Những thành phố nổi tiếng ở Pháp luôn gắn với tên gọi những dòng sông, Strasbourg cũng vậy, dòng sông Ill thơ mộng – một chi lưu của sông Rhin khởi nguồn từ dãy Alps của Thuỵ Sĩ – bao bọc lấy Strasbourg, hình thành nên một thành phố nhỏ với những cây cầu, những ngôi nhà cổ kính từ thế kỷ 16 được bảo tồn nguyên vẹn, là điểm quan trọng để đô thị này được UNESCO công nhận là Di sản văn hoá thế giới từ 1988.
Phố cổ Strasbourg với những ngôi nhà cổ từ thế kỷ 16.
Dân số chỉ khoảng nửa triệu người, nhưng Strasbourg là một thành phố đầu não của Liên minh châu Âu với rất nhiều cơ quan quyền lực quan trọng như Nghị viện Châu Âu, điện Nhân quyền châu Âu, Uỷ ban châu Âu… nhưng trong hành trang của khách du lịch, nét hấp dẫn nhất của Strasbourg chính là quần thể phố cổ, còn được gọi là nước Pháp thu nhỏ với lớp áo ngoài là những ngôi nhà cổ mang kiến trúc cổ kiểu Đức, bao quanh dòng sông Ill hiền hoà lãng mạn.
Do nằm ở vùng biên giới giáp Đức, xưa kia Strasbourg thường xảy ra chiến tranh, và để phòng vệ thành phố, người ta đã cho xây dựng thành theo kiến trúc Vauban, một kiến trúc từng được áp dụng xây nhiều thành cổ ở Việt Nam như thành Sơn Tây, Gia Định, với những đập chắn và âu thuyền làm hệ thống phòng thủ cho thành phố. Ngày nay, những âu thuyền vẫn còn hoạt động, phục vụ khách du lịch bằng việc trung chuyển các tàu du lịch Batorama khởi hành từ lâu đài cổ Rohan đến khu trung tâm phố cổ, vượt qua âu thuyền để tiếp tục du hành theo dòng sông Ill.
Mỗi hai giờ trong ngày, âu thuyền lại đón nhận con tàu du lịch với nguyên tắc hoạt động từ hàng trăm năm qua chẳng hề thay đổi. Âu thuyền là một chốn dừng chân thú vị để du khách nhìn ngắm một công trình thế kỷ, được con người tạo ra, bảo tồn và gìn giữ như một di sản đặc trưng ở phố cổ Strasbourg.
Và cũng chính từ phố cổ Strasbourg, vào cuối thế kỷ 18, thị trưởng Strasbourg đã đề nghị một binh lính cũng là nhạc sĩ nghiệp dư viết một ca khúc chiến binh nhằm cổ vũ cho tinh thần binh sĩ. Chỉ trong đêm 25/4/1792 bản hành khúc Đoàn quân sông Rhin ra đời, và sau trở thành quốc ca của nước Pháp cho đến ngày nay.
Phố cổ Strasbourg với kiến trúc Phục hưng của Đức làm chủ đạo, điều này rất dễ nhận ra chính từ những ngôi nhà cổ mái dốc có niên đại từ thế kỷ 16, với các hệ thống vì kèo, giá đỡ rất đặc trưng, được làm bằng gỗ, thiết kế lộ sườn ra bên ngoài ngôi nhà, vừa tạo cảm giác vững chãi, vừa là chi tiết trang trí độc đáo, đem lại cho kiến trúc phố cổ Strasbourg một hình thái riêng biệt, không giống với bất kỳ những khu phố cổ nào khác trên khắp nước Pháp.
Điểm nhấn của phố cổ là những cây cầu bắc ngang sông Ill.
Từ trung tâm phố cổ, dòng sông Ill chảy quanh thành phố được ví như dòng sông Seine ở Paris, với những cây cầu mang kiến trúc khác nhau làm điểm nhấn cho dòng sông thêm phần duyên dáng. Kiến trúc nhà ở dọc theo dòng sông được bố cục hài hoà, với những mảng tường được sơn phết có chủ đích, không đồng nhất về màu sắc, phối với kiến trúc cổ tạo nên một bức tranh đầy thơ mộng trải dọc theo con đường ven sông để lữ khách tản bộ tha hồ chiêm nghiệm những vẻ đẹp độc đáo ấy nơi phố cổ Strasbourg.
Ngoài vẻ đẹp của phố cổ, sự phồn thịnh của Strasbourg từ gần mười thế kỷ qua được minh chứng rõ nét nhất qua kiến trúc Gothic nổi bật của thành phố, đó chính là Vương cung thánh đường với tháp chuông cao vút, cùng những chi tiết chạm trổ cực kỳ tinh xảo, cầu kỳ trên nền đá sa thạch đỏ, một loại vật liệu hiếm trong xây dựng kiến trúc ở mọi thời đại. Đây là kiến trúc thánh đường cao nhất ở phương Tây suốt thế kỷ 19, từng được văn hào Victor Hugo tán dương là kỳ diệu, hoành tráng và tinh tế.
Thánh đường trung tâm - một biểu tượng về kiến trúc và điêu khắc của Strasbourg
Khác với lối kiến trúc xây dựng thánh đường có tháp chuông đối xứng, điểm độc đáo ở toà thánh đường vĩ đại nhất Strasbourg này chỉ có một tháp chuông, tháp chuông đối xứng chưa được hoàn thiện. Nguyên do khi xây dựng toà thánh đường này, xây đến phần tháp chuông, một phần đất bị lún khiến các kiến trúc sư phải dừng công trình, và thay đổi cấu trúc để toà thánh đường chỉ còn lại một tháp chuông như hôm nay.
Ở bất kỳ mùa nào trong năm, phố cổ Strasbourg vẫn có sức hấp dẫn và cuốn hút riêng, theo thống kê thì ngành du lịch xứ này hàng năm đón trung bình đến 80 triệu lượt khách tham quan, đây là con số khổng lồ nếu so với mật độ cư dân chỉ vào khoảng 500.000 người của Strasbourg.
Từ Paris đến Strasbourg thật dễ dàng bằng tàu cao tốc TGV, và từ bến tàu chính của Strasbourg, mất chưa đầy 10 phút tản bộ đã đến trung tâm phố cổ. Nếu quỹ thời gian hạn hẹp, chỉ mất hơn nửa ngày cũng đủ để có thể tận hưởng vẻ đẹp của kiến trúc phố cổ Strasbourg bên dòng sông Ill. Nhưng khi rời xa Strasbourg, ai cũng mong muốn thêm một lần trở lại, bởi miền đất này còn nhiều lắm những góc phố, những kiến trúc đẹp với câu chuyện lịch sử đầy thú vị, đáng để tìm hiểu, chiêm nghiệm và khám phá.
Lam Phong
