Ưu tiên quỹ đất cho phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng
Quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Quốc hội thông qua tại Nghị quyết số 39/2021/QH15 đã tạo cơ sở quan trọng cho việc quản lý, phân bổ và khai thác nguồn lực đất đai trong những năm qua. Tuy nhiên, sau gần 5 năm thực hiện, bối cảnh phát triển kinh tế – xã hội đã có nhiều thay đổi, đòi hỏi phải rà soát, điều chỉnh để phù hợp với yêu cầu phát triển mới.
Tại cuộc họp của Hội đồng thẩm định Điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, sáng 22/6, Bộ trưởng Bộ NN&MT Trịnh Việt Hùng cho biết, giai đoạn 2026-2030 được xác định là giai đoạn tăng tốc phát triển với mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân trên 10%/năm. Để đạt mục tiêu này, nhu cầu sử dụng đất dành cho: các dự án hạ tầng chiến lược, KCN, KKT, đô thị, logistics, năng lượng và các công trình động lực quốc gia dự kiến tăng đáng kể so với các tính toán trước đây.
Bên cạnh đó, việc sắp xếp đơn vị hành chính các cấp, điều chỉnh địa giới hành chính cùng với quá trình hoàn thiện hệ thống quy hoạch quốc gia, quy hoạch ngành, quy hoạch vùng và quy hoạch tỉnh cũng làm phát sinh các yêu cầu mới về phân bổ và sử dụng đất.
Trong dự thảo điều chỉnh quy hoạch, đất đai tiếp tục được xác định là nguồn lực đặc biệt quan trọng của nền kinh tế, là tư liệu sản xuất chủ yếu và là nguồn lực chiến lược phục vụ phát triển đất nước. Trên cơ sở đó, việc phân bổ đất đai được định hướng theo nguyên tắc sử dụng tiết kiệm, hiệu quả, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường, thích ứng BĐKH và bảo đảm an sinh xã hội.
Một trong những nội dung đáng chú ý của phương án điều chỉnh là ưu tiên quỹ đất cho phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại; các KCN, KKT, trung tâm logistics; các dự án giao thông chiến lược quốc gia; các đô thị lớn và các dự án năng lượng trọng điểm. Đồng thời, quy hoạch vẫn bảo đảm duy trì quỹ đất trồng lúa ở mức hợp lý để giữ vững an ninh lương thực quốc gia, duy trì độ che phủ rừng trên 42% và bảo tồn các hệ sinh thái quan trọng.
Cùng với việc điều chỉnh cơ cấu sử dụng đất, Bộ NN&MT đề xuất tiếp tục hoàn thiện chính sách tài chính đất đai theo hướng minh bạch, hiệu quả; nghiên cứu các công cụ điều tiết nguồn thu từ đất và hoàn thiện các tiêu chí chuyển mục đích sử dụng đất phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Đáng chú ý, chuyển đổi số được xác định là một trong những giải pháp trọng tâm để nâng cao hiệu quả quản lý đất đai. Bộ NN&MT đề xuất đẩy nhanh xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai tập trung, thống nhất trên phạm vi cả nước; ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT) và hệ thống thông tin địa lý (GIS) trong quản lý, giám sát biến động đất đai, hỗ trợ ra quyết định và phát hiện sớm các vi phạm trong sử dụng đất.
Quy hoạch sử dụng đất quốc gia phải dẫn dắt phát triển
Chỉ đạo tại hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho rằng, việc điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất quốc gia có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển đất nước trong giai đoạn tới. Quy hoạch đất đai phải đi trước một bước để làm cơ sở hoàn thiện các cơ chế, chính sách và sửa đổi các quy định pháp luật liên quan, bảo đảm tính đồng bộ trong tổ chức thực hiện.
Việc rà soát kết quả thực hiện quy hoạch giai đoạn 2021-2025 là cơ sở quan trọng để xây dựng phương án điều chỉnh phù hợp với nhu cầu phát triển mới, đặc biệt là nhu cầu sử dụng đất cho các dự án hạ tầng chiến lược, quốc phòng, an ninh và mở rộng không gian phát triển kinh tế – xã hội.
Đáng chú ý, tình trạng quy hoạch kéo dài nhưng không có khả năng triển khai trên thực tế, là bất cập cần được khắc phục bởi không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân mà còn gây lãng phí lớn nguồn lực đất đai.
Theo Phó Thủ tướng, trong thời gian qua, một số dự báo về nhu cầu sử dụng đất chưa sát thực tế, dẫn tới tình trạng nhu cầu đăng ký cao nhưng tỷ lệ thực hiện thấp. Vì vậy, việc điều chỉnh quy hoạch lần này phải dựa trên cơ sở khoa học, đánh giá chính xác nhu cầu và khả năng khai thác, sử dụng đất của từng địa phương, từng lĩnh vực.
Bên cạnh đó, cần nghiên cứu cơ chế điều hành linh hoạt giữa Trung ương và địa phương trong phân bổ chỉ tiêu sử dụng đất. Hằng năm cần đánh giá kết quả thực hiện của từng địa phương để làm cơ sở điều chỉnh, điều chuyển chỉ tiêu phù hợp với nhu cầu phát triển thực tế, bảo đảm đất đai được đưa vào sử dụng hiệu quả nhất.
Theo Phó Thủ tướng, quy hoạch sử dụng đất quốc gia không chỉ dừng lại ở việc phân bổ các chỉ tiêu đất đai mà phải thực sự trở thành công cụ dẫn dắt phát triển, khai thác hiệu quả các tiềm năng và nguồn lực đất đai, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường, bảo đảm quốc phòng, an ninh và phát triển bền vững trong dài hạn.
Yên Ninh
