Ngày 07/9, lần đầu tiên thế giới kỷ niệm Ngày quốc tế Không khí sạch cho bầu trời xanh (International Day of Clean Air for blue skies).
Theo Nghị quyết của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, không khí sạch có vai trò quan trọng đối với sức khỏe và đời sống hằng ngày của con người. Ô nhiễm không khí chính là mối đe dọa lớn nhất về môi trường đối với sức khỏe con người và cũng là một trong những nguyên nhân chính gây tử vong, bệnh tật trên toàn cầu mà có thể phòng tránh được.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trung bình trong 10 người thì có 9 người đang sống trong bầu không khí không đáp ứng được các tiêu chí về chất lượng không khí của WHO. Đáng báo động hơn, ước tính mỗi năm có khoảng 7 triệu người trên toàn cầu phải đối mặt với nguy cơ tử vong sớm do không khí ở trong nhà và ngoài trời bị ô nhiễm. Đặc biệt, tình trạng ô nhiễm không khí tại các thành phố lớn ngày một gia tăng cũng là một trong những nguyên nhân góp phần vào tỷ lệ những người mắc bệnh do tình trạng này gây ra.
Nồng độ các chất gây ô nhiễm trong không khí thay đổi tùy theo địa điểm, theo giờ, theo ngày và theo mùa vì chịu sự ảnh hưởng của sự chuyển động của các chất gây ô nhiễm, của gió và thời tiết… Ví dụ, chất lượng không khí ở Hà Nội kém hơn vào mùa đông so với mùa hè, nhiều tháng có chỉ số trở nên rất kém so với cùng kỳ các năm trước đây.
Một con số khác cũng khiến chúng ta phải giật mình: Ở Việt Nam, hơn 60 nghìn người chết vì bệnh tim, đột quỵ, ung thư phổi, tắc nghẽn phổi mãn tính trong năm 2016 đều do ô nhiễm không khí gây ra. Ô nhiễm không khí được coi là một kẻ giết người vô hình, thầm lặng.
Vì chất lượng không khí ở các thành phố lớn của Việt Nam đang trở nên xấu đi trong những năm qua, vì vậy, đây là lúc cần phải triển khai thực hiện kế hoạch hành động quyết liệt hướng đến không khí sạch và cải thiện sức khỏe của người dân.
Trước tiên, Chính phủ cần tăng cường năng lực hệ thống theo dõi, giám sát chất lượng không khí và chia sẻ thông tin, số liệu với công chúng.
Thứ hai, để bảo vệ sức khỏe người dân, Chính phủ cần tăng cường các biện pháp khẩn cấp để giảm thiểu phát thải khí trong giai đoạn ô nhiễm không khí vượt quá mức khuyến cáo của WHO. Các thành phố cũng có thể tăng cường tần suất làm sạch đường phố bằng việc phun nước để giảm thiểu bụi đường do Công ty môi trường đô thị (URENCO) thực hiện.
Thứ ba, các nguồn ô nhiễm không khí cần được xác định thấu đáo và cần xây dựng và triển khai thực hiện kế hoạch dài hạn nhằm đảm bảo không khí sạch. Hầu hết các nguồn ô nhiễm không khí ngoài trời nằm ngoài khả năng kiểm soát của các cá nhân người dân và do vậy, cần phải có sự phối hợp của các nhà hoạch định chính sách từ cấp địa phương đến cấp trung ương và quốc tế. Điều này có nghĩa là, ngay cả trong giai đoạn ô nhiễm không khí thấp, các cơ quan chức năng trong ngành GTVT, năng lượng và quản lý chất thải, quy hoạch đô thị và nông nghiệp cũng vẫn cần phối hợp cùng nhau để đảm bảo không khí sạch.
Ô nhiễm không khí là một trong những vấn đề sức khỏe cộng đồng quan trọng nhất ở các thành phố lớn của các nước đang phát triển. Ô nhiễm không khí ảnh hưởng tới tất cả chúng ta, và Chính phủ cần thực hiện vai trò lãnh đạo của mình trong việc kiểm soát phát thải khí một cách quyết liệt, đặc biệt trong giai đoạn có ô nhiễm nghiêm trọng.
Chính phủ, xã hội dân sự và các cơ quan đối tác quốc tế cần phối hợp với nhau để tìm ra các giải pháp trung hạn và dài hạn để phòng ngừa ô nhiễm không khí ngay từ nguồn. Bây giờ chính là lúc cần hành động quyết liệt vì không khí sạch và vì sức khỏe cộng đồng.
Ngọc Lý
(Báo Xây dựng)
