Festival Thiết kế và Nghệ thuật Đà Lạt – DDAA 2026 khép lại mùa đầu tiên với những kết quả bước đầu về sáng tạo, học thuật và kết nối cộng đồng. Được Trường Đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh (UAH) khởi xướng và tổ chức trong khuôn khổ kỷ niệm 50 năm thành lập UAH (1976-2026) và 100 năm đào tạo Kiến trúc sư (1926-2026), DDAA 2026 cho thấy sức hút của một không gian sáng tạo đặt di sản ở vị trí trung tâm nhưng hướng đến tương lai. Điều đáng chú ý nhất có lẽ không nằm ở việc Festival đã diễn ra bao nhiêu hoạt động, mà ở những gì còn tiếp tục sau khi các hoạt động kết thúc.
Đời sống mới cho di sản
Trong mùa đầu tiên, DDAA ghi nhận 56 tác phẩm từ Sketching Marathon; 20 tác phẩm 2D và 5 tác phẩm 3D từ Trại sáng tác Mỹ thuật cùng 10 sản phẩm của Workshop Kiến trúc.
Với Sketching Marathon, chủ đề “Nhìn Đà Lạt. Vẽ Đà Lạt. Tưởng tượng Đà Lạt” đưa sinh viên tiếp cận dấu ấn kiến trúc của kiến trúc sư Paul Veysseyre thông qua ba công trình tiêu biểu. Những không gian di sản trở thành “studio ngoài trời”, nơi người trẻ quan sát kiến trúc, cảnh quan và đời sống thành phố bằng chính trải nghiệm của mình. Từ đó, những nét vẽ không chỉ ghi lại hình dáng công trình. Người tham gia còn được khuyến khích cảm nhận Đà Lạt qua âm thanh, chất liệu và những dấu hiệu của đời sống đô thị.
Sau Festival, các tác phẩm được định hướng số hóa và lưu trữ để phát triển thành Dalat Digital Sketch Archive. Bản ký họa không kết thúc ở nét vẽ cuối cùng, mà có thể trở thành dữ liệu cho nghiên cứu, lưu trữ và kể lại câu chuyện về thành phố bằng một hình thức khác.
Tương tự, Workshop Kiến trúc với chủ đề “Kiến tạo chuỗi không gian sáng tạo từ di sản” đặt sinh viên trước bài toán tái sinh một công trình hoặc địa điểm có giá trị của Đà Lạt bằng ngôn ngữ sáng tạo đương đại. Trại sáng tác Mỹ thuật với chủ đề “Đà Lạt – Sáng tạo tương lai từ di sản” tiếp cận di sản từ góc nhìn kế thừa, chuyển hóa và phát huy bằng thực hành nghệ thuật. Những kết quả đầu tiên cho thấy di sản có thể trở thành một nguồn đề bài rộng mở khi người trẻ được trực tiếp tiếp cận và tự mình đặt câu hỏi. Sức sống ấy cũng là điều gây ấn tượng với giới nghề.
Đi qua những ngày mưa mù đặc trưng của Đà Lạt, DDAA 2026 khép lại trong một buổi chiều hiếm hoi nắng tỏa. TS.KTS Phan Đăng Sơn – Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam chia sẻ với đầy cảm xúc: “Những ngày này, Đà Lạt mưa mù liên tục, chỉ riêng hôm nay tìm được chút nắng. Thế nhưng, tôi thấy ánh nắng cũng không so được với ngọn lửa thể hiện trong ánh mắt các em”. Với TS. KTS Phan Đăng Sơn, đó là ngọn lửa của một thế hệ trẻ đang tìm thấy niềm hứng khởi trong kiến trúc, nghệ thuật và những câu chuyện của nơi chốn. Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam cho rằng, giá trị của DDAA không nằm ở những tác phẩm này, mà còn ở không gian để người trẻ gặp gỡ, trải nghiệm, sáng tạo và bắt đầu hình dung về những đóng góp của mình cho cộng đồng. “Đây là một niềm vui rất lớn đối với những người trong nghề như chúng tôi, những thế hệ trước, khi được gặp những tươi trẻ, những đội mới, những khát khao cho niềm tin tương lai với những tác phẩm sẽ đi vào cuộc đời vì cộng đồng”, TS.KTS Phan Đăng Sơn xúc động bày tỏ.
