Tổ hợp đặc biệt phức tạp
Cục Đường sắt Việt Nam cho biết đang chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan và Sở Xây dựng TP Hà Nội rà soát, xác định ranh giới các phân khu chức năng, phương án tổ chức khai thác và những nội dung kỹ thuật liên quan tại Tổ hợp ga Ngọc Hồi (xã Ngọc Hồi).
Hiện Hà Nội đang tổ chức nghiên cứu lập quy hoạch chi tiết khu vực này, làm cơ sở triển khai các dự án đầu tư xây dựng liên quan, trong đó có tuyến cải dịch đường sắt Hà Nội – TP.HCM hiện hữu đoạn Phú Xuyên – Ngọc Hồi và tuyến đường sắt quốc gia vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi – Kim Sơn.
Theo Cục Đường sắt Việt Nam, đây là tổ hợp có tính chất đặc biệt phức tạp, bởi cùng lúc đảm nhiệm vai trò đầu mối của đường sắt tốc độ cao, đường sắt quốc gia và đường sắt đô thị. Các loại hình đường sắt có yêu cầu kỹ thuật khác nhau, trong khi Việt Nam chưa có kinh nghiệm triển khai mô hình tổ hợp như vậy.
Do đó, quy hoạch chi tiết phải bám sát định hướng Quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Quy hoạch các tuyến, ga đường sắt khu vực đầu mối TP Hà Nội đang được trình Bộ Xây dựng xem xét, phê duyệt.
Theo định hướng, Tổ hợp ga Ngọc Hồi là ga đầu mối hành khách phía Nam, phục vụ đường sắt quốc gia với hai khổ đường 1.435mm và 1.000mm, đường sắt tốc độ cao và 5 tuyến đường sắt đô thị gồm các tuyến 1, 3, 6, 12 và 13.
Với quy mô khoảng 260ha, tổ hợp được phân thành các khu chức năng chính, trong đó khu vực phục vụ đường sắt quốc gia chiếm khoảng 208ha, khu ga và depot đường sắt đô thị khoảng 51,5ha.
Các hạng mục được quy hoạch gồm nhà ga và quảng trường ga; ga hành khách đường sắt tốc độ cao; ga hành khách đường sắt quốc gia khổ 1.435mm và 1.000mm; ga của 5 tuyến đường sắt đô thị.
Bên cạnh đó là depot đường sắt tốc độ cao, depot đường sắt đô thị, trạm chỉnh bị đầu máy tàu khách, xí nghiệp toa xe khách phục vụ các đoàn tàu hai khổ đường, trung tâm điều hành vận tải (OCC) cùng hệ thống công trình phụ trợ đồng bộ.
Tính kỹ đường đi của từng đoàn tàu
Theo tư vấn lập Quy hoạch các tuyến, ga đường sắt khu vực đầu mối TP Hà Nội, tổ hợp có nhiệm vụ tổ chức đón, tiễn hành khách của đường sắt quốc gia, đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị; đón, gửi tàu khách quốc gia, tàu khách đô thị, có thể khai thác tàu khách nội vùng khi có nhu cầu.
Ngoài ra, ga còn đảm nhiệm việc đón, gửi tàu hàng tốc độ cao, giải thể và lập tàu khách. Khối lượng chức năng lớn, đa dạng đặt ra yêu cầu phải tính toán kỹ ngay từ khâu quy hoạch.
Để bảo đảm công năng theo quy hoạch mạng lưới và quy hoạch đầu mối, ông Nguyễn Tiến Thịnh, Phó cục trưởng Cục Đường sắt Việt Nam cho rằng, phương án quy hoạch chi tiết Tổ hợp ga Ngọc Hồi cần bổ sung các thông tin cơ bản, làm rõ mặt bằng, quy mô diện tích và kích thước hình học của từng khu chức năng.
Trong đó, cần xác định cụ thể khu ga đường sắt quốc gia; khu chỉnh bị đầu máy, tàu khách; xí nghiệp toa xe khách; trung tâm OCC và các công trình liên quan. Khu quảng trường ga, công viên cây xanh và hồ nước trong tổ hợp cần được nghiên cứu thiết kế phù hợp với quy mô của một tổ hợp ga đường sắt lớn nhất cả nước.
