Đồng bộ hạ tầng, xác định rõ điểm ngập
Tại hội thảo “Đầu tư phát triển hạ tầng đồng bộ – Động lực tăng trưởng kinh tế và mở rộng không gian phát triển TP.HCM” do Báo Tiền Phong phối hợp với Sở Xây dựng TP.HCM tổ chức ngày 16/10, TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và Môi trường TP.HCM, cho rằng thành phố cần đồng bộ khoảng 11 loại hạ tầng chính và 13 loại hạ tầng phụ để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế thì mới giải bài toán chống ngập một cách căn cơ.
Theo ông Thuận, các ý kiến tại hội thảo chủ yếu tập trung vào hạ tầng giao thông và quy hoạch, trong khi nhiều loại hạ tầng khác cũng cần được quan tâm như điện, nước, thoát nước, khu dân cư, khu công nghiệp và logistics.
Hạ tầng giao thông vẫn là vấn đề lớn, với khối lượng công việc còn nhiều. TP.HCM cần phát triển giao thông đa phương thức nhằm tăng cường kết nối liên vùng và kết nối với các địa phương lân cận.
Về giải pháp kỹ thuật chống ngập, TS Phạm Viết Thuận cho rằng TP.HCM cần đo vẽ, xác định bình đồ tại 159 điểm ngập để tính toán cao độ, hướng nước chảy và khả năng thoát nước của từng khu vực. Đây là cơ sở để xây dựng phương án hạ tầng phù hợp. Đối với những điểm ngập lớn, khó thoát nước, cần tính đến phương án xây dựng hồ sinh thái.
Theo ông Thuận, trước đây, việc đầu tư hạ tầng chủ yếu tập trung vào chống ngập, chưa chú trọng đầy đủ đến việc lưu trữ và thoát nước. Nếu không có hồ sinh thái, việc giải quyết tình trạng ngập tại TP.HCM sẽ gặp nhiều khó khăn.
Bên cạnh đó, thành phố cần tính toán đồng bộ hệ thống kênh, cống thoát nước và hồ sinh thái. Dữ liệu cần được số hóa để phục vụ công tác thiết kế, thẩm định hồ sơ công trình. Các hạng mục hạ tầng khác như cầu đường, trường học, bệnh viện và logistics gắn với khu công nghiệp cũng cần được xem xét trong tổng thể phát triển chung.
TS Phạm Viết Thuận cũng đặt vấn đề có nên tiếp tục bố trí bệnh viện, trường học trong khu vực trung tâm hay không. Theo ông, nếu không giải quyết được vấn đề phân bố các công trình này, việc bảo đảm hạ tầng đồng bộ sẽ gặp khó khăn.
Để giải quyết vấn đề, cần xác định rõ những loại hạ tầng nào có thể kết nối, những loại nào còn vướng mắc, từ đó tìm ra giải pháp phù hợp.
Chống ngập phải dành đủ không gian cho nước
Ở góc độ quy hoạch, TSKH.KTS Ngô Viết Nam Sơn cho rằng chống ngập không phải là bài toán không thể giải quyết. Vấn đề nằm ở cách tiếp cận và sự phối hợp giữa các ngành. Chống ngập không thể chỉ là trách nhiệm riêng của Sở Xây dựng mà cần sự tham gia của nhiều sở, ngành, chính quyền địa phương và nhà đầu tư.
Theo KTS Nam Sơn, muốn đô thị không ngập, trước hết phải dành đủ không gian cho nước. Bên cạnh hệ thống cống thoát nước và đê bao, cần kiểm soát tình trạng bê tông hóa, bảo vệ không gian thoát nước tự nhiên và bố trí các khu vực trữ nước.
Các dự án phát triển đô thị cần dành quỹ đất phù hợp cho hồ điều tiết, công viên và những khu vực có khả năng thấm, trữ nước, thay vì chỉ tập trung vào hiệu quả kinh tế.
Việc tính toán khả năng chống ngập cũng không nên chỉ dựa vào một ngưỡng lượng mưa cố định. Chẳng hạn, nếu lấy mức mưa 100mm làm cơ sở thiết kế thì cần tính đến những kịch bản mưa lớn hơn, bảo đảm hệ thống có khả năng ứng phó. Không gian dành cho nước cần được tính toán có dự phòng, thay vì chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt.
Để thực hiện, cần có sự phối hợp giữa các cơ quan quy hoạch, xây dựng, đầu tư và tài chính trong việc bố trí quỹ đất, nguồn vốn phát triển hồ điều tiết, công viên và hệ thống thoát nước ngầm. Không gian ngầm cũng cần được tính đến như một phần của hạ tầng chống ngập, bên cạnh các chức năng giao thông và thương mại.
KTS Ngô Viết Nam Sơn đề xuất TP.HCM xây dựng kế hoạch chống ngập tổng thể, xác định rõ những khu vực có thể cam kết kiểm soát ngập và giải pháp cụ thể cho từng khu vực.
Theo ông, bài toán chống ngập có thể giải quyết nếu có quy hoạch phù hợp, sự phối hợp đa ngành và bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
TP.HCM tập trung giải quyết ba vấn đề lớn
Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM Trần Quang Lâm cho biết, các vấn đề về cơ chế huy động vốn, chính sách đất đai và mô hình đầu tư hạ tầng gắn với khai thác giá trị đất cần tiếp tục được nghiên cứu sâu hơn. Sở Xây dựng sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức các buổi làm việc chuyên đề để đánh giá, đề xuất giải pháp phù hợp. Thành phố cũng nghiên cứu kinh nghiệm từ các dự án mở rộng đường kết hợp chỉnh trang đô thị và khai thác giá trị quỹ đất.
TP.HCM đang tập trung giải quyết ba vấn đề lớn là ùn tắc giao thông, ngập nước và ô nhiễm môi trường. Về chống ngập, ông Trần Quang Lâm cho biết thành phố đang khẩn trương triển khai các dự án kiểm soát triều và hệ thống thoát nước. TP.HCM cũng đặt mục tiêu đến năm 2050 giải quyết 50 điểm ngập lớn hiện nay, với kế hoạch thực hiện cụ thể.
Bên cạnh đó, thành phố cần khai thác tiềm năng của không gian ngầm, không gian tầm thấp và hạ tầng số; đồng thời bảo đảm sự đồng bộ giữa hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, gắn phát triển hạ tầng với bảo tồn di sản văn hóa và các giá trị lịch sử.
Ông Trần Quang Lâm nhấn mạnh, phát triển hạ tầng phải đặt trong tổng thể quy hoạch đô thị, gắn với yếu tố văn hóa và hạ tầng số nhằm nâng cao hiệu quả quản lý. TP.HCM cần đi trước trong phát triển đô thị thông minh, với sự đóng góp của các chuyên gia, nhà quản lý, doanh nghiệp và trường đại học để hoàn thiện cơ chế, chính sách, đưa các giải pháp phù hợp vào thực tiễn.
Viết Dũng – Khải An
