
1. Đặt vấn đề
Đô thị hóa làm gia tăng mạnh nhu cầu đầu tư xây dựng và áp lực lên tài nguyên, môi trường. Năm 2018, khoảng 55% dân số thế giới sống tại đô thị; tỷ lệ này được dự báo đạt 68% vào năm 2050, với khoảng 2,5 tỷ người tăng thêm và gần 90% mức tăng tập trung tại châu Á và châu Phi [11].
Trong khi chỉ chiếm khoảng 3% diện tích đất liền, các đô thị tiêu thụ 60% – 80% tổng năng lượng và tạo ra khoảng 75% lượng phát thải carbon toàn cầu [12]. Vì vậy, hoạt động xây dựng cần được quản lý theo toàn bộ vòng đời công trình và gắn với mục tiêu phát triển bền vững.
Tại Việt Nam, tỷ lệ đô thị hóa năm 2024 đạt khoảng 44,3%. Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh xác định đô thị hóa thông minh, bền vững và có khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu là định hướng quan trọng trong giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050 [7].
Đối với Hà Nội, thành phố có diện tích tự nhiên 3.359,84 km², dân số đã vượt 8,5 triệu người đến năm 2030 có thể đạt khoảng 12 triệu người, trong đó dân số thường trú khoảng 10,5 triệu người và tỷ lệ đô thị hóa được định hướng đạt 80% – 85% vào năm 2050 [9]. Điều này làm gia tăng yêu cầu kiểm soát sự đồng bộ giữa xây dựng, hạ tầng, môi trường và bảo tồn bản sắc Thủ đô.
Các nghiên cứu trước đã đề cập đến hoàn thiện nội dung quản lý, tổ chức thực thi, phối hợp và xử lý vi phạm trong xây dựng đô thị [3], cũng như cơ chế, chính sách, quy hoạch, huy động nguồn lực và giám sát đầu tư phát triển đô thị xanh tại Hà Nội [4].
Tuy nhiên, hoạt động xây dựng tại Hà Nội chưa được xem xét đầy đủ như một hệ thống thống nhất, liên kết giữa quy hoạch, đầu tư, cấp phép, quản lý chất lượng, bảo vệ môi trường, bảo tồn bản sắc, chuyển đổi số và sự tham gia của cộng đồng.
Bên cạnh đó, Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 và Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 cùng có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, tạo lập khuôn khổ mới về quản lý dự án, trật tự xây dựng, chất lượng công trình, trách nhiệm của các chủ thể và cơ chế quản trị đặc thù của Hà Nội [5, 6].
Điều này đặt ra yêu cầu Thành phố cần kịp thời rà soát thẩm quyền, quy trình quản lý, cơ chế phối hợp và phương thức kiểm tra, giám sát hoạt động xây dựng.
Từ những vấn đề trên, việc nghiên cứu các giải pháp quản lý nhà nước về hoạt động xây dựng tại thành phố Hà Nội theo định hướng phát triển bền vững có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn. Bài viết tập trung khái quát đặc điểm đô thị hóa, phát triển xây dựng của Hà Nội.
Từ đó, xác định yêu cầu quản lý và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, hài hòa tăng trưởng kinh tế, tiến bộ xã hội, bảo vệ môi trường và gìn giữ giá trị đặc trưng của Thủ đô.
2. Phương pháp nghiên cứu
Bài viết vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử và các phương pháp tổng hợp, quy nạp, diễn dịch, so sánh để xem xét quản lý nhà nước về xây dựng trong quan hệ với đô thị hóa và phát triển bền vững. Qua đó, nghiên cứu làm rõ đặc điểm phát triển xây dựng, yêu cầu quản lý và đề xuất giải pháp phù hợp với Hà Nội.