Cùng với việc xác định mặt bằng, quy hoạch cần cập nhật số liệu dự báo nhu cầu vận tải, phương án tổ chức khai thác, tiêu chuẩn kỹ thuật và công nghệ của từng loại hình đường sắt. Phương án kết nối, giao cắt giữa các tuyến đường sắt với nhau và với đường bộ cũng cần được làm rõ.
Ở góc độ tổ chức khai thác, ông Hoàng Văn Triệu, chuyên gia vận tải đường sắt cho rằng, các phân khu chức năng phải đáp ứng yêu cầu tổ chức chạy tàu khách, đồng thời bảo đảm kết nối thuận lợi giữa đường sắt tốc độ cao, đường sắt quốc gia và đường sắt đô thị.
Theo ông Triệu, cần bố trí tách biệt mặt bằng nhà ga với khu vực chỉnh bị, tác nghiệp kỹ thuật và khu chứa ram tàu. Cần có mặt bằng tập kết phương tiện đường bộ để tổ chức đưa đón, trung chuyển hành khách giữa ga với các khu vực trong thành phố.
Cân nhắc phương án giữ kết nối với ga Hà Nội
Bên cạnh yêu cầu về công năng và tổ chức khai thác, phương án quy hoạch Tổ hợp ga Ngọc Hồi còn có những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, làm rõ.
Ông Nguyễn Văn Bính, Chủ tịch Hội Kinh tế và Vận tải đường sắt Việt Nam cho rằng, việc lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 Tổ hợp ga Ngọc Hồi ở thời điểm hiện nay chưa khả thi do còn nhiều yếu tố chưa được xác định. Trong đó, đáng chú ý là việc lựa chọn công nghệ đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, công nghệ và phương án kết nối giữa đường sắt quốc gia với đường sắt đô thị.
Theo ông Bính, phương án di dời ga Hà Nội cũng là yếu tố quan trọng tác động trực tiếp đến quy hoạch chi tiết Tổ hợp ga Ngọc Hồi. Ông Bính cho rằng, duy trì đường sắt quốc gia về ga Hà Nội, kết nối các tuyến với trung tâm thành phố sẽ bảo đảm hiệu quả khai thác vận tải.
Nếu lựa chọn phương án này, việc xác định các phân khu chức năng, bố trí quỹ đất và thiết kế tổng thể tổ hợp ga Ngọc Hồi cũng sẽ chịu tác động trực tiếp.
Cùng quan điểm cần đưa tàu đường sắt quốc gia về ga Hà Nội, ông Hoàng Văn Triệu cho rằng có thể nghiên cứu phương án đi ngầm để tránh giao cắt, gây ùn tắc. Phương án này vừa đáp ứng nhu cầu vận tải, vừa phát huy lợi thế vị trí trung tâm của ga Hà Nội, nhất là trong tổ chức khai thác tàu khách liên vận quốc tế.
| Bộ Xây dựng đã có văn bản yêu cầu trong quá trình hoàn thiện hồ sơ quy hoạch chi tiết Tổ hợp ga Ngọc Hồi, các đơn vị cần nghiên cứu những điểm khống chế kỹ thuật khu vực trước ga và trong ga, bảo đảm yêu cầu kỹ thuật của từng tuyến đường sắt, phù hợp với phương án tổ chức chạy tàu, đồng thời tiết kiệm chi phí khai thác, vận hành. Đồng thời làm rõ cơ sở đề xuất quy mô và chức năng của các phân khu trong tổ hợp. Đặc biệt, các phương án quy hoạch cần được đánh giá hiệu quả kinh tế – kỹ thuật trong toàn bộ vòng đời dự án. Việc kết nối giữa các phương thức vận tải phải được nghiên cứu theo hướng đồng bộ, thuận lợi, an toàn và hiệu quả cho hành khách. |
Kỳ Nam
