Chị Minh Anh – cư dân một chung cư có 2.500 dân tại TPHCM – chia sẻ: “Nhiều khi đi làm về mệt mỏi, bước vào thang máy lại phải nghe đủ thứ âm thanh hỗn tạp. Người thì vô tư bật loa ngoài điện thoại lướt TikTok, xem video ngắn với âm lượng hết cỡ. Người thì oang oang buôn chuyện điện thoại như thể đang ở giữa cánh đồng”.
Thang máy – xã hội thu nhỏ
Với mật độ dân cư cao, áp lực lên hệ thống hạ tầng kỹ thuật tại các chung cư tầm trung là rất lớn. Vào giờ cao điểm, thang máy trở nên chật chội hơn bao giờ hết. Trong không gian đặc quánh và hẹp chỉ vài mét vuông ấy, nhiều người cảm thấy ngột ngạt không chỉ vì thiếu không khí, mà còn vì những “ý thức” của những cư dân xung quanh, như câu chuyện chị Minh Anh vừa nêu.
Nói trong chiếc thang máy của chung cư là một xã hội thu nhỏ cũng không ngoa. Bạn có thể nghe tiếng người ta chào nhau, nói chuyện rổn rảng dù họ đứng cách nhau chỉ… một tấm lưng. Người chơi thân với nhau gặp trong thang máy thì trò chuyện không có hồi kết.
Một ông bố, bà mẹ rít lên trong điện thoại vì chuyện bực mình gì đấy với đứa con ở trường thì y như rằng người đứng trong thang máy cũng bị “ăn chửi” hệt đứa trẻ ở đầu dây bên kia. Người thì ba lô trên lưng, điện thoại trên tay, đeo tai nghe và không nghĩ gì đến việc phải đặt chiếc ba lô trên vai xuống chân để tránh quệt trúng người đứng phía sau hay dành thêm chỗ đứng cho người vào sau. Người thì mở loa ngoài điện thoại để xem video ngắn trên TikTok, Facebook… bất kể xung quanh ra sao.
Một số cư dân, đặc biệt là những người trung niên hoặc những gia đình có lối sống cởi mở, lại có góc nhìn trung dung hơn. Họ cho rằng, cư dân đô thị đang ngày càng “khó tính” với những giao tiếp rất bình thường, đô thị vốn đã lạnh lùng và biệt lập, căn hộ nào biết căn hộ nấy, thì vài ba phút ngắn ngủi trong thang máy chính là cơ hội hiếm hoi để “nhìn mặt gọi tên” hàng xóm.
Một cư dân lớn tuổi cho rằng “Gặp nhau không chào hỏi, mặt mày lầm lì nhìn vào màn hình điện thoại mới là đáng sợ. Gặp nhau hỏi thăm sức khỏe, khen đứa trẻ ngoan, hay bàn nhau câu chuyện thời tiết, giá cả… thiết nghĩ đó là sự ấm áp của tình làng nghĩa xóm, sao lại coi là làm phiền?”.
Nhiều người đồng tình rằng, việc nói chuyện, chào hỏi xã giao là biểu hiện của một cộng đồng thân thiện. Nếu quá khắt khe, áp đặt tiêu chuẩn “im lặng” như trong thư viện hay rạp chiếu phim vào một không gian di chuyển chung, vô hình trung chúng ta đang đẩy mối quan hệ giữa người với người trong lòng đô thị trở nên xa cách và vô cảm hơn.
Tìm một “điểm chung” lối sống thị dân
Không ai phản đối một cộng đồng thân thiện, nhưng rõ ràng cần bàn đến cách thức, và sự chừng mực trong việc thể hiện sự thân thiện đó. Một lời chào hỏi nhẹ nhàng, một nụ cười vừa đủ, việc chủ động hạ âm lượng điện thoại hay thu gọn chiếc ba lô trên vai… hoàn toàn không làm mất đi sự thoải mái của cá nhân, nhưng lại mang đến sự dễ chịu lớn cho cả tập thể.
Ở nhiều nơi như trường đại học, chung cư cao cấp… văn hóa sử dụng thang máy được xem như một phần của văn minh đô thị. Khi đó, con người giao tiếp và nói chuyện vừa đủ nghe, dùng tai nghe khi xem video, chủ động nhường chỗ và hạn chế gây tiếng động trong không gian kín. Những điều tưởng nhỏ ấy lại giúp giảm đáng kể căng thẳng giữa cư dân với nhau nếu được chú ý quan sát hơn.
Chung cư tầm trung cũng là chung cư, dù có hạ tầng kém hơn so với các chung cư cao cấp nhưng không thể thiếu các quy tắc ứng xử văn minh, đặc biệt là trong xu thế chung cư trở thành bộ mặt chung của đô thị Việt Nam hiện đại, lối sống cư dân đã và đang định hình diện mạo chính của đô thị Việt Nam.
Để không gian vài mét vuông của thang máy không còn là nỗi ám ảnh sau mỗi giờ tan làm, mỗi cư dân cần học cách nhường nhịn và thấu hiểu. Riêng ban quản lý tòa nhà chung cư cũng có trách nhiệm truyền thông và nhắc nhở cư dân ứng xử sao cho phù hợp: bản thân vừa được tự do, vừa không trở thành sự phiền toái của người khác.
Nguyễn Minh Thanh
