Hà Nội đã từng được người Pháp quy hoạch tôn trọng thiên nhiên môi trường và bản sắc văn hoá riêng. Giờ đây với quy hoạch mở rộng, Hà Nội cần phải tìm một số điểm nhấn, đặc trưng để phục hồi cảnh quan cũ mà “trong quá trình phát triển không đúng hướng, phát triển ồ ạt đã làm mất đi bản sắc”.
“Quá độ phát triển”
Theo một chuyên gia địa lý kinh tế đến từ Đại học Hamburg (Đức): Hà Nội đang ở giai đoạn “Quá độ tiến triển” bắt đầu từ đầu thiên niên kỷ mới.
Hồ Gươm xưa (nguồn ảnh: Ashui.com)
Trong quá trình chuyển tiếp của xã hội đô thị Việt Nam dẫn đến sự khác biệt xã hội về thu nhập, giáo dục, kích cỡ gia đình và sự phân cấp xã hội. Số người thuộc giới trung lưu đô thị tăng nhanh chóng, dẫn tới xu hướng tư nhân hoá phát triển đô thị mạnh mẽ, đem theo nguy cơ phân mảnh không gian xã hội.
Một vấn đề khác là giai tầng xã hội này tiếp nhận lối sống tiêu thụ tài nguyên lớn trong khi những ứng xử mang tính thân thiện với môi trường hầu như chưa có chuyển biến.
Hơn nữa, khi được mở rộng, không chỉ địa giới hành chính của Hà Nội được mở ra, mà đô thị này còn ôm vào lòng những vùng miền văn hoá, di sản, phong cách khác nhau; làm thế nào để khối văn hoá phong phú vẫn giữ được bản sắc riêng của từng vùng miền, không bị pha trộn và đồng hoá cũng là một vấn đề đáng xem xét trong chiến lược phát triển.
Ông Đặng Văn Bài, nguyên Cục trưởng Cục di sản, Bộ Văn hoá – Thể thao – Du lịch thừa nhận: Hà Nội đã từng được người Pháp quy hoạch khá tốt, tôn trọng thiên nhiên môi trường và bản sắc văn hoá riêng. Do vậy trong quy hoạch, Hà Nội cần tìm một số khu vực đặc trưng để phục hồi cảnh quan cũ mà “trong quá trình phát triển không đúng hướng hay ồ ạt đã làm mất đi”.
“Thành phố mặt nước”
Nhà sử học Dương Trung Quốc nêu vấn đề, Hà Nội đang dần mất đi yếu tố đặc trưng là một thành phố trên mặt nước.
Ông Quốc nói, để tiến tới xây dựng Hà Nội thành một đô thị phát triển bền vững, các nhà quy hoạch cần tập trung hiện đại hoá giao thông đường sông và thoát nước tại chỗ.
“Chỉ có cách đó mới tạo được mục tiêu, vẫn giữ được bản sắc riêng cho Hà Nội, không để Hà Nội bị nhạt nhoà vào các đô thị bê-tông khác, đồng thời thúc đẩy sự phát triển thân thiện“, ông Quốc nói.
- Ảnh bên : Hồ Trúc Bạch, Hà Nội
Chuyên gia Paul Schuttenbelt hưởng ứng: “Sông Hồng có thể coi là một trong những trụ cột của thành phố với tài nguyên thiên nhiên và văn hoá ở hai bên bờ sông kết nối với khu phố cổ, thành trì, hồ Tây, Đông Anh – Cổ Loa… Hiện nay dòng sông không nhận được sư chú ý thích đang và đang mất đi sự quan trọng của nó trong giới hạn văn hoá và môi trường.”
Từ góc nhìn này, ông Paul Schuttenbelt gợi ý, trong chiến lược phát triển của Hà Nội cần khôi phục lại dòng sộng như là trục văn hoá và môi trường chính, đồng thời bảo vệ và có kế hoạch sử dụng tích cực với các vùng đất xung quanh khu vực các dòng sông.
Thương hiệu đô thị
Bản chất đô thị là yếu tố của con người và văn minh, nằm ở những người dân thành phố, vật thể và toà nhà, chất lượng cơ sở hạ tầng. Đây cũng là nội dung quan trọng để tạo ra sự khác biệt, hấp dẫn giữa các đô thị.
Theo chuyên gia quy hoạch đô thị Paul Schuttenbelt, City-branding (quảng bá thương hiệu thành phố) hiện là cụm từ thông dụng mà nhiều thành phố Châu Âu đã đặt ra như một chính sách hiện hành để đẩy mạnh đất nước của họ, làm cho thành phố của họ thật sự khác biệt. Và đây cũng là một vấn đề không thể thiếu được trong kịch bản phát triển Hà Nội chính là quảng bá thành phố.
Ảnh bên : City-branding hiện là cụm từ thông dụng mà nhiều thành phố Châu Âu đã đặt ra như một chính sách hiện hành để đẩy mạnh đất nước của họ, làm cho thành phố của họ thật sự khác biệt và khơi dậy sự tự hào của người dân địa phương. (Ảnh: metemute.org )
Ông Paul cho rằng để có được chiến lược phát triển đúng đắn, Hà Nội phải xác định rõ điểm đặc biệt thu hút (USP – Unique Selling Point) để nhấn mạnh vào tính khác biệt nổi bật của Hà Nội đi kèm với đó là thông điệp rõ ràng, tất cả các chiến lược hành động đều phải trung thành với thông điệp đó và cần có những hành động cụ thể ngăn cản sự phát triển nào trái ngược với mục tiêu đề ra.
Dẫn ví dụ Muscat, thủ đô của Oman đã rất thành công với mô hình này. Ông Paul kể, mặc dù Muscat và Oman được ban tặng nguồn tài nguyên thiên nhiên đẹp và giàu có về di sản văn hoá nhưng những người ngoài cuộc vẫn không có những ấn tượng rõ ràng về nó. Khi những nhà chức trách nhận ra rằng cần phải làm điều gì đó để quảng bá thành phố, họ và những chuyên gia quy hoạch đã chọn ra 4 chủ đề chính để tập trung đầu tư: du lịch, thông tin kỹ thuật, giáo dục và đầu tư.
Mục tiêu là thu hút khách du lịch, làm đơn giản hoá các điều luật kinh tế để thu hút nhà đầu tư nước ngoài, đầu tư vào giáo dục để khuyến khích những công việc kỹ năng và tạo nên ngành thông tin kỹ thuật có ưu thế, đồng thời khuyến khích niềm kiêu hãnh quốc gia của người dân địa phương.
Một nghiên cứu của giới chyên gia đô thị cũng khẳng định: “Bề dày lịch sử, tín ngưỡng và sự đam mê được ủng hộ bởi cở sở hạ tầng và sự xúc tiến” chính là điều một thành phố cần đến để trở thành nhãn hiệu toàn cầu. Điều này đúng với Ấn Độ: tín ngưỡng và thần linh có thể trở thành USP để quảng bá thành phố: Bombay không bao giờ dùng từ chết cho linh hồn; Delhi sống cuộc sống to lớn; Kolkata có di sản của sự lao động trí óc.”
“Những giá trị này có thể được sự dụng bởi các thành phố để xây dựng nhãn hiệu của học đến những người có liên quan nắm giữ tài chính, khách du lịch, những nhà đầu tư kinh tế, hay cả những công dân địa phương“, ông Paul nói.
Hoàng Hường
>>