Dữ liệu thứ cấp được thu thập, phân tích từ văn bản pháp luật, chiến lược, quy hoạch, báo cáo thống kê, báo cáo của cơ quan quản lý nhà nước, nghiên cứu trong nước và tài liệu của tổ chức quốc tế. Tài liệu được sàng lọc theo nguồn công bố, thời điểm ban hành và mức độ phù hợp. Thông tin được kiểm tra, đối chiếu, so sánh giữa các nguồn để bảo đảm tính nhất quán, độ tin cậy và khả năng truy xuất.

3. Đặc điểm đô thị hóa và tình hình phát triển xây dựng tại Hà Nội
Từ khi thực hiện công cuộc Đổi mới năm 1986, đặc biệt sau khi điều chỉnh địa giới hành chính năm năm 2008, Hà Nội đô thị hóa nhanh, phản ánh xu thế phát triển kinh tế – xã hội và đặc thù trung tâm chính trị – hành chính quốc gia. Quá trình này thúc đẩy tăng trưởng, hiện đại hóa hạ tầng, nâng cao chất lượng sống nhưng đặt ra thách thức về quy hoạch, kiểm soát xây dựng và phát triển bền vững [9].
Tỷ lệ đô thị hóa Hà Nội hiện cao hơn bình quân cả nước [9]. Mở rộng địa giới làm tăng diện tích thành phố, thúc đẩy phát triển đô thị ra vùng ven và nông thôn. Thành phố từng bước chuyển từ đô thị đơn cực sang đa trung tâm, kết nối bằng các hành lang phát triển và hạ tầng kỹ thuật liên vùng [10].
Không gian đô thị phát triển chưa đồng đều. Nội đô cũ có mật độ dân cư, xây dựng cao, trong khi đô thị vệ tinh và vành đai phát triển chưa tương xứng quy hoạch [9]. Các khu đô thị mới tăng nhanh nhưng một số nơi thiếu đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, xã hội và giao thông. Nhà ở tự phát tại ngoại thành, ven đô ảnh hưởng đến quản lý không gian và môi trường sống [4].
Hoạt động xây dựng tăng nhanh, chủ yếu ở dự án nhà ở, chung cư cao tầng, khu đô thị mới và hạ tầng kỹ thuật [2]. Tuy nhiên, tỷ lệ công trình xanh, tiết kiệm năng lượng, thân thiện môi trường còn thấp và yêu cầu phát triển bền vững chưa được lồng ghép đồng đều giữa các khu vực, loại công trình [4].
Dân số gia tăng kéo theo nhu cầu nhà ở, giao thông và hạ tầng. Định hướng đến năm 2030, tầm nhìn 2050 tiếp tục mở rộng đô thị, phát triển hạ tầng khung, nâng năng lực giao thông, cấp thoát nước, điện lực và xử lý chất thải [9].
Dù Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô, Quy hoạch Thủ đô thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và các chương trình phát triển đô thị đã được ban hành, triển khai còn thiếu đồng bộ. Quy hoạch phân khu, chi tiết tại một số nơi chậm hoàn thiện, ảnh hưởng đến quản lý xây dựng.
Đặc điểm văn hóa – xã hội và di sản phong phú cũng chi phối mô hình đô thị hóa. Phát triển nhanh tại một số khu vực gây sức ép lên di sản, biến đổi kiến trúc truyền thống và cảnh quan, đòi hỏi lồng ghép bảo tồn văn hóa, lịch sử trong quản lý xây dựng.
Những hạn chế về đồng bộ quy hoạch, đầu tư hạ tầng và kiểm soát xây dựng đặt ra yêu cầu rà soát mô hình quản lý, chuyển sang phương thức hiện đại, bền vững và gắn với bản sắc Hà Nội.
4. Các yêu cầu đặt ra đối với công tác quản lý xây dựng theo định hướng phát triển bền vững
Tích hợp giữa quy hoạch – xây dựng – môi trường trong điều kiện phát triển đa trung tâm
Đô thị đa trung tâm đòi hỏi tích hợp quy hoạch, xây dựng và môi trường. Quản lý phân ngành, thiếu liên thông pháp lý, quy trình và dữ liệu dễ gây mâu thuẫn chính sách, khai thác đất vượt khả năng đáp ứng của hạ tầng và suy giảm hệ sinh thái.
