Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Nguyễn Hữu Tín – Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết: “Đảng và Nhà nước đã xá định rõ định hướng phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, khuyến khích phát triển hạ tầng xanh, đô thị, công trình xanh, sử dụng vật liệu tái chế, vật liệu tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải. Với nhà ở xã hội (NƠXH), cốt lõi vẫn là chất lượng công trình và hiệu quả sử dụng thực tế, nhưng việc phát thải các – bon thấp cho loại hình nhà ở này vẫn có khả năng thực hiện”.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Hồng Hải – Viện trưởng Viện Khoa học công nghệ xây dựng (IBST) cho rằng: NƠXH và thúc đẩy chuyển đổi xanh trong lĩnh vực xây dựng không còn là yêu cầu tách rời. NƠXH trong giai đoạn phát triển mới cần phải được đảm bảo khả năng tiếp cận đi cùng với nâng cao chất lượng sống cho người dân, vừa tiết kiệm năng lượng, sử dụng tài nguyên hiệu quả và giảm phát thải trong suốt vòng đời công trình.
Ông Trần Hà Ninh – Đại diện Cục Biến đổi khí hậu (Bộ NN&MT) cho biết: Đóng góp do quốc gia tự quyết định cập nhật năm 2022 đã tăng mức đóng góp giảm phát thải không điều kiện đến năm 2030 từ 9% lên 15,8%, và đóng góp có điều kiện từ 27% lên 43,5% (so với kịch bản phát triển thông thường BAU), giai đoạn đến năm 2035 đang trong quá trình rà soát, dự kiến sẽ công bố vào quý II/2026.
Theo đó, mục tiêu giảm 17% là mục tiêu không điều kiện, giảm thêm khoảng 32%, nâng tổng đóng góp của Việt Nam đến khoảng 49% khi nhận được hỗ trợ thực chất, hiệu quả của quốc tế.
Để thực hiện được điều đó, ông Trần Hà Ninh đưa ra các khuyến nghị như: Ứng dụng vật liệu xây dựng, vật liệu che phủ xanh trong quá trình xây dựng; triển khai các biện pháp sử dụng tiết kiệm hiệu quả năng lượng; ứng dụng các nguồn năng lượng tái tạo; triển khai xây dựng các mô hình đô thị phát thải thấp…
Mục tiêu làm thế nào để giảm phát thải đối với lĩnh vực cụ thể là NƠXH, khi giá bán không cao, không gian chật hẹp hơn, mật độ cư dân đông hơn, thiết bị sử dụng cho công trình hạn chế hơn… Đó là thực tế không thể phủ nhận nhưng điều đó không có nghĩa là NƠXH mặc định phải “xấu” và chất lượng kém hơn nhà ở thương mại.
NƠXH vẫn có thể xanh hóa khi phát thải carbon thấp đang được Viện Khoa học công nghệ xây dựng nghiên cứu bằng đề tài khoa học, và cơ sở dữ liệu cho việc nghiên cứu này đã được tập hợp trong 2 cuốn sổ tay Hướng dẫn vật liệu xây dựng và bê tông hàm chứa carbon thấp tại Việt Nam.
Tại Hội thảo, các doanh nghiệp Việt Nam cho thấy sự chủ động trong việc phát triển vật liệu xanh, ông Nguyễn Công Bảo – Giám đốc điều hành CTCP Xi măng Fico Tây Ninh (YTL) cho biết: Để đạt được nhãn xanh EcoCem, chúng tôi có những chỉ số rõ ràng, lượng phát thải CO2 thấp hơn từ 40% – 50%, là sản phẩm xanh được chứng nhận bởi Hội đồng Công trình xanh Singapore (SGBC).
Xi măng Eco là sản phẩm xi măng xanh, thân thiện môi trường và phát thải CO2 thấp hơn khoảng 30% so với các sản phẩm khác trên thị trường nhờ vào công nghệ sản xuất kinh tế tuần hoàn.
Theo đó, mục tiêu của Chính phủ giai đoạn 2031 – 2050 lượng phát thải ròng của xi măng là 550 kg CO2/tấn xi măng thì con số này tại YTL là 486 kg CO2/tấn xi măng năm 2023, 476 kg CO2/tấn xi măng năm 2024, 452 kg CO2/tấn xi măng năm 2025.
Mức giảm carbon này cũng được chứng minh trong dự án thực tế NƠXH Long Bình Tân (TP Đồng Nai) do CTCP Chương Dương Homeland là chủ đầu tư. Dự án có tổng mức đầu tư 1.378 tỷ đồng, được xây dựng trên diện tích 1,4 ha với 1.098 căn hộ, tổng diện tích sàn xây dựng 100.444 m2, tổng lượng bê tông 56.899 m3. Giảm được 25 – 87 kg CO2/m2 sàn so với các nhãn xi măng khác trên thị trường, giảm 2.800 – 8.000 tấn CO2 tổng phát thải cho mỗi công trình.
Làm thế nào để tiếp cận được nguồn vốn xanh cho các công trình? Ông Vũ Hồng Phong – chuyên gia công trình xanh EDGE cho biết: Phải hình thành thị trường công trình xanh trước, 10 năm trước đây không có đối tượng để cho vay, khoảng 2 năm gần đây mới có thông tư, nghị định hướng dẫn để thực hiện tiêu chuẩn xanh, sẽ có thêm nhiều ngân hàng tham gia vào chuỗi bởi Việt Nam chỉ có 882 tòa nhà xanh trong 10 năm, trong khi đó 1 năm cho số lượng các công trình không xanh rất nhiều.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là nguồn vốn xanh không thể tiếp cận, đã có các dự án như: Dự án NƠXH hơn 1.000 tỷ đồng tại Nam cầu Cẩm Lệ (TP Đà Nẵng) khởi công cuối năm 2025, và Vietcombank cũng đã có điều khoản cho vay đối với chứng nhận EDGE cho lĩnh vực tòa nhà.
Trung Kiên
