Trong dự thảo Nghị quyết hướng dẫn thi hành Luật Đất đai 2024, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đưa ra hai phương án về tỷ lệ đồng thuận khi thu hồi đất để triển khai dự án theo cơ chế thương lượng.
Cụ thể, nếu nhà đầu tư đạt thỏa thuận với từ 75% hoặc 85% số hộ dân và diện tích đất, Hội đồng Nhân dân cấp tỉnh có thể quyết định để Nhà nước thu hồi phần còn lại, giao hoặc cho thuê đất cho chủ đầu tư.
So với dự thảo trước chỉ dừng ở mức 75%, lần này cơ quan soạn thảo bổ sung thêm phương án 85%, nhằm thận trọng hơn, hạn chế khiếu kiện và bảo đảm quyền lợi cho nhóm hộ dân còn lại.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng mức 85% có thể khiến các dự án khó vượt qua “ngưỡng đồng thuận”, kéo dài tiến độ giải phóng mặt bằng. Ngược lại, giữ mức 75% sẽ giúp tháo gỡ bế tắc nhanh hơn, thống nhất với các quy định khác trong dự thảo như cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (cũng yêu cầu trên 75%).
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết đang nghiêng về phương án 75%, do đáp ứng yêu cầu thực tiễn, đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án và khắc phục tình trạng “dự án treo” do nhà đầu tư không thể thỏa thuận với một số ít hộ dân.
Đây cũng là bước thể chế hóa tinh thần Nghị quyết số 69-NQ/TW về bổ sung các trường hợp Nhà nước thu hồi đất vì mục đích phát triển kinh tế – xã hội.
Hiện nay, cơ chế thu hồi đất trong trường hợp nhà đầu tư tự thỏa thuận hầu như chưa có căn cứ pháp lý rõ ràng. Khi quá trình thương lượng bị đình trệ, nhiều dự án có thể bị treo nhiều năm, ảnh hưởng đến cả nhà đầu tư và người dân trong vùng quy hoạch.
Vì vậy, đề xuất lần này được coi là bước tiến mới, khi lần đầu tiên quy định tỷ lệ cụ thể để Nhà nước can thiệp hỗ trợ giải phóng mặt bằng.
Ngoài điểm về tỷ lệ đồng thuận, dự thảo nghị quyết còn đề xuất nhiều quy định mới như rút ngắn thời gian niêm yết công khai phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư xuống còn 10 ngày (thay vì 30 ngày hiện nay); thời gian tổ chức đối thoại là 30 ngày.
Giá đất để bồi thường cũng được đề xuất tính theo bảng giá đất và hệ số điều chỉnh thay vì xác định giá đất cụ thể, nhằm đảm bảo thống nhất và thuận lợi khi áp dụng.
Gia Nghi