Dân số thường trú vượt 8,4 triệu người, mật độ gấp 2,5 lần bình quân cả nước, không khí nhiều ngày “kém” hoặc “xấu” [1] càng làm rõ áp lực này. Cần kết hợp GIS, bản đồ quy hoạch số với phối hợp thể chế, hành chính và liên ngành xuyên suốt quy hoạch, cấp phép, giám sát, vận hành.
Đảm bảo chất lượng công trình xây dựng trong điều kiện đô thị hóa nhanh
Quy mô xây dựng tăng đòi hỏi bảo đảm chất lượng, an toàn, hiệu quả đầu tư và chất lượng sống. Quản lý nhiều công trình, chủ thể gặp khó khăn do giám sát thiên về hậu kiểm, thiếu phòng ngừa và liên thông giữa thiết kế, thẩm định, cấp phép, thi công, nghiệm thu, nhất là khi xuất hiện công nghệ, vật liệu, loại công trình mới. Lộ trình BIM áp dụng cho một số loại công trình từ năm 2025 [8] đòi hỏi hoàn thiện thể chế, nhân lực và dữ liệu để chuyển sang quản trị chất lượng toàn diện, chủ động.
Kiểm soát tác động môi trường và chuyển đổi sang xây dựng xanh – phát thải thấp
Quản lý xây dựng phải kiểm soát môi trường và thúc đẩy tiêu chuẩn phát thải thấp. Yếu tố môi trường chưa được lồng ghép đầy đủ từ quy hoạch đến vận hành. Đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường, quy chuẩn xanh còn tương đối độc lập với quản lý xây dựng.
Tiêu chuẩn công trình xanh, vật liệu tái chế, tiết kiệm năng lượng, tuần hoàn tài nguyên chưa bắt buộc với phần lớn công trình. Chiến lược tăng trưởng xanh 2021 – 2030 đã ban hành [7] nhưng chưa được cụ thể hóa đầy đủ thành công cụ quản lý. Cần chuyển từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa ngay khi phê duyệt dự án.
Bảo tồn bản sắc văn hóa – lịch sử trong phát triển không gian kiến trúc mới
Bảo tồn bản sắc văn hóa là yêu cầu đặc thù tại phố cổ, phố cũ, làng nghề ven đô và khu vực có giá trị kiến trúc, cảnh quan. Quản lý còn thiếu tiêu chí xác định bản sắc, công cụ pháp lý đủ hiệu lực để kiểm soát thiết kế mới, bảo vệ không gian truyền thống và định hình kiến trúc địa phương.
Phối hợp quy hoạch, kiến trúc, xây dựng, văn hóa và chính quyền còn hạn chế. Cần lồng ghép bảo tồn khi phê duyệt xây dựng, đáp ứng nhu cầu hiện đại mà không suy giảm giá trị văn hóa, lịch sử Thủ đô.
Nâng cao năng lực thể chế, điều phối liên ngành và huy động sự tham gia xã hội
Hệ thống pháp luật cần đi cùng bộ máy điều phối linh hoạt, cơ cấu rõ ràng, quy trình phối hợp hiệu quả và công cụ thực thi thích ứng. Quan hệ chặt chẽ giữa quy hoạch, kiến trúc, môi trường, hạ tầng và văn hóa – xã hội đòi hỏi chuyển từ quản lý phân ngành sang tích hợp theo lãnh thổ, chức năng đô thị.
Ứng dụng chuyển đổi số và công nghệ trong quản lý xây dựng đô thị
Chuyển đổi số cần bao quát thủ tục, chất lượng, giám sát thi công và quản lý sau đầu tư. Dữ liệu còn phân tán, thiếu chuẩn thống nhất và liên thông thành phố – cơ sở. Cần tích hợp GIS, BIM, IoT với dữ liệu quy hoạch, cấp phép, thi công, bảo trì và hồ sơ điện tử để hỗ trợ quyết định.
