Lợi thế lớn sau sáp nhập
Theo các chuyên gia, quy mô mới sau sáp nhập giúp TP.HCM sở hữu đồng thời nhiều lợi thế: Trung tâm tài chính – dịch vụ, công nghiệp, logistics, cảng biển, sân bay và du lịch biển.
Trong cấu trúc này, khu vực trung tâm TP.HCM cũ tiếp tục giữ vai trò trung tâm tài chính, thương mại, dịch vụ, đổi mới sáng tạo; Bình Dương cũ là trung tâm công nghiệp, logistics; Bà Rịa – Vũng Tàu cũ là trung tâm cảng biển, du lịch và kinh tế biển; Long An cũ và khu vực phía Tây là đầu mối logistics, nông nghiệp công nghệ cao và kết nối Đồng bằng sông Cửu Long.
Lợi thế lớn nhất của TP.HCM mới là có thể hình thành một chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ sản xuất – logistics – xuất khẩu – tài chính. Đây là điều ít đô thị nào trong khu vực có được. Tuy nhiên, để khai thác hết tiềm năng đó, yếu tố quan trọng nhất vẫn là hạ tầng giao thông.
Giai đoạn 2026-2030, TP.HCM được xem như một “đại công trường” với hàng loạt dự án quy mô lớn đồng loạt triển khai. Đây không chỉ là các công trình giao thông đơn lẻ mà là bộ khung tái định hình toàn bộ không gian phát triển của thành phố.
Vành đai, cao tốc mở không gian phát triển
Trong hệ thống hạ tầng tương lai, các tuyến vành đai được xem là “xương sống” của siêu đô thị TP.HCM.
Trước hết là Vành đai 3 dài hơn 76km đi qua TP.HCM, Đồng Nai, Bình Dương cũ và Long An cũ. Khi tuyến này hoàn thành, dòng xe liên tỉnh sẽ không còn phải đi xuyên qua khu vực nội đô mà có thể di chuyển theo các hướng vòng cung, kết nối trực tiếp với cao tốc, cảng biển, sân bay và các khu công nghiệp.
Vành đai 3 cũng tạo ra các cực phát triển mới dọc tuyến, đặc biệt tại TP Thủ Đức cũ, khu Đông Bắc, Bình Dương cũ và cửa ngõ phía Tây. Những nơi từng được xem là “vùng ven” sẽ trở thành khu đô thị, logistics, công nghiệp và dịch vụ quy mô lớn.
Nếu Vành đai 3 là trục kết nối nội vùng Đông Nam Bộ, thì Vành đai 4 lại mở rộng không gian phát triển ở cấp độ lớn hơn. Tuyến đường dài hơn 200km đi qua TP.HCM, Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, Bình Dương cũ và Tây Ninh, kết nối trực tiếp với hàng loạt cao tốc hướng tâm, khu công nghiệp, cảng biển và sân bay.
Theo kế hoạch, Vành đai 4 sẽ khởi công trong năm 2026 và hoàn thành vào năm 2028. Khi đưa vào khai thác, tuyến này sẽ phân luồng xe tải, xe container, xe liên tỉnh từ xa, giảm áp lực đáng kể cho nội đô TP.HCM.
Cùng đó, Vành đai 2 cũng đang được tập trung khép kín các đoạn còn thiếu. Đây là tuyến liên kết các quận nội thành, kết nối trực tiếp với cảng Cát Lái, sân bay Tân Sơn Nhất và các trục hướng tâm.
TP.HCM cũng đang đẩy mạnh hàng loạt dự án mở rộng cửa ngõ như các tuyến quốc lộ 13, 22, 1, trục Bắc – Nam, đường Rừng Sác, cầu Cát Lái, cầu Phú Mỹ 2, cầu Đồng Nai 2, cầu Cần Giờ, cầu Thủ Thiêm 4… mở rộng không gian phát triển các khu vực phía Bắc, Tây Bắc, Đông và Nam thành phố.
Hình thành các cực phát triển mới
Theo KTS Khương Văn Mười, nguyên Phó chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, khi các tuyến vành đai được hoàn thiện, thành phố sẽ có nhiều hướng tiếp cận hơn, giảm tình trạng dồn toàn bộ lưu lượng vào khu vực trung tâm như hiện nay. Đây cũng là nền tảng để hình thành các cực phát triển mới thay vì chỉ tập trung vào khu lõi nội đô.
Ở hướng Tây Bắc, cao tốc TP.HCM – Mộc Bài dài gần 51km sẽ kết nối TP.HCM với Tây Ninh, mở rộng trục giao thương sang Campuchia và khu vực Tiểu vùng sông Mekong. Đây sẽ là hành lang logistics, xuất nhập khẩu quan trọng cho khu vực cửa khẩu Mộc Bài và Xa Mát.
