Do sự phát triển nhanh chóng của ngành xây dựng nhà cửa, đường sá và các công trình dân dụng tại Nga trong những năm gần đây, nhu cầu thợ lao động xây dựng tăng lên đột xuất. Lực lượng lao động phổ thông, thô sơ trên các công trường chủ yếu là người Việt Nam, Tatjik, Uzbekixtan và Trung Quốc. Thợ xây dựng Việt Nam có mặt trên hầu khắp các TP lớn của nước Nga, nhưng tập trung chủ yếu ở ngoại ô Matxcơva, nơi hiện có trên 420 cụm công trình xây dựng nhà ở bao gồm hàng ngàn ngôi nhà cao tầng và hệ thống dân sinh khép kín.
Thợ xây dựng Việt Nam được tuyển dụng sang Nga chủ yếu theo con đường của các Cty tư nhân và dịch vụ. Các đầu mối trong nước gom mộ, gửi bản phô tô hộ chiếu sang Nga, các cơ sở dịch vụ sẽ làm quyền lao động, gửi giấy mời về nước làm visa và mua vé bay sang. Một số thợ sang đây sẽ được nơi tuyển dụng làm hộ khẩu một năm, nhưng cũng có rất nhiều thợ không được hợp thức hóa, đưa thẳng ra công trường xây dựng. Thợ xây dựng làm việc dưới quyền quản lý của đốc công Việt Nam. Đốc công do chủ thầu Việt Nam thuê, kiêm luôn nhiệm vụ phiên dịch, tiếp phẩm và quán xuyến các sinh hoạt của họ. Các chủ thầu Việt Nam ký hợp đồng làm trọn gói các công trình nhỏ, hoặc các công đoạn của một công trình lớn. Do không có tay nghề, hoặc tay nghề không đáp ứng yêu cầu của công trình, thợ xây dựng Việt Nam chỉ đảm nhận việc đào móng, bốc gạch, trộn vữa, xây thô và lắp ghép các cấu kiện đơn giản. Một số thợ có tay nghề cao sẽ được tuyển dụng làm công trình trọn gói tầm trung bình theo những hợp đồng riêng lẻ.
Chỗ ở của thợ xây dựng không cố định, có khi là một góc của phòng đang làm dở, có khi là hành lang, có khi ở lều bạt, lều gỗ ngoài trời. Trong điều kiện thời tiết ở Nga, sống không có nước nóng, lò sưởi, chăn đệm không đủ ấm thì ảnh hưởng rất lớn tới sức khỏe. Có người suốt cả mùa đông không được tắm vì không thể đun nước nóng, không có nhà tắm công cộng. Nhiều thợ xây dựng mắc những căn bệnh hiểm nghèo như viêm phổi cấp, viêm khớp và bệnh ngoài da.
Tuy công việc nặng nề, nhưng ở vào thời điểm thịnh vượng như trong năm 2007, đầu năm 2008, thợ xây dựng có thu nhập tạm ổn. Với mức lương dao động từ 300 – 450 USD/tháng, họ có thể đảm bảo đủ ăn uống, trang trải một số nhu cầu và có tích lũy.
Nhưng từ cuối năm 2008 đến nay, xây dựng là ngành hứng chịu khá nặng nề của cơn bão khủng hoảng, các công trình không được quyết toán, chủ người Nga không có tiền, chủ thầu Việt Nam không được thanh toán, dĩ nhiên công nhân không có lương. Thậm chí có nơi thợ làm rất tốt, khi hoàn thành phần việc, đến xin tiền tạm ứng, chủ cho người kiểm tra chất lượng, lấy lý do là thợ Việt Nam làm sai, họ không những không thanh toán, qụyt tiền trong ba tháng mà còn đòi phạt!
Một số chủ thầu, đốc công Việt Nam đã phải lấy tiền riêng của mình để lo bữa ăn cho thợ, nhưng không thể lo mãi được. Từ sau Tết đến nay, tình hình rất xấu, hoàn cảnh nhiều thợ xây dựng nói chung là bi đát. Anh em không có lương, không có chỗ tá túc và hết hạn giấy tờ. Theo quy định của cơ quan nhập cư, sau một năm, người nước ngoài phải đăng ký lại hộ khẩu, làm lại visa và quyền lao động. Để hoàn tất được các thủ tục đó, thợ xây dựng phải có trong tay một khoản tiền không dưới 750 USD, một số tiền có thể nói là thợ xây dựng khó lòng có được.
Đa phần thợ xây dựng vì hết hạn giấy tờ, hàng ngày phải chui lủi tránh công an kiểm tra, muốn ở không thể ở được, muốn về cũng không có tiền vé và visa xuất cảnh. Hàng ngày số thợ thất nghiệp quanh quẩn ở chợ Vòm, chợ Êmeral tìm đồng hương, tìm bất cứ một việc làm nào để lấy tiền sống qua ngày. Hàng trăm thợ chen chúc, vật vạ trong những quán ăn sau khi kết thúc công việc kinh doanh, tận dụng làm chỗ ngủ, cho thuê mỗi người giá 150 rúp (tương đương 4,5 USD) một tối, để đến sáng ra lại đi tìm việc. Anh chủ quán NEMS ở Moscow cho hay, ngày nào đi làm anh cũng thấy rất nhiều thợ xây dựng Việt Nam lang thang ngoài phố, ngồi tránh rét ở các lối ngầm, tình cảnh rất thương tâm. Giữa ngày đông tháng giá, khi mà dân buôn bán ở các chợ cũng đang rơi vào khó khăn, thì những hy vọng về công ăn, việc làm là “vô kế khả thi”.