Yêu cầu phát triển nền tảng, dữ liệu, năng lực quản lý số của Chương trình chuyển đổi số quốc gia cần được thực hiện đồng thời với hoàn thiện thể chế, tiêu chuẩn kỹ thuật, hạ tầng và năng lực cán bộ.

5. Một số giải pháp quản lý nhà nước về hoạt động xây dựng tại TP Hà Nội theo định hướng phát triển bền vững
5.1. Hoàn thiện thể chế, chính sách và công cụ quản lý nhà nước về hoạt động xây dựng đô thị
Thứ nhất, xem xét hoàn thiện quy định kiến trúc, không gian, cảnh quan và chỉ tiêu xây dựng theo từng khu vực. Chỉ xem xét điều chỉnh cục bộ quy hoạch sau đánh giá đầy đủ tác động hạ tầng, dân số, môi trường.
Công trình cao tầng, hỗn hợp, tầng hầm sâu hoặc tại nơi đông dân, quá tải hạ tầng phải chịu tiêu chí kiểm soát chặt hơn. Chuẩn hóa thủ tục, kiểm tra, hậu kiểm, giảm hồ sơ trùng dữ liệu, thống nhất mẫu biểu xã, phường và gắn thời hạn với trách nhiệm giải trình.
Thứ hai, có thể lập, cập nhật danh mục kiểm soát đặc biệt tại nơi ven sông, hồ, nguy cơ ngập, mật độ cao, đang cải tạo hạ tầng. Công trình có khả năng tăng tải hạ tầng hoặc tác động lớn đến môi trường phải được thẩm tra, kiểm tra thực địa trước cấp phép.
Hậu kiểm nên theo rủi ro. Có thể công khai quy hoạch, chỉ tiêu kiến trúc, điều kiện cấp phép, pháp lý và tiến độ hồ sơ. Cần công khai xử phạt, cưỡng chế, kết quả khắc phục vi phạm và danh mục dự án điều chỉnh quy hoạch, chủ trương đầu tư, giấy phép để cộng đồng giám sát.
Thứ ba, xem xét đưa tiết kiệm năng lượng, quản lý nước mưa, vật liệu xanh, tái chế chất thải xây dựng và không gian xanh vào điều kiện thẩm định, chấp thuận, cấp phép nhóm dự án phù hợp. Công trình, hạ tầng tại nơi nguy cơ ngập, nắng nóng cực đoan, quá tải thoát nước phải đáp ứng yêu cầu chống chịu khí hậu. Gắn trách nhiệm chủ đầu tư và hậu kiểm với chỉ tiêu môi trường, hạ tầng, cam kết phát triển xanh trong thi công, vận hành.
Thứ tư, liên thông dữ liệu quy hoạch, đất đai, cấp phép, môi trường, hạ tầng, vi phạm. Mỗi công trình, dự án phải có mã định danh xuyên suốt vòng đời và hồ sơ số cập nhật điều chỉnh, kiểm tra, thanh tra, xử lý, khắc phục vi phạm. Dữ liệu tích hợp hỗ trợ cảnh báo chậm tiến độ, điều chỉnh nhiều lần, nguy cơ vi phạm và lựa chọn đối tượng kiểm tra, giám sát.
Thứ năm, định kỳ không quá sáu tháng, Thành phố cần rà soát vướng mắc giữa thành phố và xã, phường trong chính quyền hai cấp. Sửa ngay quy trình, quy định thuộc thẩm quyền khi phát hiện bất cập. Có thể thí điểm công cụ tại phường chịu áp lực xây dựng cao, đánh giá trước khi nhân rộng. Điều chỉnh chính sách dựa trên thời gian xử lý hồ sơ, số vụ vi phạm, tỷ lệ khắc phục, số lần điều chỉnh quy hoạch và mức hài lòng của người dân, doanh nghiệp.
