Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã ký ban hành Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 về phân loại đô thị, được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua ngày 24/12/2025 tại Phiên họp thứ 52.
Xác định đô thị theo không gian phát triển
Nghị quyết quy định, phân loại đô thị là cơ sở để tổ chức, quản lý và phát triển hệ thống đô thị quốc gia, vùng, tỉnh; quản lý đơn vị hành chính đô thị; đồng thời là căn cứ đánh giá việc thực hiện theo quy hoạch đô thị.
Các tiêu chí, tiêu chuẩn phân loại đô thị được sử dụng để dự báo, định hướng phát triển hệ thống đô thị và từng đô thị; xây dựng chương trình, kế hoạch phát triển đô thị; tổ chức phát triển đô thị; phân bổ nguồn lực và hoạch định chính sách phát triển đô thị; duy trì và phát triển hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và không gian đô thị.
Theo Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15, việc phân loại đô thị được thực hiện trên cơ sở quy hoạch đô thị và hệ thống đô thị đã được định hướng trong các quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt, bảo đảm phù hợp với các xu hướng phát triển đô thị thích ứng với BĐKH, xanh, thông minh, hiện đại và bền vững theo từng giai đoạn phát triển kinh tế – xã hội; đồng thời bảo đảm yêu cầu quốc phòng, an ninh, đặc biệt đối với các đô thị có đường biên giới và các đặc khu.
Phân loại đô thị được thực hiện thông qua việc đánh giá thực trạng phát triển đô thị theo các tiêu chí, tiêu chuẩn phân loại đô thị quy định đối với từng đối tượng, phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, có xem xét yếu tố vùng, miền và đặc thù.
Đô thị, đô thị mới đạt tiêu chí của loại đô thị nào thì được công nhận theo loại đô thị đó; đơn vị hành chính cấp xã được đầu tư xây dựng đạt trình độ phát triển đô thị ở mức nào thì được công nhận theo mức quy định tương ứng.
Rút gọn hệ thống phân loại còn 4 loại
Các tiêu chí phân loại đô thị bao gồm: vai trò, vị trí và điều kiện phát triển kinh tế – xã hội; mức độ đô thị hóa; trình độ phát triển hạ tầng và tổ chức không gian đô thị.
Tiêu chuẩn cụ thể hóa các tiêu chí phân loại đối với đô thị loại I được quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị quyết; đối với đô thị loại II, loại III được quy định tại Phụ lục II.
Việc đánh giá phân loại đô thị được thực hiện theo phương pháp đối chiếu thực trạng phát triển đô thị phù hợp với quy hoạch đô thị với các tiêu chí, tiêu chuẩn của loại đô thị tương ứng.
Đáng chú ý, Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 không đánh giá lại đô thị đặc biệt Hà Nội và TP.HCM. Nói cách khác, đối với đánh giá phân loại đô thị loại đặc biệt và loại I, Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 quy định không tổ chức đánh giá phân loại lại đô thị loại đặc biệt theo phạm vi toàn thành phố đối với Thủ đô Hà Nội và TP.HCM. Các đô thị thuộc Thủ đô Hà Nội và TP.HCM được thực hiện phân loại theo đô thị loại II, loại III theo quy định của Nghị quyết này.
Việc đánh giá phân loại đô thị loại I được thực hiện theo các tiêu chí, tiêu chuẩn quy định tại Phụ lục I, trên phạm vi xác định phù hợp với quy hoạch đô thị. Các đô thị thuộc đô thị loại I tiếp tục được phân loại theo đô thị loại II, loại III theo quy định.
Trường hợp phân loại đô thị mới đạt tiêu chí đô thị loại I, phải đồng thời rà soát, bảo đảm các đô thị loại II trực thuộc đáp ứng đầy đủ quy định của Nghị quyết.
Đối với đánh giá phân loại đô thị loại II, loại III, việc đánh giá được thực hiện theo các tiêu chí, tiêu chuẩn quy định tại Phụ lục II, trên phạm vi phù hợp với quy hoạch đô thị. Trường hợp đô thị có phạm vi ranh giới trong một đơn vị hành chính cấp xã, việc đánh giá được thực hiện trên phạm vi toàn đô thị theo các tiêu chí, tiêu chuẩn tương ứng.
Trường hợp đô thị có phạm vi ranh giới thuộc từ hai đơn vị hành chính cấp xã trở lên, việc đánh giá được thực hiện trên phạm vi toàn đô thị theo Bảng 2A Phụ lục II, đồng thời đánh giá từng đơn vị hành chính theo Bảng 2B Phụ lục II. Đặc khu được đánh giá phân loại là đô thị loại II hoặc đô thị loại III theo quy hoạch đô thị.
Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua ngày 24/12/2025 tại Phiên họp thứ 52.
| Trước đó, chiều 24/12/2025, trình bày Tờ trình dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về phân loại đô thị, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nhấn mạnh 3 nội dung trọng tâm. Thứ nhất, dự thảo Nghị quyết quán triệt đầy đủ chủ trương của Đảng về phát triển đô thị bền vững và sắp xếp đơn vị hành chính, bảo đảm thống nhất với Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật Tổ chức chính quyền địa phương và các Nghị quyết có liên quan của Quốc hội, tạo nền tảng pháp lý đồng bộ cho quản lý và phát triển đô thị trong giai đoạn mới. Thứ hai, dự thảo đổi mới căn bản cách tiếp cận phân loại đô thị, chuyển từ việc gắn đô thị với một đơn vị hành chính sang xác định đô thị theo không gian phát triển, tính chất, chức năng, vai trò và vị trí trong hệ thống đô thị quốc gia. Trên cơ sở đó, hệ thống đô thị được sắp xếp lại, rút gọn còn bốn loại: đô thị đặc biệt, đô thị loại I, loại II và loại III. Thứ ba, dự thảo tinh gọn hệ thống tiêu chí, tiêu chuẩn phân loại đô thị, tập trung vào ba nhóm tiêu chí chính; đồng thời lồng ghép các yêu cầu về đô thị xanh, thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu và chuyển đổi số. Cùng với đó, dự thảo đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong công nhận loại đô thị, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị đô thị. |
Thanh Bùi