Ở hướng Đông, TP.HCM hưởng lợi lớn từ các dự án kết nối sân bay Long Thành và vùng Đông Nam Bộ. Cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu khi hoàn thành sẽ giúp giảm tải cho quốc lộ 51, rút ngắn thời gian đi từ TP.HCM đến cụm cảng Cái Mép – Thị Vải và khu du lịch Vũng Tàu.
Cùng với đó, cao tốc Bến Lức – Long Thành sẽ kết nối miền Tây với sân bay Long Thành và khu vực Đông Nam Bộ mà không cần đi xuyên qua trung tâm TP.HCM. Tuyến TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây cũng đang được mở rộng để đáp ứng nhu cầu tăng mạnh khi sân bay Long Thành đi vào khai thác.
Ở hướng Tây Nam, cao tốc TP.HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận và các tuyến kết nối Đồng bằng sông Cửu Long sẽ giúp đưa nông sản, thủy sản, hàng hóa từ miền Tây về TP.HCM nhanh hơn, giảm chi phí logistics và tăng khả năng xuất khẩu.
Trong tương lai, TP.HCM không chỉ là trung tâm tiêu thụ của miền Tây mà còn trở thành trung tâm chế biến, logistics và phân phối hàng hóa cho toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Metro sẽ thay đổi hoàn toàn diện mạo của TP.HCM. Thay vì tập trung quá nhiều vào khu vực lõi trung tâm, dân cư và các hoạt động kinh tế sẽ dần dịch chuyển ra các đô thị vệ tinh, các khu vực dọc tuyến metro.
Khi mạng lưới cao tốc, cảng biển, sân bay và metro hoàn thiện, TP.HCM sẽ có điều kiện thu hút mạnh hơn các tập đoàn công nghệ, tài chính, logistics, thương mại điện tử và sản xuất công nghệ cao.
- KTS Khương Văn Mười
Sức bật mới từ hàng không, metro
Một trong những thay đổi lớn nhất của TP.HCM đến năm 2030 là sự xuất hiện của sân bay Long Thành. Theo kế hoạch, giai đoạn 1 của sân bay sẽ được đưa vào khai thác trong năm 2026.
Long Thành không chỉ chia sẻ áp lực với Tân Sơn Nhất mà còn dần trở thành cửa ngõ hàng không quốc tế lớn nhất phía Nam. Trong tương lai, khu vực Long Thành – Nhơn Trạch có thể phát triển thành một “đô thị sân bay”, nơi tập trung các trung tâm logistics, công nghệ cao, thương mại, nghiên cứu và dịch vụ quốc tế.
Phó chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Xuân Cường cho biết, thành phố đang tập trung đẩy nhanh các tuyến kết nối giữa Tân Sơn Nhất và Long Thành như mở rộng cao tốc TP.HCM – Long Thành, khai thác cầu Nhơn Trạch, hoàn thành Vành đai 3, triển khai Vành đai 4 và nghiên cứu các tuyến đường sắt kết nối trực tiếp.
TP cũng đang mở rộng về phía biển. Khu vực Cần Giờ được kỳ vọng trở thành “mặt tiền hướng biển” của thành phố với cảng trung chuyển quốc tế, đô thị sinh thái, du lịch biển và trung tâm logistics. Cùng đó, cụm cảng Cái Mép – Thị Vải, cảng Cát Lái, Hiệp Phước và cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ sẽ tạo thành hệ sinh thái logistics lớn nhất cả nước.
Nếu vành đai và cao tốc tạo kết nối liên vùng, metro và đường sắt sẽ thay đổi cấu trúc đô thị và thói quen đi lại của người dân. Sau metro số 1 và metro số 2, thành phố đang ưu tiên hàng loạt tuyến khác như đoạn Bến Thành – Thủ Thiêm, tuyến Bình Dương cũ – Suối Tiên, metro số 6 giai đoạn 1, đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành và tuyến Bến Thành – Cần Giờ.
Ông Phan Công Bằng, Trưởng ban Quản lý đường sắt đô thị TP.HCM cho biết, thành phố ưu tiên 6 tuyến, đoạn tuyến metro với tổng chiều dài khoảng 187km, tổng vốn đầu tư từ 17-19,7 tỷ USD trước năm 2030. Xa hơn, toàn vùng TP.HCM mở rộng có thể phát triển tới 27 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài hơn 1.000km…
Mỹ Quỳnh