5.2. Kiện toàn tổ chức bộ máy và nâng cao năng lực thực thi trong quản lý nhà nước về hoạt động xây dựng đô thị
Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Thành phố cần xác định đầu mối và cơ chế phối hợp về quy hoạch, cấp phép, trật tự xây dựng, chất lượng công trình và dữ liệu. Mỗi nhiệm vụ phải rõ cơ quan chủ trì, trách nhiệm chính và trách nhiệm xử lý cuối cùng. Xã, phường đô thị hóa nhanh, mật độ xây dựng cao hoặc thường phát sinh vi phạm cần bộ phận chuyên trách đủ nhân lực, chuyên môn, tránh kiêm nhiệm dàn trải.
Về đội ngũ, xem xét xây dựng khung năng lực theo vị trí, bao gồm chuyên môn, kinh nghiệm, kiểm tra hiện trường, xử lý tình huống và kỹ năng số. Có thể bồi dưỡng định kỳ qua tình huống cấp phép, chất lượng, vi phạm, tranh chấp. Cán bộ xã, phường cần chú trọng phát hiện sớm vi phạm, lập hồ sơ, áp dụng biện pháp xử lý, phối hợp chuyên môn và cập nhật dữ liệu. Đánh giá cán bộ phải chủ yếu dựa trên kết quả, tiến độ và chất lượng đầu ra.
Về trách nhiệm công vụ, phải xác định trách nhiệm cá nhân từng hồ sơ, khâu xử lý và vụ việc, kể cả chậm giải quyết, tham mưu sai, bỏ lọt hoặc xử lý không dứt điểm vi phạm. Thành phố xem xét kiểm tra nội bộ khâu thẩm định, cấp phép, kiểm tra hiện trường và xử lý vi phạm. Kết quả phải được dùng để chấn chỉnh công vụ, điều chỉnh quy trình và xử lý trách nhiệm.
Về phối hợp, có thể liên thông cơ quan chuyên môn Thành phố với UBND xã, phường trong vụ việc liên quan quy hoạch, đất đai, môi trường, hạ tầng và trật tự xây dựng. Quy trình trao đổi, đầu mối tiếp nhận, thời hạn phản hồi và trách nhiệm cung cấp dữ liệu phải thống nhất. Cơ quan chuyên môn thành phố xem xét hỗ trợ kịp thời vụ việc phức tạp, vượt năng lực cơ sở, bảo đảm xã, phường chủ động thực hiện nhiệm vụ phân cấp và quản lý thống nhất.
5.3. Nâng cao chất lượng quy hoạch và quản lý thực hiện quy hoạch xây dựng đô thị
Thứ nhất, nâng cao chất lượng lập quy hoạch. Thành phố xem xét rà soát đồ án, phân loại còn phù hợp, cần điều chỉnh hoặc lập mới. Ưu tiên nơi đô thị hóa nhanh, điều chỉnh nhiều lần, chịu áp lực dân số, hạ tầng và dịch vụ công, xác định quy hoạch chồng lấn, mâu thuẫn chỉ tiêu, thiếu chi tiết hoặc không phù hợp thực tế.
Kiểm tra thống nhất quy hoạch chung, phân khu, chi tiết và chương trình phát triển đô thị theo chức năng đất, dân số, mật độ, tầng cao, hệ số sử dụng đất, hạ tầng. Không phê duyệt quy hoạch cấp dưới khi mâu thuẫn cấp trên hoặc chưa rõ khả năng đáp ứng của hạ tầng kỹ thuật, xã hội.
Quy hoạch giáp ranh phải bảo đảm kết nối liên địa bàn. Dự báo cần dựa trên dữ liệu dân số, đất đai, nhà ở, giao thông, môi trường, tính đến dân số cơ học và nhu cầu hạ tầng. Đồ án phải giới hạn xây dựng theo sức chịu tải, xác định chỉ tiêu tiết kiệm đất, mật độ, bảo vệ mặt nước, cây xanh, không gian công cộng và chống chịu khí hậu làm căn cứ quản lý dự án, cấp phép.
