Ủy ban nhân dân TP.Hồ Chí Minh chính thức lấy ý kiến về dự thảo nghị quyết quy định việc phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình tại Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC).
Thời gian lấy ý kiến kể từ ngày 06 đến ngày 16/10/2026. Đây là bước cụ thể hóa quy định của Luật Phát triển đô thị, đồng thời đặt nền tảng để Thành phố xây dựng các đề án phát hành trái phiếu phục vụ những dự án có nhu cầu vốn lớn.
Thiết kế chương trình phát hành trung hạn
Theo dự thảo, trái phiếu đô thị và trái phiếu công trình thuộc nhóm trái phiếu chính quyền địa phương, do UBND TP.Hồ Chí Minh phát hành để huy động vốn cho phát triển hạ tầng đô thị, công trình và kết cấu hạ tầng trên địa bàn. Trái phiếu có thể phát hành bằng đồng Việt Nam hoặc ngoại tệ tự do chuyển đổi, thông qua các phương thức như bảo lãnh phát hành, đấu thầu, bán trực tiếp cho nhà đầu tư hoặc thông qua đại lý phân phối.
Điểm mới trong cơ chế đang được Thành phố xây dựng là việc phát hành không được thiết kế theo từng đợt riêng lẻ mà có thể hình thành một chương trình phát hành trung hạn. Cụ thể, UBND TP.Hồ Chí Minh có thể sẽ thực hiện nhiều đợt phát hành và cập nhật chương trình định kỳ hằng năm, căn cứ kế hoạch vay, trả nợ, nhu cầu vốn, khả năng cân đối ngân sách và diễn biến thị trường tài chính.
Cách tiếp cận này tạo dư địa để Thành phố điều chỉnh quy mô và thời điểm huy động vốn theo tiến độ đầu tư cũng như điều kiện thị trường, thay vì phải huy động một lượng vốn lớn trong một thời điểm cố định.
Dự thảo cho phép phát hành bổ sung đối với trái phiếu đã phát hành nhằm tăng quy mô và tính thanh khoản của mã trái phiếu. Thành phố có thể thực hiện một số nghiệp vụ quản lý nợ như mua lại, hoán đổi, chào mua hoặc sửa đổi điều kiện, điều khoản trái phiếu trong phạm vi đề án phát hành, kế hoạch vay và trả nợ.
Đối với trái phiếu phát hành bằng ngoại tệ, UBND TP.Hồ Chí Minh thực hiện các giao dịch phòng ngừa rủi ro tỷ giá, lãi suất gắn với nghĩa vụ nợ trái phiếu. Đây là cơ chế nhằm xử lý một trong những rủi ro lớn khi chính quyền địa phương tiếp cận nguồn vốn quốc tế.
Tuy nhiên, việc mở rộng phương thức huy động vốn đi cùng các giới hạn về an toàn tài chính. Nguồn vốn thu được phải được quản lý tập trung, sử dụng đúng mục đích đã được phê duyệt. Việc phát hành phải nằm trong hạn mức vay, dư nợ vay, bội chi và kế hoạch vay, trả nợ của ngân sách Thành phố; đồng thời Thành phố phải bảo đảm khả năng thanh toán đầy đủ, đúng hạn gốc, lãi và các chi phí liên quan.
Theo dự thảo, nguồn vốn chỉ được sử dụng cho những chương trình, công trình, dự án trọng điểm đã được cấp có thẩm quyền quyết định và hoàn tất các thủ tục đầu tư, môi trường theo quy định. Nhóm dự án được định hướng ưu tiên gồm hạ tầng kỹ thuật và đô thị gắn với các tiêu chuẩn về xanh, xã hội, bền vững và bảo vệ môi trường.
Chuẩn bị nguồn vốn cho các công trình lớn
Việc xây dựng cơ chế phát hành trái phiếu diễn ra trong bối cảnh nhu cầu vốn đầu tư hạ tầng của TP.Hồ Chí Minh tăng nhanh. Các lĩnh vực như đường sắt đô thị, giao thông chiến lược, chỉnh trang và phát triển đô thị, môi trường, chống ngập, năng lượng, logistics và hạ tầng xã hội đều cần nguồn vốn lớn, trong đó nhiều dự án có thời gian đầu tư và khai thác kéo dài.
Theo định hướng phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2026 – 2030, TP.Hồ Chí Minh đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 10 – 11%/năm, trong khi tổng vốn đầu tư xã hội bình quân 5 năm dự kiến tương đương 35 – 40% GRDP. Quy mô nhu cầu vốn này đặt ra yêu cầu phải đa dạng hóa các nguồn lực bên cạnh ngân sách và tín dụng ngân hàng.
Đường sắt đô thị là một trong những lĩnh vực có nhu cầu vốn đặc biệt lớn. Theo Phó chủ tịch Hội đồng điều hành VIFC-HCMC Nguyễn Hữu Huân, sau khi cơ chế được HĐND TP.Hồ Chí Minh thông qua, VIFC-HCMC sẽ triển khai các kế hoạch phát hành. Hiện nhu cầu vốn hạ tầng của Thành phố rất lớn, đặc biệt đối với 8 tuyến metro và các tuyến đường vành đai.
Theo quy trình dự kiến, căn cứ kế hoạch vay, trả nợ công, dự toán ngân sách, nhu cầu huy động vốn, khả năng cân đối ngân sách và điều kiện thị trường tài chính quốc tế, UBND TP.Hồ Chí Minh sẽ xây dựng đề án phát hành và trình HĐND Thành phố phê duyệt. Cơ quan điều hành VIFC-HCMC có trách nhiệm xây dựng dự thảo đề án, gửi Sở Tài chính thẩm định và tham vấn Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đối với những nội dung thuộc thẩm quyền.
Như vậy, trái phiếu đô thị và trái phiếu công trình không chỉ được đặt trong câu chuyện huy động vốn cho từng dự án, mà còn gắn với quá trình hình thành các sản phẩm và dịch vụ tài chính tại Trung tâm tài chính quốc tế. Theo định hướng của Thành phố, cùng với phát hành trái phiếu, thị trường có thể phát triển các dịch vụ tư vấn, thu xếp phát hành, xếp hạng tín nhiệm, quản trị rủi ro và giao dịch thứ cấp.
UBND TP.Hồ Chí Minh cho biết việc chính thức đưa dự thảo ra lấy ý kiến cho dự thảo nghị quyết lần này là bước xây dựng cơ chế và là bước đi quan trọng nhằm triển khai Luật Phát triển đô thị và Nghị quyết số 222/2025/QH15 ngày 27/6/2025 của Quốc hội, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để Thành phố chủ động huy động nguồn vốn trung và dài hạn cho các dự án trọng điểm.
Khi nghị quyết được thông qua, từng chương trình và đề án phát hành vẫn phải được xây dựng trên cơ sở nhu cầu vốn, khả năng trả nợ và điều kiện thị trường. Đây sẽ là bước chuyển từ việc mở thêm một công cụ huy động vốn sang tổ chức một kênh vốn có khả năng phục vụ dài hạn cho quá trình đầu tư hạ tầng của Thành phố.
Thiên Ân
