Cơ chế đặc thù để đi nhanh hơn trong chuyển đổi xanh
Tại Hội nghị tham vấn về dự thảo Quyết định thay thế Quyết định 876/QĐ-TTg do Bộ Xây dựng tổ chức sáng 17/9, đại diện Sở Xây dựng TP.HCM cho biết, theo các chỉ đạo của Trung ương, thành phố được yêu cầu đẩy nhanh giải quyết các vấn đề lớn như ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường và ngập nước. Đây cũng là những vấn đề có liên quan trực tiếp đến quá trình chuyển đổi xanh trong lĩnh vực giao thông.
Trên cơ sở đó, TP.HCM đang tính toán lộ trình chuyển đổi hệ thống giao thông vận tải và chương trình kiểm soát khí thải trên địa bàn, hướng tới mục tiêu Net Zero vào năm 2045, sớm hơn mục tiêu chung của cả nước.
Theo đại diện Sở Xây dựng TP.HCM, dự thảo Quyết định thay thế Quyết định 876 đã đưa ra nhiều định hướng quan trọng. Tuy nhiên, để phù hợp với đặc thù của các đô thị lớn, dự thảo cần quy định rõ hơn về phạm vi điều chỉnh, mức độ cụ thể và lộ trình thực hiện.
TP.HCM kiến nghị quyết định mới vừa đóng vai trò là khung và lộ trình chung trên phạm vi quốc gia, vừa có độ mở về pháp lý để các đô thị đặc biệt như Hà Nội, TP.HCM được áp dụng lộ trình nhanh hơn, yêu cầu cao hơn, phù hợp với điều kiện thực tế.
Theo đó, lộ trình do Bộ Xây dựng xây dựng sẽ là khung chung trên phạm vi cả nước. Trên cơ sở này, UBND cấp tỉnh căn cứ điều kiện kinh tế – xã hội, đặc điểm đô thị, chất lượng môi trường, khả năng đáp ứng của hạ tầng giao thông, hạ tầng năng lượng và khả năng huy động nguồn lực để xây dựng lộ trình cụ thể theo từng khu vực, nhóm phương tiện và tỷ lệ chuyển đổi.
Các địa phương có thể thực hiện sớm hơn hoặc đặt yêu cầu cao hơn lộ trình chung khi đáp ứng các điều kiện thực tế và phù hợp với tác động của thị trường, theo quy định pháp luật.
TP.HCM đồng thời đề nghị dự thảo cho phép các địa phương đủ điều kiện đặt mục tiêu sớm hơn năm 2050, nhất là các đô thị đặc biệt, thành phố trực thuộc Trung ương và những địa phương có điều kiện phù hợp. Việc xây dựng mục tiêu sớm hơn cần dựa trên dự báo và điều kiện thực tiễn.
Theo đại diện Sở Xây dựng TP.HCM, quy định này sẽ tạo dư địa để thành phố thực hiện mục tiêu Net Zero vào năm 2045.
Đề xuất cơ chế vùng phát thải thấp, thống nhất tiêu chuẩn trạm sạc
Một nội dung khác được Sở Xây dựng TP.HCM kiến nghị là bổ sung quy định cho phép UBND cấp tỉnh tổ chức các vùng phát thải thấp tại khu vực có mật độ giao thông cao, chất lượng không khí không đảm bảo hoặc có nhu cầu bảo vệ môi trường cao.
Theo đề xuất, phạm vi vùng phát thải thấp, đối tượng áp dụng, tiêu chuẩn khí thải, điều kiện lưu thông, loại hình vận tải và các biện pháp kiểm soát sẽ được xác định trong phương án do HĐND và UBND cấp tỉnh quyết định, phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội và thực tế của địa phương.
Sở Xây dựng TP.HCM cũng đề nghị thống nhất các khái niệm, chỉ tiêu và quy chuẩn đối với hạ tầng trạm sạc; đồng thời cho phép địa phương có độ mở trong việc quy định tiêu chuẩn, quy chuẩn cao hơn khi cần thiết.
Theo đại diện Sở Xây dựng TP.HCM, công nghệ, thiết bị điện và các giải pháp trên thị trường đang phát triển nhanh, đòi hỏi quy định có khả năng thích ứng và dự báo cho các giai đoạn tiếp theo.
Bên cạnh đó, Sở đề nghị dự thảo tăng cường định hướng phát triển vận tải hành khách công cộng, đường sắt đô thị, giao thông phi cơ giới và kết nối đa phương thức, coi đây là những bộ phận quan trọng của quá trình phát triển giao thông xanh.
Trong lĩnh vực hàng hải, Sở Xây dựng TP.HCM đề nghị bổ sung thuật ngữ và các nội dung liên quan đến cảng xanh vào dự thảo theo hướng hoàn thiện tiêu chuẩn Việt Nam, tiêu chuẩn kỹ thuật về tiêu chí chuyển đổi xanh; cơ chế đăng kiểm, chứng nhận; tiêu chí đối với thiết bị cảng, tàu biển và phương tiện đường thủy nội địa để phục vụ quá trình thí điểm.
“Đây là vấn đề có ý nghĩa thiết thực với TP.HCM khi thành phố đang xây dựng lộ trình phát triển cảng Cần Giờ theo hướng xanh, với mục tiêu đến năm 2045, sớm hơn mục tiêu chung năm 2050 trong dự thảo”, đại diện Sở Xây dựng TP.HCM nhấn mạnh.
Sẽ nghiên cứu lộ trình, thúc đẩy chuyển đổi xanh tại TP.HCM
Sau khi nghe ý kiến của Sở Xây dựng TP.HCM, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn cho biết, TP.HCM là thành phố lớn, đông dân và có sự hiện diện của nhiều loại hình giao thông. Vì vậy, việc chuyển đổi xanh cần được nghiên cứu đồng bộ trên nhiều phương thức.
Thứ trưởng đề nghị các đơn vị chuyên môn, trong đó có cơ quan quản lý hàng hải và đường thủy nội địa, nghiên cứu các nội dung liên quan đến cảng xanh, bến cảng xanh. Đối với hàng không, cần nghiên cứu định hướng hàng không xanh, trong đó có các giải pháp xanh tại khu vực Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất.
Đối với các phương thức giao thông khác trong khu vực như đường thủy nội địa, đường bộ, ô tô và xe tải, Thứ trưởng đề nghị tiếp tục nghiên cứu giải pháp chuyển đổi phù hợp, trong đó quan tâm đến chuyển đổi phương tiện giao thông cá nhân tại TP.HCM.
Thứ trưởng Lê Anh Tuấn cho biết, các ý kiến, kiến nghị của Sở Xây dựng TP.HCM về việc đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi xanh sẽ được các đơn vị thuộc Bộ nghiên cứu.
Theo Thứ trưởng, mong muốn triển khai lộ trình nhanh hơn của TP.HCM là nội dung cần được nghiên cứu, qua đó thúc đẩy tiến trình chuyển đổi xanh trên địa bàn thành phố.
Yến Chi