Thứ hai, kiểm soát điều chỉnh và thực hiện quy hoạch. Hồ sơ phải thể hiện phương án trước, sau và tác động đến dân số, hạ tầng, cảnh quan, môi trường, nhất là khi thay đổi chức năng đất, mật độ, tầng cao, hệ số sử dụng đất. Không xem xét điều chỉnh nếu hạ tầng hết khả năng đáp ứng hoặc chưa rõ nguồn lực, tiến độ bổ sung.
Hạn chế điều chỉnh cục bộ vì lợi ích ngắn hạn, không phá cấu trúc không gian, tăng áp lực hạ tầng hay giảm đất giao thông, cây xanh, công trình công cộng, hạ tầng xã hội. Dự án tăng quy mô phải xác định trách nhiệm bổ sung hạ tầng. Điều chỉnh ảnh hưởng lớn đến cộng đồng, không gian đô thị cần lấy ý kiến trước quyết định.
Cấp phép, chấp thuận đầu tư và triển khai phải theo quy hoạch, không điều chỉnh để hợp thức hóa vi phạm. UBND xã, phường thường xuyên theo dõi chức năng sử dụng, mật độ, tầng cao, chỉ giới và chuyển công năng. Cơ quan chuyên môn thành phố hậu kiểm dự án lớn, nơi phát triển nhanh, điều chỉnh nhiều lần và vụ việc vượt năng lực cơ sở.
Thứ ba, công khai và tăng giám sát. Có thể công bố đồ án, chỉ tiêu, quyết định và nội dung điều chỉnh trên nền tảng chung, gồm pháp lý, bản đồ trực quan, bảo đảm dễ tra cứu, đọc hiểu và sử dụng. Công khai phương án trước, sau điều chỉnh, lý do, căn cứ pháp lý, tác động dự kiến và thường xuyên cập nhật danh mục dự án điều chỉnh.
Thành phố xem xét thiết lập kênh phản ánh có mã tiếp nhận, cơ quan xử lý, thời hạn, kết quả. Vi phạm xây dựng có thể chuyển UBND xã, phường kiểm tra hiện trường. Nội dung về đồ án, quyết định điều chỉnh chuyển cơ quan chuyên môn thành phố. Kết quả phải phản hồi người gửi, công khai vụ việc ảnh hưởng cộng đồng.
Thứ tư, quản lý bằng dữ liệu số. Thành phố xem xét xây dựng dữ liệu quy hoạch thống nhất, liên thông đất đai, cấp phép, hạ tầng, dân cư, môi trường, vi phạm. Mỗi đồ án, khu đất, dự án cần mã định danh từ phê duyệt đến triển khai, cập nhật ngay khi phê duyệt hoặc điều chỉnh. Giao rõ trách nhiệm cập nhật, kiểm tra, xác nhận dữ liệu.
Cơ quan chuyên môn thành phố quản lý dữ liệu gốc, chuẩn hóa, kiểm soát thống nhất. UBND xã, phường cập nhật thực hiện, biến động xây dựng và vi phạm. GIS, bản đồ số, mô hình không gian, giám sát trực tuyến cần đối chiếu hiện trạng với quy hoạch, cảnh báo sai chỉ tiêu, công năng hoặc vượt tải hạ tầng. Khu vực tăng mật độ bất thường, quá tải giao thông, thiếu không gian công cộng, xung đột sử dụng đất cần tự động đưa vào diện kiểm tra trọng điểm.
5.4. Thúc đẩy ứng dụng khoa học – công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý hoạt động xây dựng đô thị
Thứ nhất, hoàn thiện dữ liệu số. Thành phố có thể xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về quy hoạch, đất đai, cấp phép, chất lượng công trình, hạ tầng, môi trường và vi phạm. Phải chuẩn hóa biểu mẫu, cấu trúc, chế độ cập nhật và cấp mã định danh cho mỗi công trình xuyên suốt vòng đời.
