Mục tiêu của đề án là đảm bảo hệ thống Metro của TP.HCM vận hành hiệu quả, an toàn và bền vững, góp phần hiện đại hóa hạ tầng giao thông đô thị, giảm ùn tắc, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Giải pháp then chốt mà đề án đưa ra là đào tạo chuyên sâu về quy hoạch đô thị gắn với đường sắt đô thị và mô hình TOD (Transit – Oriented Development). Chương trình đào tạo sẽ được chuẩn hóa theo các tiêu chuẩn uy tín toàn cầu như UITP, UIC, IRSE.
TP.HCM cho biết: Hiện nay, đội ngũ về quản lý vận hành Metro chưa được đào tạo bài bản về kỹ thuật, công nghệ và quản lý vận hành. Nhân sự chủ yếu có kiến thức tổng hợp, thiếu kỹ năng chuyên môn, phụ thuộc vào chuyên gia nước ngoài, chưa có hệ thống chứng chỉ và chất lượng đào tạo chưa đáp ứng nhu cầu thực tế.
Để đạt mục tiêu tự chủ công nghệ và giảm thiểu sự phụ thuộc vào các chuyên gia nước ngoài. Đề án ưu tiên thúc đẩy mạnh mẽ ứng dụng các công nghệ hiện đại trong lĩnh vực Metro như BIM, GIS và AI. Mỗi năm, Thành phố đặt mục tiêu tối thiểu cử 50% cán bộ, viên chức chuyên ngành Metro tham gia các khóa bồi dưỡng hoặc chương trình học tập tại các quốc gia có hệ thống Metro phát triển để cập nhật công nghệ, kinh nghiệm vận hành và xu hướng mới nhất.
Theo đó, cán bộ công chức, viên chức, quản lý nhà nước giai đoạn 2025 – 2045 là 60 người; nhân lực quản lý dự án giai đoạn 2025 là 160 người, 2035 là 310 người và 2045 là 400 người.
Hoạt động đào tạo và bồi dưỡng được thiết kế linh hoạt, phù hợp với từng nhóm đối tượng bao gồm: Đào tạo dài hạn nhằm nâng cao trình độ Đại học, Thạc sĩ, Tiến sĩ chuyên ngành cốt lõi cho cán bộ thuộc diện quy hoạch có nhu cầu phát triển chuyên môn sâu; bồi dưỡng ngắn hạn các khóa tổng quan cho lãnh đạo cấp cao, các khóa nâng cao cho lãnh đạo cấp phòng, chuyên viên kỹ thuật, tập trung cập nhật xu hướng công nghệ, kỹ năng quản lý và kiến thức vận hành hệ thống Metro hiện đại.
Nội dung đào tạo được xây dựng theo 11 chuyên ngành cốt lõi, bao phủ toàn diện yêu cầu từ thiết kế, xây dựng đến vận hành và bảo trì, bao gồm: Hạ tầng – Công trình; Tín hiệu – Điều khiển; Điện khí hóa; Phương tiện; Quản lý vận hành – Bảo trì; Công nghệ thông tin, Kinh tế vận tải; Quy hoạch TOD và Quản trị an toàn.
Chỉ tiêu số lượng người cho 3 giai đoạn đến năm 2025 – 2035 – 2045. Cụ thể như sau: Nhân lực tư vấn, thiết kế: 400 – 2.100 – 1.900; Xây dựng: 900 – 21.780 – 20.280. trong đó: kỹ sư và chuyên gia: 800 – 1.890 – 1.770, công nhân kỹ thuật: 820 – 19.890 – 18.510; Nhân lực vận hành, khai thác: 720 – 11.840- 17.730, trong đó: Kỹ sư, cử nhân: 210 – 3.520 – 5.270, công nhân kỹ thuật: 510 – 8.320 – 12.460.
Theo quy hoạch TP.HCM có 12 tuyến Metro với tổng chiều dài hơn 600 km, trong đó tuyến Metro Bến Thành – Suối Tiên có tổng chiều dài 19,7 km đã đi vào khai thác vào cuối năm 2024 và đã đạt được hiệu quả giao thông rõ rệt cho dù nửa đầu năm 2025 đơn vị vận hành báo lỗ khoảng 140 tỷ đồng. Việc TP.HCM ban hành đề án đào tạo nguồn nhân lực không chỉ để vận hành đồng bộ các tuyến Metro sau này mà còn nâng giảm thiểu những thiệt hại về kinh tế do nguồn nhân lực gây ra.
Trung Kiên
