sông và bố trí công trình phải bảo đảm an toàn phòng, chống lũ, đê điều, thích ứng với biến đổi khí hậu; đồng thời hài hòa với bảo tồn di tích lịch sử, văn hóa, làng nghề truyền thống và hệ sinh thái sông.
Quy mô dân số dự báo từ 800.000 đến 1,2 triệu người. Đây là ngưỡng tối đa phục vụ tính toán nhu cầu đất đai và khả năng chịu tải của hệ thống hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật. Quy mô dân số cụ thể phụ thuộc vào khả năng đáp ứng yêu cầu an toàn thoát lũ, đê điều và phải được cấp có thẩm quyền chấp thuận.
Các đề xuất quy hoạch được xây dựng trên cơ sở báo cáo mô hình tính toán thủy văn, thủy lực và đánh giá tác động đến an toàn thoát lũ của Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng do Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam thực hiện. Báo cáo đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND thành phố Hà Nội thống nhất tại Văn bản số 467/TB-(BNNMT-UBTPHN).
Trong quá trình lấy ý kiến, đồ án được cập nhật theo chỉ đạo tại Thông báo số 538-TB/TU của Ban Thường vụ Thành ủy và Báo cáo số 816-BC/ĐU của Đảng ủy UBND thành phố về phương án ứng xử với di tích lịch sử – văn hóa, làng nghề truyền thống. Do có những thay đổi về phương án quy hoạch, các dự án thành phần phải tiếp tục tính toán thủy văn, thủy lực, đánh giá tác động cụ thể, bảo đảm khả năng thoát lũ và an toàn đê điều.
Không gian đô thị được tổ chức theo cấu trúc phân lớp, thấp dần về phía bờ sông. Khu vực sát bờ sông bố trí vùng ngập nước; tiếp đến là khu bán ngập với công viên, cây xanh, quảng trường; khu vực ít ngập bố trí dịch vụ du lịch và công trình thấp tầng có thể tháo lắp. Khu vực sát đê phát triển các chức năng hỗn hợp, thương mại, dịch vụ, văn phòng, nhà ở, y tế và giáo dục.
Đối với khu dân cư lâu đời, làng nghề và di tích lịch sử – văn hóa ngoài đê, quy hoạch phân thành ba nhóm: Khu vực được giữ lại để cải tạo, chỉnh trang có điều kiện; khu vực phải di dời một phần do yêu cầu phòng, chống lũ hoặc bảo đảm hạ tầng thiết yếu; khu vực tái thiết đô thị.
Việc phân loại căn cứ vào mức độ an toàn thoát lũ, ảnh hưởng của các tuyến giao thông, công trình hạ tầng, giá trị di tích, kiến trúc, lịch sử, văn hóa và nghề truyền thống. Với những làng nghề, làng lâu đời có giá trị, quy hoạch ưu tiên bảo tồn khu vực lõi, chỉnh trang hạ tầng và kiểm soát phát triển.
Các khu vực phải di dời gồm nơi không bảo đảm an toàn thoát lũ hoặc nằm trong phạm vi mở đường, trục đại lộ cảnh quan, nút giao thông và công trình hạ tầng. Khu vực trung tâm, động lực phát triển của trục cảnh quan sông Hồng bao gồm toàn bộ khu vực trong Vành đai II, đoạn từ cầu Nhật Tân đến cầu Vĩnh Tuy và một số khu dân cư khác được xác định trong đồ án.
Các khu vực phục vụ tái định cư gồm khu đô thị định cư, khu đô thị đa mục tiêu tại các phường Lĩnh Nam, Long Biên, Bồ Đề và xã Bát Tràng. Quy hoạch đồng thời yêu cầu bảo tồn các di tích lịch sử – văn hóa, địa điểm lưu niệm sự kiện cách mạng, kháng chiến.
Phát triển ba đoạn không gian ven sông, ưu tiên đại lộ và các khu tái định cư
Theo quyết định điều chỉnh, không gian hai bên sông Hồng được chia thành ba đoạn. Đoạn D1 từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long định hướng phát triển không gian sinh thái, bảo tồn thiên nhiên, làng xóm, thể dục thể thao, nghiên cứu, trải nghiệm và các khu đô thị mới mật độ thấp. Công trình cao tầng được bố trí tại khu vực Chu Phan – Tráng Việt và xung quanh cầu Thượng Cát.
Đoạn D2 từ cầu Thăng Long đến cầu Thanh Trì phát triển thành khu vực hỗn hợp, đa chức năng, tập trung các trung tâm văn hóa – nghệ thuật, thương mại, tài chính quốc tế, dịch vụ du lịch, đổi mới sáng tạo, công viên văn hóa và các khu đô thị mới, đô thị tái định cư.
Tại bờ hữu sông Hồng, không gian “Phòng khách đô thị” được tổ chức với hệ thống công viên, kết hợp tái thiết khu dân cư hiện hữu. Bờ tả phát triển các khu chức năng đô thị hiện đại, công trình công cộng và nhà ở; hệ thống công viên được bố trí dọc hai bờ và tại bãi giữa sông Hồng, dự kiến có tháp điểm nhấn gắn với trục Hồ Tây – Cổ Loa.
Đoạn D3 từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở định hướng phát triển công viên đô thị, công viên chuyên đề nghỉ dưỡng sinh thái, kết hợp các khu chức năng đô thị gắn với cảng hàng hóa, cảng hành khách và bến thủy nội địa phục vụ du lịch.
Trong giai đoạn đầu, thành phố ưu tiên triển khai các dự án: Trục đại lộ cảnh quan hai bên sông; công viên công cộng phường Phú Thượng; công viên bãi sông phường Hồng Hà; khu Phòng khách đô thị; khu tái định cư tại phường Lĩnh Nam; khu đô thị định cư tại phường Long Biên và dự án giải phóng mặt bằng độc lập. Các dự án được phân chia theo Nghị quyết số 18/NQ-HĐND ngày 11/5/2026 của HĐND thành phố về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.
Về tổ chức thực hiện, Sở Xây dựng có trách nhiệm kiểm tra hồ sơ, cập nhật quy hoạch bảo đảm thống nhất với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì thẩm định đánh giá tác động đến khả năng thoát lũ, an toàn đê điều; rà soát quỹ đất xây dựng và diện tích tôn nền ngoài bãi sông.
Đáng chú ý, nếu kết quả tính toán thủy lực trong quá trình lập quy hoạch chi tiết và triển khai dự án không bảo đảm yêu cầu phòng, chống lũ, thoát lũ và an toàn đê điều, cơ quan chủ trì phải báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định điều chỉnh quy hoạch phân khu sông Hồng.
UBND các phường, xã trong phạm vi quy hoạch có trách nhiệm quản lý đất đai, trật tự xây dựng, hành lang bảo vệ đê và đất bãi sông; rà soát khu dân cư được phép tồn tại, phối hợp xây dựng phương án di dời, tái định cư, ngăn chặn tình trạng lấn chiếm đất đai, xây dựng trái phép.
Mai Thu
