Khoảng 6,1% ô tô, xe bốn bánh gắn động cơ chạy bằng điện
Theo lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí các-bon và khí mêtan của ngành GTVT được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 876/QĐ-TTg ngày 22/7/2022, lĩnh vực đường bộ giai đoạn 2022 – 2030 tập trung: Thúc đẩy sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu và chuyển đổi sử dụng các loại phương tiện giao thông cơ giới đường bộ sử dụng điện.
Trong 4 năm thực hiện, đường bộ có sự chuyển đổi nhanh và rõ nét, thể hiện qua số lượng phương tiện chuyển đổi sang dùng điện.
Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, tính đến ngày 15/6/2026, toàn quốc có hơn 6,3 triệu ô tô (gồm rơ mooc, sơ mi romooc) và xe chở người bốn bánh gắn động cơ, trong đó khoảng 400 nghìn phương tiện điện (chiếm khoảng 6,1%). Trong đó, ô tô con điện chiếm tỷ lệ cao nhất 97,3% (hơn 381.000 xe), tiếp đó là xe bốn bánh gắn động cơ (hơn 4.100 xe), ô tô tải (gần 3.900 xe), ô tô khách (hơn 1.900 xe điện và hơn 400 xe chạy bằng khí CNG).
Thống kê, phân tích với từng loại xe và địa bàn hoạt động giúp phác họa rõ nét chuyển đổi hơn bức tranh chuyển đổi sang xe điện của nhóm phương tiện trên.
Trong nhóm ô tô khách, trong tổng số gần 2.500 xe nêu trên, phần lớn là xe buýt và tập trung tại Hà Nội và TP.HCM (với gần 1.900 xe), các thành phố trực thuộc Trung ương khác chưa đến 40 xe, 27 tỉnh còn lại có chưa đến 60 xe.
Số xe buýt điện trên chiếm tỷ lệ khoảng hơn 23% tổng số xe buýt trên toàn quốc. Từ đó cho thấy, phần lớn địa phương còn lại vẫn phụ thuộc vào xe diesel. Nguyên nhân chính là chi phí đầu tư xe buýt điện cao, thiếu depot và trạm sạc chuyên dụng, thiếu cơ chế trợ giá hoặc đặt hàng dịch vụ vận tải công cộng ổn định, khó khăn trong bố trí mặt bằng bến bãi và khả năng tài chính hạn chế của doanh nghiệp vận tải.
Xe taxi có kết quả chuyển đổi sang xe điện nổi bật hơn. Đến thời điểm tháng 6/2026, có gần 61.200 taxi điện, đạt tỷ lệ gần 71% trong tổng số taxi đang hoạt động. Đáng chú ý, không có sự chênh lệch lớn về tỷ lệ taxi điện tại các tỉnh, thành (Hà Nội và TP.HCM đạt tỷ lệ 74%, các thành phố trực thuộc Trung ương đạt hơn 84%, nhóm các tỉnh khác đạt hơn 66%).
Xe buýt và taxi có sự chuyển đổi nhanh sang xe điện, phần nào phản ánh động lực thị trường mạnh, hiệu quả kinh tế trong vận hành xe điện và sự tham gia của các doanh nghiệp vận tải lớn.
Đối với xe ô tô tải, bước đầu hình thành nhóm xe tải nhỏ chạy điện với khoảng gần 3.900 xe. Còn xe khách, xe tải, xe container và phương tiện vận tải hàng hóa đường dài chưa rõ lộ trình chuyển đổi. Đây là nhóm phương tiện có tần suất hoạt động cao, tiêu thụ nhiều nhiên liệu và phát thải lớn, nhưng công nghệ xe điện, pin, trạm sạc công suất lớn, hạ tầng dọc tuyến và chi phí đầu tư vẫn là rào cản lớn trong chuyển đổi sang điện.
Trong các nhóm xe ô tô, nổi bật nhất là xe ô tô con (cá nhân) chạy điện với khoảng 381.000 xe và đang trên đà tăng trưởng tích cực, với ghi nhận 5 tháng đầu năm 2026, thương hiệu xe điện trong nước đã bán ra khoảng gần 98.000 xe.
Xe máy điện hai bánh, tuy chưa có số liệu thống kê nhưng được ghi nhận với sự tăng trưởng nhanh trong hơn 4 năm qua, với mức tăng khoảng 28%/năm, cho thấy thị trường phương tiện xe điện đã bước sang giai đoạn mở rộng, không chỉ ở ô tô cá nhân mà cả xe buýt, taxi, xe tải nhẹ và phương tiện hai bánh.
So với các lĩnh vực giao thông khác, đường bộ là lĩnh vực có chuyển biến rõ nét trong chuyển đổi phương tiện điện, đặc biệt ở nhóm taxi điện, xe buýt điện tại đô thị lớn, ô tô điện và xe máy điện cá nhân.
Hạ tầng sạc điện phát triển nhanh; vượt kỳ vọng mở rộng phối trộn, sử dụng nhiên liệu sinh học
Lộ trình chuyển đổi phương tiện đường bộ sử dụng điện gắn liền với yêu cầu phát triển hạ tầng sạc điện phục vụ nhu cầu người dân, doanh nghiệp. Thời gian qua, đi đôi với sự chuyển đổi xe cơ giới sử dụng điện là sự phát triển nhanh của hạ tầng phục vụ điện. Đến giữa năm 2026, toàn quốc có khoảng hơn 15.000 trạm/cổng sạc ô tô điện, 300 trạm sạc nhanh xe máy điện và gần 2.500 điểm đổi pin.