Thứ hai, số hóa quy trình. Có thể thống nhất tiếp nhận, thẩm định, cấp phép, kiểm tra, xử lý vi phạm trên môi trường điện tử. Hồ sơ phải rõ cơ quan, cán bộ chịu trách nhiệm, thời hạn và trạng thái giải quyết. Tái sử dụng dữ liệu để hạn chế yêu cầu người dân, doanh nghiệp cung cấp nhiều lần.
Thứ ba, giám sát theo rủi ro. Có thể dùng GIS, bản đồ số, viễn thám, thiết bị bay không người lái và giám sát trực tuyến để phát hiện sớm sai phép, vượt tầng cao, mật độ, chỉ giới. Hệ thống phải cảnh báo điều chỉnh hồ sơ nhiều lần, chậm tiến độ, thiếu nghĩa vụ hạ tầng, môi trường, giúp tập trung kiểm tra đối tượng nguy cơ cao.
Thứ tư, ứng dụng công nghệ chuyên sâu. Có thể mở rộng BIM trong thẩm định thiết kế, quản lý dự án, tiến độ và thay đổi công trình. AI có thể phân loại hồ sơ, nhận diện sai lệch, dấu hiệu vi phạm. Việc áp dụng phải có lộ trình thử nghiệm, kiểm chứng và không thay thế trách nhiệm quyết định của cơ quan quản lý.
Thứ năm, khai thác môi trường dữ liệu chung (Common Data Environment – CDE). Với dự án BIM, CDE nên là nguồn thông tin thống nhất phục vụ thẩm định, cấp phép, giám sát thi công, nghiệm thu, vận hành và kiểm tra.
Thành phố xem xét quy định quyền truy cập, trách nhiệm cập nhật, trạng thái thông tin, kiểm soát phiên bản, an toàn dữ liệu và kết nối với hệ thống quản lý nhà nước. CDE giúp giảm trùng hồ sơ, bảo đảm nhất quán và nâng hiệu quả phối hợp, giám sát, ra quyết định.
Thứ sáu, nâng năng lực số. Thành phố xem xét đào tạo theo vị trí về dữ liệu, GIS, BIM, hồ sơ điện tử và nền tảng giám sát. Xem xét quy chế cập nhật, khai thác, chia sẻ dữ liệu, xác định trách nhiệm cơ quan, cá nhân. Chất lượng và tính kịp thời của dữ liệu phải là tiêu chí đánh giá nhiệm vụ.
6. Kết luận
Kết quả nghiên cứu cho thấy quản lý nhà nước về hoạt động xây dựng tại Hà Nội có thể được đổi mới theo hướng tích hợp, chủ động và phù hợp hơn với yêu cầu phát triển bền vững. Các giải pháp được đề xuất tập trung vào hoàn thiện cơ chế quản lý, nâng cao năng lực thực thi, tăng cường kiểm soát quy hoạch và ứng dụng công nghệ, qua đó góp phần nâng cao hiệu lực quản lý trong điều kiện đô thị hóa nhanh và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Tuy vậy, nghiên cứu mới tập trung đề xuất các giải pháp ở cấp độ quản lý chung của Thành phố, chưa đi sâu làm rõ điều kiện và lộ trình áp dụng đối với từng khu vực đô thị. Các nghiên cứu tiếp theo có thể cụ thể hóa cơ chế thực hiện, nguồn lực bảo đảm và trách nhiệm phối hợp giữa cấp thành phố với cấp xã, phường trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
ThS.NCS Hà Anh Tuấn – Bộ môn Quản lý đô thị và công trình, Khoa Sau đại học, Trường ĐH Kiến trúc Hà Nội;
PGS.TS Nguyễn Ngọc Phương – Khoa Đào tạo Sau đại học, Trường ĐH Kiến trúc Hà Nội;
GS.TS Đinh Tuấn Hải – Bộ môn Thi công và Máy xây dựng, Khoa Xây dựng, Trường ĐH Kiến trúc Hà Nội

