Xã Bình Mỹ, khu vực cửa ngõ Tây Bắc TP.HCM, không chỉ là vùng đất sinh thái ven sông Sài Gòn với hệ thống kênh rạch chằng chịt, mà còn là nơi lưu giữ chiều sâu lịch sử – văn hóa. Nơi đây hội tụ nhiều di tích cách mạng như Khu tưởng niệm Sông Lu, Ngã ba Cây Bồ Đề, những dấu ấn anh hùng tại Khu tưởng niệm Trung Đội Gò Môn, và các thiết chế tâm linh quan trọng như Đình Thần Bình Mỹ, tạo nên một không gian độc đáo, vừa truyền thống linh thiêng vừa đậm chất “sông nước”. Hiện nay, với định hướng phát triển du lịch sinh thái – văn hóa cộng đồng – du khách có thể trải nghiệm đời sống sông nước và tham gia vào quá trình kiến tạo cộng đồng, Bình Mỹ đang chuyển mình thành điểm đến tiềm năng bằng thuyền trên sông Sài Gòn. Nơi đây không chỉ là một địa điểm du lịch sinh thái ven sông để “đi trốn”, mà là một nông thị xanh mướt bên trên một bề dày lịch sử và văn hóa, một miền quê anh dũng “đậm chất Tây Nam Bộ” chỉ cách trung tâm TP.HCM một vạt sông.
Urban Sketchers Vietnam vẽ Bình Mỹ – Kiến tạo giấc mơ nông thị sông nước
Bỏ lại sau lưng khói bụi và nhịp sống đô thị dồn dập, nhóm ký họa tìm về Bình Mỹ trong khuôn khổ chương trình Workshop “ĐỒNG THIẾT KẾ MÔ HÌNH DU LỊCH SINH THÁI – VĂN HÓA TẠI KHU VỰC XÃ BÌNH MỸ”. Cùng với hai đơn vị tham dự hạng mục thiết kế sản phẩm du lịch cộng đồng dựa trên kiến trúc cảnh quan là TA Architecture và Landscape Architecture Association, Urban Sketchers Vietnam là một “mắt xích” sáng tạo, mang nghệ thuật thị giác vào tiến trình phát triển cộng đồng. Mô hình tổ chức workshop dựa trên triết lý “3 đồng”: Đồng thiết kế (Co-Design) – Đồng hành (Co-Implement) – Đồng sở hữu (Co-Ownership). Đây là một phương pháp tiếp cận cộng đồng theo hướng kiến tạo, giúp người dân trở thành trung tâm của quá trình phát triển du lịch, chứ không phải chỉ là người thực hiện thụ động. Với triết lý này, những người họa sĩ của Urban Sketchers Vietnam không chỉ đơn thuần là người ghi chép mà còn là người kể chuyện, chuyển hóa tri thức bản địa và giá trị bản sắc thành ngôn ngữ hội họa đầy cảm xúc.
Chúng tôi đến cùng hành trang quen thuộc là những cuốn sổ, là màu nước, và là trái tim rộng mở để lắng nghe và thực hiện sứ mệnh phác họa linh hồn và tiềm năng của vùng đất này.
Hành trình đầu tiên bắt đầu từ “Hiện tại”, chúng tôi bắt đầu những bức phác thảo đầu tiên về những con người mình gặp tại Bình Mỹ. Đó là “chân dung cộng đồng” được tốc họa tại các “không gian trải nghiệm vườn cây ăn trái Trung An”, tại các buổi trao đổi giữa người dân và nhóm thiết kế, trên đường đi qua khu vực lao động của người dân địa phương, dọc bờ sông… Những bức tranh rực lên với màu xanh ngát của miệt vườn, của cỏ cây bạt ngàn, màu vàng úa của lục bình trôi trên sông, màu chín của trái cây mời gọi. Từng bức phác thảo là một lát cắt chân thực, đặc trưng của một làng quê sông nước nghĩa tình.
Những trang giấy tiếp theo lật mở “Quá khứ” tại không gian trầm mặc của Đình Thần Bình Mỹ, nơi gìn giữ ký ức và là trung tâm gắn kết cộng đồng cổ xưa. Nét vẽ không chỉ ghi lại kiến trúc, mà cố gắng nắm bắt cả sự linh thiêng của một ngôi nhà chung của văn hóa và sinh kế từ ngàn đời. Chúng tôi đi qua những ngôi nhà cổ với mái ngói rêu phong, tìm đến những nhân chứng sống, ký họa lại “ký ức cộng đồng” qua chân dung những bô lão, những nếp hằn thời gian kể chuyện về một thời lửa đạn…
Và hành trình sẽ chưa dừng lại ở đó, nhóm Urban Sketchers Vietnam sẽ tiếp tục đồng hành với Bình Mỹ để ký họa nên “Tương lai giấc mơ xanh” của Bình Mỹ: một Nông thị sông nước, nơi con người và hệ sinh thái trù phú chung sống hòa hợp.
Thông qua nét vẽ, chúng tôi đang chung tay “đồng thiết kế”, giúp người dân tự kể lại câu chuyện của quê hương mình bằng ngôn ngữ hấp dẫn và chân thật nhất. Các tác phẩm ký họa của Urban Sketchers Vietnam không chỉ là tài liệu trực quan cho nhóm thiết kế cảnh quan và trải nghiệm, mà còn là nền tảng để hình thành bộ tiêu chí và KPI cho giai đoạn thử nghiệm thiết kế. Trong tương lai gần, những tác phẩm hội họa này sẽ tiếp tục được thực hiện, hướng tới việc tổ chức các buổi trưng bày trong các triển lãm địa phương, không chỉ quảng bá vẻ đẹp Bình Mỹ mà còn là bước đệm kích hoạt không gian văn hóa, kiến tạo một cộng đồng sáng tạo nghệ thuật gắn liền với du lịch sinh thái – một mô hình đầy tiềm năng cho vùng ven đô TP.HCM.
Chúng tôi hi vọng đây sẽ là một lời mời gọi hấp dẫn du khách hãy đến với Bình Mỹ, không chỉ để ngắm nhìn, mà để “cùng làm – cùng hưởng – cùng quảng bá”, cùng nhau kiến tạo và trở thành một phần của “hệ sinh thái du lịch cộng đồng sáng tạo, nhân văn và bền vững tại Xã Bình Mỹ.
Đặng Nguyễn Hồng Anh – Ảnh: Urban Sketchers Vietnam