Từ Festival đầu tiên đến một “xưởng sáng tạo” của Đà Lạt
Nếu những tác phẩm là kết quả có thể nhìn thấy, thì kết nối được hình thành trong mùa đầu tiên lại mở ra một hướng phát triển dài hơn cho DDAA. Bên cạnh sinh viên là các kiến trúc sư, nghệ sĩ, giảng viên, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp và nhà quản lý. Chính sự đa dạng ấy tạo nên một không gian đối thoại liên ngành.
PGS.TS.KTS Phạm Trọng Thuật – Trưởng Ban Tổ chức DDAA 2026, Hiệu trưởng UAH cho rằng mỗi người có thể nhìn Đà Lạt theo một cách khác nhau. Những khác biệt ấy cần được đặt cạnh nhau để tạo ra những cách tiếp cận mới. “Chúng tôi mong muốn Đà Lạt là một xưởng sáng tạo lớn, một xưởng sáng tạo đô thị, để ở đó chúng ta giải quyết các bài toán của thành phố”, Hiệu trưởng UAH nhấn mạnh.
Từ cách tiếp cận này, DDAA hướng đến một mô hình mà trong đó mỗi mùa có thể bắt đầu từ một địa điểm, một câu hỏi cụ thể và sự tham gia của nhiều bên liên quan. Các trường đại học, sinh viên, giới chuyên môn và địa phương cùng nghiên cứu, thực hành và đối thoại để tìm kiếm những cách tiếp cận mới đối với các vấn đề của đô thị. Đây cũng là điểm nhận được sự đồng thuận từ giới quy hoạch.
KTS Trần Ngọc Chính – Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam đánh giá cao việc đưa sinh viên đến Đà Lạt để trực tiếp tiếp cận không gian di sản. Ông cho rằng đây là hướng đi phù hợp để gắn đào tạo với thực tiễn. Nếu được triển khai, đây sẽ là một bước phát triển đáng chú ý, khi DDAA có thêm sự tham gia của các tổ chức nghề nghiệp và tạo ra cơ chế để những sản phẩm sáng tạo của sinh viên được tiếp tục ghi nhận, phản biện và phát triển.
Từ mùa đầu tiên, DDAA vì thế bắt đầu hình thành một hệ sinh thái rộng hơn: nhà trường – sinh viên – giới nghề – địa phương và cộng đồng. Đó cũng là sự khác biệt quan trọng khẳng định DDAA là một nền tảng có khả năng tạo ra những kết nối lâu dài. Khi ấy, Đà Lạt là “xưởng sáng tạo đô thị”, những cuộc gặp gỡ giữa các trường là những điểm nối, những ý tưởng về lưu trữ, bản đồ và tuyến di sản là những hướng đi tiếp theo.
DDAA 2026 được tổ chức với thông điệp “Sáng tạo từ Di sản”. Trong đó, sự đồng hành của giới nghề và địa phương mở ra khả năng đưa các hoạt động sáng tạo tiến gần hơn tới những câu hỏi thực tế của đô thị. Đã đến lúc di sản không chỉ là câu chuyện của giới chuyên môn, mà trở thành giá trị để công chúng và cộng đồng cùng tiếp cận, cảm nhận và thụ hưởng. DDAA 2026 mở ra cách tiếp cận ấy khi đưa di sản vào những hoạt động sáng tạo gần gũi, để mỗi người có thể nhìn Đà Lạt từ một góc nhìn khác và hiểu hơn về những giá trị đang hiện diện trong đời sống của thành phố.
(UAH)
