Phân cấp thẩm quyền cho thành phố
Luật Phát triển đô thị nêu rõ, HĐND thành phố có thẩm quyền quy định trình tự, thủ tục thành lập và điều chỉnh ranh giới, diện tích, nội dung khác có liên quan đến tổ chức, hoạt động của khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp.
HĐND thành phố có thể quy định cơ chế, chính sách về quản lý, tổ chức, hoạt động, ưu đãi đầu tư, tạo thuận lợi thương mại, cải thiện môi trường kinh doanh và chính sách đặc thù khác phát sinh trong quá trình hoạt động của khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp.
Chủ tịch UBND thành phố được trao thẩm quyền quyết định thành lập, điều chỉnh tên gọi, ranh giới, diện tích, mục tiêu, chức năng, nội dung khác có liên quan đến tổ chức, hoạt động của khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp; đồng thời quyết định điều chỉnh cục bộ quy hoạch tổng thể thành phố, điều chỉnh cục bộ các quy hoạch có liên quan.
Ngoài ra, Chủ tịch UBND thành phố có thể quyết định thành lập khu phi thuế quan trong khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp sau khi có ý kiến của Bộ Tài chính; giao đất, cho thuê đất không đấu giá quyền sử dụng đất, không đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án có sử dụng đất đối với dự án đầu tư trong khu thương mại tự do theo quy định tại Luật này, trừ các dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại.
Khu thương mại tự do có quy mô tối thiểu 1.000ha
Nghị định số 378/2026/NĐ-CP ngày 1/10/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phát triển đô thị đã làm rõ các tiêu chí, điều kiện thành lập khu thương mại tự do.
Thứ nhất, có vị trí địa lý thuận lợi cho phát triển thương mại quốc tế, logistics, sản xuất và dịch vụ.
Để đáp ứng tiêu chí này, khu vực đề xuất thành lập khu thương mại tự do cần gắn liền hoặc kết nối giao thông trực tiếp với hệ thống cảng biển quốc tế, cảng hàng không quốc tế, trung tâm tài chính quốc tế, cửa khẩu quốc tế quan trọng hoặc hạ tầng logistics chiến lược khác; có khả năng kết nối vận tải đa phương thức bằng ít nhất 2 phương thức vận tải trong số đường bộ, đường sắt, đường thủy, hàng hải và hàng không.
Trường hợp công trình kết nối chưa hoàn thành thì công trình phải thuộc quy hoạch, kế hoạch đầu tư được cấp có thẩm quyền phê duyệt và có tiến độ hoàn thành phù hợp với giai đoạn đưa khu vào hoạt động.
Thứ hai, có quy mô tối thiểu 1.000ha. Trường hợp tổ chức thành các khu vực không liền kề thì phải đảm bảo khả năng kết nối hạ tầng, vận hành và quản lý thống nhất.
Thứ ba, có hiệu quả kinh tế – xã hội, hiệu quả sử dụng đất; có tính bổ trợ, liên kết với khu kinh tế, khu công nghiệp, trung tâm logistics và khu chức năng hiện có.
Thứ tư, có kết cấu hạ tầng và phương án tổ chức các khu chức năng phù hợp với định hướng phát triển của khu thương mại tự do theo quy định tại nghị định này.
Thứ năm, có phương án quản lý, vận hành khả thi, cơ chế phối hợp liên ngành, một cửa liên thông và hệ thống quản lý dựa trên dữ liệu số.
Thứ sáu, có phương án bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, an toàn tài chính, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu; phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp, rửa tiền và tội phạm công nghệ cao; có phương án quản lý rủi ro và bảo vệ môi trường.
Trong khi đó, khu vực thành lập khu logistics tích hợp cần có ranh giới địa lý xác định; gắn liền hoặc kết nối trực tiếp với ít nhất một đầu mối giao thông gồm: Cảng biển, cảng hàng không, ga đường sắt, cảng cạn, cửa khẩu quốc tế, trung tâm vận tải đa phương thức hoặc hành lang logistics chiến lược.
Khu vực này phải có khả năng kết nối ít nhất hai phương thức vận tải và tổ chức theo mô hình hệ sinh thái logistics tích hợp, kết hợp dịch vụ logistics với sản xuất, gia công hàng hóa, thương mại số, thương mại điện tử theo quy định tại Luật Phát triển đô thị.
Ngoài ra, khu vực thành lập khu logistics tích hợp cần có quy mô, diện tích và phương án tổ chức không gian phù hợp với nhu cầu kho bãi, phân phối, trung chuyển, sản xuất, gia công, dịch vụ hỗ trợ; có phương án đầu tư hạ tầng logistics thông minh, kho bãi, hệ thống quản lý hàng hóa, truy xuất, chia sẻ dữ liệu, tự động hóa và kết nối với thương mại điện tử, liên thông với các hệ thống dữ liệu có liên quan…
Trường hợp khu logistics tích hợp thuộc khu thương mại tự do thì được xác định trong Đề án thành lập hoặc Đề án điều chỉnh khu thương mại tự do. Trường hợp thành lập độc lập thì phải lập hồ sơ theo quy định tại nghị định này.
Xem xét thành lập khu thương mại tự do trong 25 ngày sau khi nhận ý kiến các Bộ
Về trình tự, thủ tục, trên cơ sở Đề án thành lập khu thương mại tự do được lập theo quy định, cơ quan quản lý nhà nước lấy ý kiến các Bộ: Tài chính, Công thương, Quốc phòng, Công an, Nông nghiệp và Môi trường, các Bộ, cơ quan có liên quan về đề án.
Sau 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đề án, các Bộ, cơ quan gửi ý kiến tham gia. Trong thời hạn 25 ngày kể từ ngày nhận được ý kiến các Bộ, cơ quan quản lý Nhà nước về khu thương mại tự do có trách nhiệm giải trình, làm rõ ý kiến của các Bộ, tổ chức hoàn thiện đề án và báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố xem xét, quyết định thành lập khu thương mại tự do.
Đối với trường hợp thành lập khu logistics tích hợp ngoài khu thương mại tự do, trình tự, thủ tục tương tự như thành lập khu thương mại tự do. Tuy nhiên, thời hạn giải trình, làm rõ ý kiến của các Bộ, hoàn thiện đề án và báo cáo chủ tịch UBND tỉnh, thành phố xem xét chỉ còn 20 ngày.
Dịch Phong
