Dùng sức người đóng cọc dưới biển
Người dân địa phương ở Venice ví von thành phố này chẳng khác nào khu rừng lộn ngược bởi thành phố hơn 1.600 tuổi được xây dựng trên nền móng làm từ hàng triệu cọc gỗ đầu nhọn đóng xuống lòng biển.
Những cọc gỗ được tuyển chọn từ các loài cây như thông, sồi, trăn, vân sam, du, có chiều dài dao động từ 1 – 3,5m để phục vụ nâng đỡ nhiều tòa nhà, cung điện bằng đá, cùng với những tháp chuông.
Để xây dựng những móng cọc gỗ này, người dân địa phương không sử dụng gì khác ngoài sức người và một số thiết bị thô sơ để đóng cọc.
Cọc được đóng cho đến khi không thể sâu hơn nữa. Thứ tự đóng cọc theo hình xoắn ốc, từ rìa ngoài về đến trung tâm của kết cấu công trình với mật độ khoảng 9 cọc trên mỗi mét vuông.
Sau khi hoàn thành đóng cọc, đầu cọc được gia cố lại để tạo ra bề mặt đều đặn, bằng phẳng, nằm dưới mực nước biển.
Tiếp theo, người dân đặt ván hoặc dầm gỗ ngang bên trên. Độ dày của ván hoặc dầm gỗ phụ thuộc vào từng công trình cụ thể. Ví dụ dầm, ván gỗ để xây tháp chuông có thể dày tới 50cm, trong khi những tòa nhà khác, kích thước là 20cm hoặc thậm chí ít hơn. Cuối cùng, thợ xây sẽ đặt phiến đá thi công công trình.
Để cung cấp đủ gỗ cho xây dựng, đóng tàu, Venice đã sớm có chủ trương bảo vệ rừng.
Trường tồn cùng thời gian
Không ai biết chính xác có bao nhiêu chiếc cọc gỗ dưới lòng thành phố, nhưng theo các chuyên gia, chỉ tính riêng cây cầu Rialto – biểu tượng của Venice đã có tới 14.000 cọc gỗ được đóng chặt.
Trong khi đó, dưới nền móng của Vương cung thánh đường San Marco, một điểm đến hút khách du lịch khác ở Venice được xây dựng từ năm 832, cũng có tới 10.000 cọc gỗ sồi.
Đáng chú ý, trong khi hầu hết công trình hiện đại sử dụng bê tông, sắt thép để gia cố và thường được thiết kế với tuổi thọ 50 năm, nền móng bằng gỗ đã giúp Venice trụ vững suốt hơn 1.600 năm qua, được xem như một kỳ quan của ngành xây dựng.
“Các cọc thép hoặc bê tông cốt thép hiện nay được thiết kế với tuổi thọ khoảng 50 năm. Dĩ nhiên có thể tồn tại lâu hơn, nhưng khi chúng ta xây nhà hoặc công trình công nghiệp, tiêu chuẩn vẫn là 50 năm”, Giáo sư Alexander Puzrin, chuyên gia địa chất tại Đại học ETH (Thụy Sĩ), chia sẻ.
Không chỉ bền chắc, kết quả điều tra của nhóm nghiên cứu đến từ trường Đại học Padova và Venice (Italy) còn phát hiện độ lún của những công trình tại Venice là rất thấp.
Điển hình với công trình tháp chuông Nhà thờ Frari được xây dựng vào năm 1440 trên cọc gỗ trăn, dù trọng lượng rất lớn nhưng tổng độ lún của tháp chuông này chỉ là 60cm, có nghĩa tòa tháp chỉ lún 1mm mỗi năm kể từ khi hoàn thành.
Dù nhóm nghiên cứu phát hiện cọc gỗ tại các công trình ở Venice đều đã hư hại, tuy nhiên các chuyên gia giải thích gỗ, bùn đất và nước đã cùng nhau tạo ra một dạng cấu trúc thống nhất, giúp những công trình ở Venice đứng vững suốt nhiều thế kỷ.
Lưu Gia Huy
