Đến năm 2030, TP.HCM xây 199.400 căn hộ nhà ở xã hội
Báo cáo với Thứ trưởng, đại diện Sở Xây dựng TP.HCM cho biết, theo Đề án đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội của Chính phủ, chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội của TP.HCM (sau sáp nhập) đến năm 2030 là 199.400 căn NOXH.
Trong đó, khu vực TP.HCM đảm nhận 100.000 căn, khu vực Bình Dương cũ 86.900 căn và khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu 12.500 căn.
Trong giai đoạn 2021-2025, thành phố đã hoàn thành 17.902/18.143 căn NOXH, đạt 98,7% kế hoạch 5 năm. Riêng năm 2025, địa phương hoàn thành 12.799/13.040 căn, đạt 98,2% kế hoạch năm. Như vậy, TP.HCM cơ bản hoàn thành chỉ tiêu phát triển NOXH được Thủ tướng giao trong giai đoạn 2021-2025.
Bước sang giai đoạn 2026-2030, thành phố được giao chỉ tiêu phát triển 181.257 căn nhà ở xã hội. Theo đó, năm 2026 phải hoàn thành 28.500 căn, năm 2027 là 38.157 căn và giai đoạn 2028-2030 khoảng 38.200 căn mỗi năm.
Từ đầu năm 2026 đến nay, TP.HCM đã có 2 dự án khởi công với quy mô 2.652 căn; 1 dự án hoàn thành đưa vào sử dụng với 580 căn; 11 dự án đang thi công với khoảng 9.700 căn. Ngoài ra, có 3 dự án dự kiến khởi công trước ngày 31/3/2026 với khoảng 4.600 căn và 41 dự án dự kiến khởi công trước ngày 30/6 với khoảng 29.200 căn.
Dự kiến trong năm 2026, TP.HCM sẽ có thêm 3 dự án hoàn thành đưa vào sử dụng với khoảng 1.300 căn và 7 dự án hoàn thành phần thô với khoảng 4.100 căn. Đến năm 2027, thành phố dự kiến có 46 dự án hoàn thành, bổ sung khoảng 35.100 căn NOXH ra thị trường.
Những con số cho thấy dư địa phát triển nhà ở xã hội tại TP.HCM còn rất lớn. Sau rà soát trên địa bàn mở rộng, tổng quỹ đất dành cho lĩnh vực này khoảng 1.740ha, trong đó TP.HCM chiếm hơn 412ha, phần còn lại thuộc Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu.
Hiện, TP.HCM có gần 200 dự án NOXH đã được rà soát, với quy mô hàng trăm hecta. Tuy nhiên, nhiều dự án vẫn chậm triển khai, vướng thủ tục hoặc mới nằm trên giấy, khiến việc phát triển NOXH nhiều năm qua chưa đạt như kỳ vọng.
Áp lực càng lớn khi TP.HCM đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 181.257 căn NOXH trong giai đoạn 2026-2030. Riêng hai năm 2026-2027, thành phố dự kiến triển khai hơn 66.000 căn, song phần lớn dự án vẫn chưa hoàn tất pháp lý, lựa chọn chủ đầu tư hoặc đủ điều kiện khởi công.
Ông Huỳnh Thanh Khiết, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM cho biết, thành phố đang rà soát toàn bộ danh mục dự án, phân loại cụ thể từng nhóm để có hướng xử lý phù hợp. Những dự án đủ điều kiện sẽ được đẩy nhanh tiến độ, trong khi các trường hợp chậm triển khai sẽ bị xem xét thu hồi hoặc điều chỉnh.
Đáng chú ý, cách tiếp cận của thành phố đang dần chuyển từ “khuyến khích” sang siết chặt kỷ cương trong thực thi. Các giải pháp như bắt buộc dành quỹ đất 20% trong dự án nhà ở thương mại để phát triển NOXH, tăng chế tài đối với chủ đầu tư chậm triển khai, rút ngắn quy trình lựa chọn nhà đầu tư… được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến rõ nét trong thời gian tới.
Để hoàn thành mục tiêu đến năm 2030, TP.HCM dự kiến triển khai nhiều giải pháp như xây dựng đề án phát triển NOXH, nhà tái định cư và nhà ở thương mại giá phù hợp; xây dựng phần mềm quản lý tiến độ dự án; kiện toàn quỹ phát triển nhà ở theo mô hình quỹ nhà ở quốc gia; đẩy mạnh thu hồi và sử dụng quỹ đất 20% trong các dự án thương mại; tăng tốc lựa chọn chủ đầu tư; bố trí quỹ đất cho lực lượng vũ trang, công nhân và các dự án quy mô lớn.
Bên cạnh đó, Sở Xây dựng TP.HCM cũng kiến nghị Bộ Xây dựng hướng dẫn thêm một số nội dung còn vướng mắc như cơ chế xác định chi phí bồi thường, hạ tầng kỹ thuật khi thu hồi quỹ đất 20%; việc giao chủ đầu tư đối với các khu đất do Nhà nước quản lý; xử lý trường hợp doanh nghiệp thuê đất của Nhà nước muốn đầu tư nhà ở xã hội; tiêu chí áp dụng quỹ đất 20% trong dự án thương mại; cũng như việc tính chi phí tạo lập quỹ đất, hạ tầng kỹ thuật bằng ngân sách Nhà nước vào giá bán NOXH.
