Con sông nhỏ lặng lẽ chảy qua thành phố náo nhiệt, nơi nhà cửa mọc lên ngày một nhiều, cư dân ngày một đông, xe cộ ngày càng tấp nập. Sông chứng kiến sự đổi thay của phố mỗi ngày.
Dòng sông hiền hòa uốn lượn quanh thành phố, đưa những ngọn gió mát lành từ phía sông vào sâu trong phố làm dịu bớt bầu không khí ngột ngạt. Sáng sáng chiều chiều, sông đón những thị dân đi dạo hay ngồi hóng mát dọc hai bên bờ, để tâm hồn được thảnh thơi, tạm quên đi những xô bồ thường nhật…
Sông bao dung là thế, nhưng phố – hay cụ thể là cư dân của phố – đã đối xử với sông theo cách khác. Mỗi người đi qua vứt xuống dòng sông một bịch rác, một túi nylon, một chai nhựa nhỏ… Không cần biết lòng sông nhức nhối phát ra biết bao tiếng kêu than. Nhưng mấy ai nghe thấy tiếng than của sông?
Dần dần, dòng sông trong xanh ngày xưa giờ đây đã bắt đầu đen ngòm và bốc mùi hôi thối, rác khắp nơi nổi lều bều trên mặt nước. Nhiều người đã coi sông như nơi đổ rác, vứt mọi thứ rác thải sinh hoạt xuống đó. Chẳng chút áy náy khi hành động đó của mình đã góp phần giết chết dòng sông. Con sông chảy qua thành phố giờ đây đang hấp hối.
Người ta bắt đầu chỉ trích những dòng sông chảy qua thành phố. Hằn học với nó vì nó đang phát ra thứ mùi hôi hám gây ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt của cư dân đô thị. Hàng quán ven sông từng là chỗ lý tưởng để khách đến uống cà phê, chuyện trò, thưởng thức món ăn, nhưng giờ chẳng ai dại gì mà chọn. Ai đi lại trên đoạn đường dọc bờ sông đều bịt khẩu trang, chỉ muốn phóng xe thật nhanh để khỏi hít phải thứ mùi khó chịu. Cửa sổ những ngôi nhà ven sông được đóng kín suốt ngày đêm. Ở không được mà bán thì chẳng ai mua, những ngôi nhà nằm gần sông giờ đây trở thành nỗi ám ảnh của nhiều người.
Có những con sông bị bức tử cả chục năm trời mới tới một ngày có dự án nạo vét sông. Máy móc được mang đến nạo vét hàng ngàn mét khối bùn cùng với rác rưởi như một thứ ung nhọt tồn tại trong lòng sông suốt từng ấy năm trời. Người ta mong chờ dòng sông sẽ hồi sinh, trong lành trở lại. Nhưng rác từ đâu vẫn trôi đến, ứ đọng hai bên bờ sông. Có nhiều đoạn rác dồn lại khiến dòng chảy bị tắc, chỉ cần một cơn mưa vừa đủ lớn là nước sông dâng lên ngập vào nhà dân hai bên bờ, khiến bao gia đình phải sống trong cảnh bì bõm nước sông hôi thối.
Ai cũng chờ mong các cấp chính quyền, lãnh đạo thành phố cứu lấy dòng sông. Chứ không ai nghĩ rằng chính họ sẽ là những người cứu sống một dòng sông sắp chết. Vì sao lại là họ? Vì sao lại là những người dân vốn không có quyền hạn gì? Đơn giản thôi, vì họ góp phần bức tử dòng sông, thì nay, hãy làm cách gì cứu lấy dòng sông!
Cứu bằng cách nào? Bằng cách hãy ngừng vứt rác ra sông, lên án những hành động làm ô nhiễm sông hồ, chẳng hạn lên án những doanh nghiệp xả nước thải độc hại trực tiếp ra sông… Dọn rác cho sông chính là dọn thứ rác văn hóa trong chính con người mình. Hãy đối xử với sông bằng những hành động mà mình đã đang làm cho ngôi nhà, mảnh sân, giếng nước của chính mình. Có như thế thì sông mới trường sinh, hàng ngày tưới mát đời sống của mỗi người.
Một dòng sông vốn không chỉ tồn tại với ý nghĩa điều hòa khí hậu trong thành phố. Mà sông còn tồn tại trong đời sống văn hóa tinh thần của con người, từng đi vào thơ ca để làm phong phú tâm hồn con người, để biết yêu mến và giữ gìn thiên nhiên, môi trường. Giữa thành phố ồn ào, chật chội càng nên giữ những dòng chảy hiền hòa để con người nhìn vào sông mà vơi đi mệt nhọc trong lòng. Giữ gìn dòng sông còn là để lưu truyền những giá trị thiên nhiên cho con cháu chúng ta sau này. Đừng để sông hấp hối rồi mới giật mình tìm cách hồi sinh…
Vũ Thị Huyền Trang
(TBKTSG)
