Tạo “mạch nối” cảng biển – sân bay – logistics
Theo dự thảo, mạng đường sắt khu vực TP.HCM được định hướng gồm 8 tuyến, trong đó có một tuyến hiện hữu và 7 tuyến, đoạn tuyến xây dựng mới.
Tuyến hiện hữu là đường sắt Hà Nội – TP.HCM khổ 1.000mm, đoạn qua phạm vi nghiên cứu dài khoảng 34km, từ ga Trảng Bom đến ga An Bình.
7 tuyến mới gồm An Bình – Sài Gòn (Hòa Hưng) – Tân Kiên; Biên Hòa – Vũng Tàu; TP.HCM – Lộc Ninh; TP.HCM – Cần Thơ – Cà Mau; đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam; TP.HCM – Mộc Bài (Tây Ninh); và tuyến kết nối cảng Hiệp Phước, cảng Long An.
Đáng chú ý, quy hoạch định hướng tuyến An Bình – Sài Gòn (Hòa Hưng) – Tân Kiên dài khoảng 33km, vừa phục vụ đường sắt quốc gia, vừa kết nối với mạng đường sắt đô thị.
Tuyến Biên Hòa – Vũng Tàu có tổng chiều dài khoảng 132km, trong đó có các nhánh kết nối cụm cảng Thị Vải – Cái Mép và Trung tâm Logistics Cái Mép Hạ. Tuyến TP.HCM – Mộc Bài dài khoảng 61km, kết nối tới cửa khẩu Mộc Bài.
Trong khi đó, tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam qua khu vực có phạm vi nghiên cứu khoảng 60km, gồm tuyến Thủ Thiêm – Cảng hàng không quốc tế Long Thành dài khoảng 35km và tuyến Cẩm Mỹ – Trảng Bom dài 25km, cùng đoạn bổ sung nhằm hoàn chỉnh kết nối mạng đường sắt khu vực.
Theo tính toán, nhu cầu vận tải đường sắt tại khu vực TP.HCM dự kiến đạt 4,61 triệu tấn hàng hóa và 10,43 triệu hành khách vào năm 2030. Đến năm 2050, con số này có thể tăng lên khoảng 41,28-45,34 triệu tấn hàng hóa và 85,03-102,17 triệu hành khách.
4 ga đầu mối, kết nối đường sắt với các phương thức vận tải
Dự thảo quy hoạch định hướng xây dựng 4 ga đầu mối gồm Trảng Bom, An Bình, Tân Kiên và Thủ Thiêm, với chức năng được phân định theo từng nhóm vận tải.
Trong đó, ga Trảng Bom được định hướng là đầu mối hàng hóa, đồng thời trung chuyển hàng hóa với tuyến đường sắt Hà Nội – TP.HCM hiện hữu và kết nối với tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam qua tuyến Cẩm Mỹ – Trảng Bom.
Các ga An Bình và Tân Kiên được định hướng là đầu mối hàng hóa, hành khách, đồng thời trung chuyển hành khách từ đường sắt quốc gia sang các phương tiện giao thông công cộng khác.
Đáng chú ý, ga Thủ Thiêm được định hướng là đầu mối hành khách đường sắt quốc gia, ga đầu/cuối của tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam; đồng thời kết nối với đường sắt đô thị số 2 và tuyến Thủ Thiêm – Long Thành. Ga cũng đóng vai trò trung chuyển hành khách giữa đường sắt và các phương tiện giao thông công cộng.
Bên cạnh 4 ga đầu mối, quy hoạch định hướng 6 nút giao đường sắt tại Phước Tân, Dĩ An, Cẩm Mỹ, Bắc ga Tân Kiên, Long Phước và Tân Chánh Hiệp.
Một trong những mục tiêu đáng chú ý của quy hoạch là tăng khả năng kết nối đa phương thức. Đối với hành khách, các ga sẽ được tổ chức thành những điểm trung chuyển, tích hợp với mạng lưới giao thông công cộng.
Đối với hàng hóa, quy hoạch hướng tới phát triển vận tải đa phương thức, trong đó các ga kết nối với khu vực cảng biển trở thành điểm giao giữa đường sắt, đường bộ, đường thủy, đường biển và hàng không.
Các tuyến đường sắt cũng được định hướng kết nối hệ thống cảng cạn với cảng biển, hình thành mạng vận tải liên hoàn, phục vụ vận chuyển hàng hóa bằng container.
Việc hoàn thiện quy hoạch được kỳ vọng tạo khung phát triển đồng bộ cho mạng đường sắt khu vực đầu mối TP. HCM, đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng lớn và tăng khả năng kết nối giữa đô thị, cảng biển, sân bay, logistics và các vùng kinh tế lân cận.
Kỳ Nam
