Tọa lạc cách Thủ đô Cairo 45 km về phía đông, trên vùng đất sa mạc rộng 700 km² giữa Cairo và Suez, thành phố được thiết kế để trở thành trung tâm hành chính – chính trị mới, thay thế cho Cairo vốn đã quá tải, ô nhiễm và dễ bị tổn thương bởi các cuộc biểu tình chính trị.
Dự án có quy mô khổng lồ này quy tụ hàng loạt công trình mang tính biểu tượng: tòa nhà cao nhất châu Phi với chiều cao 394 m; nhà thờ Hồi giáo và nhà thờ Thiên Chúa giáo lớn nhất Trung Đông; sân vận động sức chứa 93.000 người; khu phức hợp quốc hội và cung điện tổng thống; khu thương mại, khu văn hóa, quảng trường công cộng… Không những vậy, một tòa nhà chọc trời cao tới 1.000m mang tên Oblisco Capitale cũng đang trong kế hoạch thi công.
Tất cả được quy hoạch bài bản với trục trung tâm đồ sộ, kết nối các cơ quan quyền lực tối cao. Phía Nam là quần thể nhà thờ Hồi giáo, phía Bắc là Công viên nhân dân và cung điện tổng thống. Khu vực chính phủ, quân sự, thương mại và thể thao được tách biệt rõ ràng, phản ánh mô hình “siêu đô thị hành chính” mà nhiều quốc gia đang theo đuổi trong bối cảnh đô thị hóa và bất ổn chính trị.
Về mặt lý thuyết, Thủ đô hành chính mới là giải pháp chiến lược nhằm giảm tải cho Cairo, một đô thị hơn 20 triệu dân đang chìm trong tắc nghẽn và ô nhiễm. Theo Wall Street Journal , chi phí xây dựng ước tính lên đến 58 tỷ USD đặt ra dấu hỏi lớn trong bối cảnh nền kinh tế Ai Cập đang gánh chịu khủng hoảng nợ và lạm phát cao.
Thủ đô hành chính mới là một ví dụ tiêu biểu cho xu hướng “thiết kế lại cấu trúc quyền lực thông qua không gian”. Việc quy hoạch các cơ quan trọng yếu, quảng trường và tuyến đường giao thông trong một đô thị mới được bảo vệ nghiêm ngặt có thể là cách chính quyền kiểm soát tốt hơn các rủi ro xã hội.
Thủ đô hành chính mới của Ai Cập là minh chứng sống động cho tham vọng đô thị hóa quy mô lớn nhằm tái cấu trúc hệ thống hành chính – chính trị trong thế kỷ 21. Nó phô diễn sức mạnh công nghệ, năng lực tổ chức và tầm nhìn không gian đô thị của một quốc gia đang tìm kiếm vị thế mới.
Huỳnh Anh