Cùng với Hà Nội và TP.HCM, nhiều địa phương như Đà Nẵng, Quảng Ninh, Cần Thơ, Tây Ninh, Đồng Tháp, Thanh Hóa, Sơn La, Nghệ An… ghi nhận tốc độ tăng nhanh của taxi điện và hạ tầng sạc điện. Trạm sạc được bố trí trong khu vực đô thị, khu dân cư, trạm dừng nghỉ trên các tuyến đường cao tốc, quốc lộ.
Theo Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng (Bộ Xây dựng), hạ tầng sạc đã bước đầu mở rộng ra nhiều địa phương, phục vụ nhu cầu của người dân và doanh nghiệp, nhất là đối với ô tô điện cá nhân, taxi điện và một phần xe dịch vụ. Tuy nhiên, mạng lưới sạc hiện nay vẫn phát triển chủ yếu theo nhu cầu thị trường và chiến lược của doanh nghiệp. Hạ tầng sạc chưa được quy hoạch đồng bộ với mạng lưới cao tốc, quốc lộ, bến xe, trạm dừng nghỉ, depot xe buýt, bãi đỗ xe, khu dân cư, trung tâm thương mại và các đầu mối vận tải.
Nội dung quan trọng khác trong thực hiện lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh lĩnh vực đường bộ giai đoạn 2022 – 2030 là mở rộng phối trộn, sử dụng 100% xăng nhiên liệu sinh học xăng E5. Kết quả nổi bật, từ 01/6/2026 đã chuyển từ xăng E5 sang E10, vượt chỉ tiêu và sớm hơn kỳ vọng so với lộ trình. Điều này một lần nữa khẳng định sự sẵn sàng về mặt công nghệ hiện nay, cộng với quyết tâm của Chính phủ và doanh nghiệp, nhằm đạt được lộ trình chuyển đổi xanh.
Để đồng bộ chuyển đổi xanh, chương trình khuyến khích các bến xe, trạm dừng nghỉ xây dựng mới và hiện hữu chuyển đổi theo tiêu chí xanh. Hiện các cơ quan, đơn vị chức năng đã triển khai nghiên cứu bộ tiêu chí đầy đủ, thống nhất về “bến xe xanh”, “trạm dừng nghỉ xanh” để đánh giá, công nhận và triển khai chuyển đổi trên phạm vi toàn quốc.
Thúc đẩy chuyển đổi năng lượng xanh trong giao thông đô thị
Dự thảo Chương trình hành động về chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải lĩnh vực GTVT giai đoạn 2026 – 2030 đặt mục tiêu và các giải pháp để thúc đẩy chuyển đổi nhanh hơn trong lĩnh vực đường bộ.
Trong đó có một số mục tiêu cụ thể: Thí điểm sử dụng hydrogen đối với một số nhóm phương tiện phù hợp. Từ năm 2026, 100% xe bốn bánh có gắn động cơ, xe ba bánh sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu mới để sử dụng trong nước là xe sử dụng điện, năng lượng xanh không phát thải. Từ năm 2030, xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách theo tuyến cố định có cự ly đến 300 km khi đầu tư mới hoặc thay thế thực hiện chuyển đổi sang sử dụng điện, năng lượng xanh.
Khuyến khích các loại xe ô tô, xe mô tô, xe gắn máy, xe máy chuyên dùng khi mua mới hoặc thay thế thực hiện chuyển đổi sang sử dụng điện, năng lượng xanh. Phát triển rộng khắp hạ tầng trạm sạc điện, trong đó ưu tiên các hành lang vận tải chính, bảo đảm khoảng cách hợp lý giữa các điểm sạc (trước mắt, 60 km trên tuyến quốc lộ (trừ đường cao tốc theo hệ thống trạm dừng nghỉ) có ít nhất một trạm sạc). Khuyến khích các bến xe, trạm dừng nghỉ xây dựng mới và hiện hữu chuyển đổi theo tiêu chí bến xe, trạm dừng nghỉ xanh.
Trong giao thông đô thị, mục tiêu 2026 – 2030 tại Hà Nội và TP.HCM chuyển đổi sang sử dụng điện, năng lượng xanh đối với 100% các loại phương tiện: Xe buýt, taxi, xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng dưới 08 chỗ (không bao gồm chỗ người lái); xe mô tô, xe gắn máy kinh doanh vận chuyển hành khách, giao hàng, bưu chính, thương mại điện tử; ô tô tải kinh doanh vận tải hàng hóa có khối lượng toàn bộ theo thiết kế đến 3,5 tấn, xe bưu chính, xe ô tô chở rác, xe quét đường đầu tư mới.
Đối với các thành phố trực thuộc Trung ương khác, các chỉ tiêu trên tương ứng tối thiểu với 70% xe buýt, 100% xe taxi và xe ô tô kinh doanh vận tải khách theo hợp đồng dưới 08 chỗ, 100% xe mô tô, xe gắn máy kinh doanh vận chuyển hành khách, giao hàng. Các đô thị còn lại thực hiện theo lộ trình chuyển đổi phương tiện vận tải đường bộ hoặc theo lộ trình do UBND cấp tỉnh ban hành.
Hồng Xiêm
