Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 166/NQ-CP, ngày 26/6/2026, về Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Kết luận số 26-KL/TW ngày 24/4/2026 của Bộ Chính trị về phòng, chống sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn vùng đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2026-2035.
Lồng ghép xâm nhập mặn vào hệ thống quy hoạch cấp quốc gia
Thay vì tập trung xử lý từng hiện tượng thiên tai riêng lẻ, Chương trình hành động của Chính phủ đặt ra cách tiếp cận tổng thể đối với phát triển bền vững Đồng bằng sông Cửu Long, trong đó hạ tầng thích ứng, quản lý tài nguyên theo lưu vực và phục hồi hệ sinh thái được xác định là những giải pháp nền tảng để nâng cao khả năng chống chịu của toàn vùng.
Một trong những định hướng đáng chú ý là lồng ghép các nội dung về sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn và lấn biển vào hệ thống quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch ngành và quy hoạch địa phương.
Việc rà soát, điều chỉnh quy hoạch được yêu cầu bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế – xã hội, phòng chống thiên tai và thích ứng với BĐKH, qua đó đưa các yếu tố rủi ro môi trường trở thành tiêu chí trong quá trình phát triển hạ tầng và không gian phát triển.
Song song với hoàn thiện quy hoạch, Chính phủ yêu cầu rà soát, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và định mức kinh tế – kỹ thuật đối với các công trình hạ tầng kinh tế – xã hội đa mục tiêu, trong đó tích hợp yêu cầu phòng, chống sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán và xâm nhập mặn ngay từ khâu thiết kế, đầu tư và quản lý công trình. Đây là cơ sở để phát triển hệ thống hạ tầng có khả năng thích ứng tốt hơn trước các tác động của BĐKH.
Đối với đầu tư phát triển, Chương trình hành động ưu tiên các dự án phòng, chống sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán và xâm nhập mặn theo hướng tổng thể, liên vùng và đa mục tiêu, kết hợp ứng dụng khoa học – công nghệ để nâng cao hiệu quả quản lý.
Các dự án hạ tầng phục vụ di dời dân cư khỏi khu vực có nguy cơ cao, cải tạo hệ thống cấp nước và đầu tư thiết bị, công nghệ, mô hình dự báo nhằm nâng cao độ tin cậy của cảnh báo sớm cũng được xác định là nhóm công trình ưu tiên trong giai đoạn 2026-2035.
Phục hồi và phát huy giá trị hệ sinh thái tự nhiên
Một trụ cột quan trọng khác của Chương trình là phục hồi và phát huy giá trị hệ sinh thái tự nhiên. Chính phủ yêu cầu xây dựng cơ chế hỗ trợ chuyển đổi cơ cấu cây trồng, mùa vụ phù hợp với điều kiện tự nhiên; phát triển các mô hình nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản thích ứng với BĐKH; chuyển đổi giống và phương thức canh tác theo hướng sử dụng ít nước hơn, phù hợp với từng vùng sinh thái.
Đồng thời, bảo vệ và nâng cao chất lượng rừng ngập mặn được gắn với quản lý, khai thác tín chỉ carbon và các nguồn lợi từ rừng, hướng tới vừa tăng khả năng phòng hộ ven biển vừa tạo thêm nguồn lực cho phát triển xanh.
Nghị quyết cũng mở rộng không gian huy động nguồn lực ngoài ngân sách cho các mục tiêu thích ứng BĐKH. Bên cạnh vốn đầu tư công, Chính phủ yêu cầu xây dựng cơ chế khuyến khích đầu tư theo phương thức đối tác công – tư (PPP) đối với các công trình phòng, chống sạt lở bờ sông, bờ biển; trồng và phục hồi rừng ngập mặn; xây dựng, cải tạo hệ thống cấp nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất.
Cùng với đó là khai thác hiệu quả tín chỉ carbon và các nguồn lực hợp pháp khác, từng bước hình thành cơ chế tài chính xanh cho các dự án thích ứng khí hậu.
Để giảm thiểu các tác động làm gia tăng rủi ro môi trường, Chương trình yêu cầu quản lý chặt hoạt động xây dựng nhà ở, công trình, khai thác cát lòng sông, khai thác nước ngầm và các hoạt động có nguy cơ làm gia tăng sụt lún, sạt lở, ngập úng và xâm nhập mặn. Quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên nước theo lưu vực; chủ động trữ nước tại kênh, rạch, hồ tự nhiên và vùng ngập sâu nhằm nâng cao khả năng ứng phó với hạn hán và xâm nhập mặn.
Với định hướng này, Chương trình hành động không chỉ đặt mục tiêu xử lý các nguy cơ trước mắt mà còn hướng tới xây dựng mô hình phát triển xanh cho Đồng bằng sông Cửu Long thông qua ba trụ cột xuyên suốt là hạ tầng thích ứng, hệ sinh thái bền vững và nguồn lực tài chính xanh, tạo nền tảng cho phát triển lâu dài trong bối cảnh BĐKH ngày càng gia tăng.
Tân Khai