Doanh nghiệp kêu khó vì chi phí đất và lãi vay
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Lê Hữu Nghĩa, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Xây dựng Lê Thành cho rằng, khó khăn lớn nhất của NOXH không nằm ở nhu cầu, mà ở tính khả thi tài chính. Thủ tục kéo dài, chi phí vốn cao, quỹ đất sạch hạn chế khiến nhiều doanh nghiệp e ngại tham gia.
Theo ông Nghĩa, vướng mắc lớn nhất hiện nay là chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng và lãi vay chưa được tính sát thực tế. Doanh nghiệp thường phải bồi thường đất nông nghiệp khoảng 20-25 triệu đồng/m², trong khi khung giá đất Nhà nước chỉ khoảng 500.000 đồng/m². Chênh lệch quá lớn khiến doanh nghiệp khó cân đối hiệu quả đầu tư.
Bên cạnh đó, quy định chỉ tính lãi vay trong giai đoạn xây dựng cũng chưa phù hợp, bởi doanh nghiệp phải vay từ khi chuẩn bị quỹ đất và tiếp tục trả lãi sau khi bàn giao nhà do người mua trả góp dài hạn. Vì vậy, doanh nghiệp kiến nghị được tính chi phí bồi thường theo thực tế và bổ sung lãi vay sau bàn giao vào giá thành dự án.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM cho rằng, cơ chế, chính sách phát triển NOXH hiện cơ bản đã có, nhưng điểm nghẽn lớn nhất vẫn là nguồn lực tài chính. Theo ông, nếu không giải được bài toán vốn thì rất khó triển khai hiệu quả.
Ông Châu cho biết lãi suất vay ưu đãi 5,4% hiện nay vẫn là áp lực với người thu nhập thấp, do đó cần duy trì các gói tín dụng dài hạn, ổn định cho cả người mua nhà và doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, ông đề xuất cần linh hoạt trong xử lý các dự án tồn đọng, tránh thu hồi cứng nhắc gây lãng phí. Đồng thời, TP.HCM cũng cần điều chỉnh quy hoạch dân số sát thực tế hơn, bởi quy mô dân số hiện nay có thể lên tới 17-18 triệu người, tạo áp lực lớn lên quỹ đất dành cho NOXH và chỉnh trang đô thị.
Ngoài các ý kiến trên, nhiều doanh nghiệp, đơn vị cũng nêu ra loạt khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai NOXH. Các đại biểu đã trao đổi sôi nổi về cơ chế quỹ đất 20%, việc giao đất không qua đấu giá, quy trình phê duyệt dự án, cơ chế hỗ trợ lãi vay và đề xuất thành lập quỹ phát triển nhà ở quy mô lớn hơn để tạo nguồn lực dài hạn cho lĩnh vực này.
Phát biểu kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết TP.HCM là địa phương được giao chỉ tiêu phát triển NOXH lớn nhất cả nước. Thời gian qua, thành phố đã rất nỗ lực, cơ bản hoàn thành mục tiêu giai đoạn 2021-2025, đồng thời dành quỹ đất lớn khoảng 1.740ha để phát triển lĩnh vực này.
Tuy nhiên, Thứ trưởng cho rằng áp lực trong giai đoạn tới rất lớn khi TP.HCM được giao mục tiêu gần 200.000 căn NOXH đến năm 2030, riêng năm 2026 phải hoàn thành 28.500 căn. Trong khi đó, hiện thành phố mới khởi công 13 dự án với khoảng 11.000 căn, số căn có khả năng hoàn thành trong năm vẫn còn khá thấp.
Ông đề nghị TP.HCM khẩn trương hoàn thiện kế hoạch chi tiết từng năm, xác định rõ số lượng dự án, tiến độ và lộ trình thực hiện; đồng thời đẩy nhanh phê duyệt dự án, cấp phép xây dựng và khởi công thêm nhiều dự án ngay trong năm 2026.
Bên cạnh đó, thành phố cần rà soát các quỹ đất sạch, đặc biệt là những khu đất quy mô vừa và nhỏ, để sớm giao cho nhà đầu tư triển khai. Theo Thứ trưởng, phát triển NOXH phải được xem là nhiệm vụ của cả chính quyền, không chỉ là việc của doanh nghiệp.
Đối với các doanh nghiệp, Thứ trưởng đề nghị cần tích cực, trách nhiệm hơn trong quá trình triển khai dự án. Những dự án đã cam kết hoàn thành phải bảo đảm đúng tiến độ, đúng kế hoạch đề ra, bởi đây sẽ là cơ sở để cơ quan quản lý xem xét, chấp thuận các dự án tiếp theo. “Đã cam kết thì phải thực hiện”, Thứ trưởng nhấn mạnh.
Mỹ Quỳnh – Cao Cường
