Thiếu nhà ở cho người thu nhập thấp
Theo số liệu của Ngân hàng Phát triển châu Á, hơn 40% cư dân thành thị tại châu lục này có nơi ở không đạt chuẩn (theo các tiêu chí như cơ sở vật chất xuống cấp, thiếu tiện ích cơ bản, điện, nước hay mật độ dân số quá cao). Chính phủ các quốc gia châu Á cũng đã đưa ra số liệu cho thấy sự thiếu hụt trầm trọng nguồn cung nhà ở tại các đô thị lớn. Tại Philippines, ước tính cần thêm 7 triệu đơn vị nhà ở xã hội tại các thành phố lớn; Indonesia thiếu tới 27 triệu căn; trong khi ở Ấn Độ con số này lên tới 47 triệu căn.
Không chỉ thiếu hụt về nguồn cung, một vấn đề nhức nhối khác là giá nhà neo cao, vượt quá sức chi trả của người thu nhập thấp và trung bình.
Theo Viện Nghiên cứu đất đai đô thị tại Hong Kong (Trung Quốc), những căn hộ chất lượng ở Manila (Philippines) có giá gấp 20 lần thu nhập trung bình của một hộ gia đình. Mức chênh lệch giá nhà và thu nhập cao hơn nhiều so với các đô thị hàng đầu tại các nước phát triển như Mayfair (London, Anh Quốc) hay Manhattan (New York, Mỹ).
Tổ chức này cũng chỉ ra, hiện chỉ có 7 trong 51 thành phố lớn nhất châu Á có giá nhà được coi là có thể chi trả.
Trong bối cảnh đó, phát triển nhà ở xã hội là giải pháp then chốt, góp phần cải thiện an sinh xã hội. Theo nghiên cứu của tổ chức hỗ trợ gia cư Habitat for Humanity, nhà ở tốt hơn có thể góp phần gia tăng 4% tuổi thọ trung bình, 28% tỷ lệ phổ cập giáo dục và tăng GDP địa phương tới 10%.
Những rào cản khiến doanh nghiệp e dè
Tuy nhiên, công cuộc phát triển nhà ở giá rẻ cũng gặp nhiều trở ngại. Thị trưởng thành phố Quezon (Philippines), bà Joy Belmonte cho biết, các doanh nghiệp bất động sản khá ngần ngại với việc xây dựng loại nhà ở này, bởi lợi nhuận thấp hơn nhiều so với nhà ở cao cấp.
Còn ở Phnom Penh (Campuchia), phần lớn nguồn vốn xây dựng nhà ở là vốn đầu tư nước ngoài, tập trung chủ yếu vào các dự án chung cư hạng sang.
Một vấn đề khác là việc vay vốn mua nhà. Nhiều người châu Á làm công việc tự do, khiến khả năng vay vốn của họ bị hạn chế.
Các khoản vay mua nhà chiếm chưa tới 10% GDP tại các nước khu vực Đông Nam Á và châu Á, trong khi con số này ở các nước phát triển là trên 50%. Đây cũng là lý do khiến các doanh nghiệp bất động sản e ngại khi đầu tư loại hình nhà ở này.
“Quá rủi ro cho chúng tôi khi chuyển mục tiêu sang đối tượng khách hàng là các hộ gia đình thu nhập thấp”, ông Enrich Lee, chủ doanh nghiệp bất động sản ở Phnom Penh cho hay.
Những cách làm hay
Các quốc gia không ngừng nỗ lực xây dựng nhà ở cho người thu nhập thấp. Ở khu vực Kalkaji (Ấn Độ), tòa nhà Asha Kiran đã trở thành nơi tái định cư cho người dân khu ổ chuột gần đó.
Ông Bijoy Patra, từng sống ở khu ổ chuột tới 40 năm, giờ đã chuyển tới căn nhà mới trên tầng 4 của tòa chung cư Asha Kiran. Cuộc sống của ông đã thay đổi, được ở trong căn nhà của riêng mình với mức giá 1.700 USD.
Ở Đông Nam Á, Singapore là quốc gia phát triển nhà ở sớm nhất, có được những thành quả nhất định. Từ năm 1960, Ủy ban phát triển và nhà ở Singapore (HDB) được thành lập.
Trong vòng 3 năm, đã có 31.000 căn hộ được hoàn thành. Đến năm 1964, chương trình hỗ trợ người dân sở hữu nhà ở được triển khai, giúp người dân Singapore mua được những căn nhà ở xã hội đầy đủ tiện nghi với giá cả phải chăng.
Tới nay, Singapore đã có hơn 1 triệu căn hộ HDB, là nơi sinh sống của 80% hộ gia đình, với tỷ lệ sở hữu nhà lên tới 90%.
Từ đó tới nay, Singapore không ngừng triển khai các chương trình hỗ trợ nhiều đối tượng.
Từ năm 2023, các cặp vợ chồng trẻ và gia đình có con nhỏ sẽ có nhiều hơn cơ hội bốc thăm mua nhà. Không chỉ thế, con cái đã lập gia đình cũng có cơ hội mua nhà mới gần căn hộ của bố mẹ.
Từ tháng 8/2024, các gia đình mua nhà lần đầu từ HDB có thể được hưởng trợ cấp lên đến 120.000 SGD khi mua nhà mới và 230.000 SGD khi mua nhà đã qua sử dụng. Người độc thân mua nhà lần đầu cũng nhận được hỗ trợ lên đến 60.000 SGD khi mua nhà mới, hoặc lên đến 115.000 SGD khi mua nhà đã qua sử dụng.
Không chỉ giải quyết nhu cầu nhà ở, Singapore cũng đã xây dựng những khu dân cư có đặc trưng riêng, phục vụ nhu cầu từng nhóm đối tượng người dân như: Dự án Punggol Eco-town tập trung vào phát triển bền vững, tối ưu tài nguyên nước, tiêu thụ điện và xử lý chất thải; dự án Kampung Admiralty được mệnh danh là “cộng đồng hưu trí” với hai tòa chung cư hơn 100 căn hộ studio cùng với nhiều cơ sở chăm sóc sức khỏe người già.
Ở Malaysia, giới chức cũng nỗ lực, điều chỉnh cơ chế nhằm phát triển nguồn cung nhà ở xã hội, giải quyết nhu cầu chỗ ở cho người dân thành thị.
Tháng 9/2025, Bộ trưởng Bộ Tài chính của Malaysia, ông Amir Hamzah Azizan cho biết, nước này sẽ tăng cường cải cách nhà ở, tập trung tăng khả năng tiếp cận nhà ở giá rẻ, giúp người thu nhập thấp và trung bình có thể mua được nhà.
Hàng loạt biện pháp được Chính phủ Malaysia đưa ra bao gồm mô hình thuê mua, chuyển đổi phương thức từ mua nhà chưa hoàn thiện sang hoàn thiện rồi mới bán để giảm thiểu nguy cơ bỏ trống, hoang hóa.
Mới đây, trong tháng 5/2026, Bộ Nhà ở và Chính quyền địa phương Malaysia cũng tuyên bố trợ cấp xi măng cho các dự án nhà ở giá rẻ trong bối cảnh giá vật liệu biến động.
Theo kế hoạch ban đầu, Malaysia sẽ trợ giá 1,6 triệu tấn phục vụ mục tiêu xây dựng 500.000 đơn vị nhà ở giá rẻ trong vòng 5 năm.
Với chương trình xi măng Rahmah, giá bán ra của loại vật liệu này sau trợ giá sẽ thấp hơn khoảng 30% so với giá thị trường.
Hải Ninh
