Luật Xây dựng đã được Quốc hội khoá XI kỳ họp thứ IV thông qua ngày 26/11/2003 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2004. Qua hơn 5 năm thực hiện, hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý quy hoạch xây dựng (QHXD) và kiến trúc đô thị đã từng bước được xây dựng và ban hành khá đồng bộ. Chính quyền các địa phương đã căn cứ vào hệ thống các văn bản trên chỉ đạo các cấp, các ngành quan tâm hơn nữa tới công tác QHXD, lấy các đồ án QHXD đã được phê duyệt làm công cụ để thiết lập trật tự đô thị, quản lý đô thị và phát triển kiến trúc, mời chào các nhà đầu tư đầu tư vào địa phương nhằm nâng cao vị thế của địa phương và cải thiện bộ mặt đô thị.
Hệ thống văn bản QHXD cũng đã cụ thể hoá trình tự lập đồ án QHXD từ khâu lập nhiệm vụ QHXD, nội dung QHXD; quy định về hồ sơ đồ án QHXD, quy định quản lý kiến trúc của đồ án đến khâu thẩm định, phê duyệt và điều chỉnh đồ án QHXD; quy định về điều kiện năng lực của tổ chức, cá nhân tham gia lập QHXD. Một nội dung được quan tâm hơn là thiết kế đô thị trong các đồ án QHXD đô thị nhằm quản lý kiến trúc, cảnh quan chung của toàn đô thị cũng như từng khu vực, từng đường phố.
Tuy nhiên, qua công tác thanh tra QHXD tại một số địa phương cho thấy còn một số tồn tại sau:
A. Công tác quản lý nhà nước về QHXD chưa đầy đủ như:
– Thẩm định, phê duyệt một số đồ án QHXD khi hồ sơ không đầy đủ theo quy định, thiếu thành phần bản vẽ. Chưa kiểm tra kỹ năng lực đơn vị tư vấn lập đồ án quy hoạch theo quy định.
– Chưa tổ chức thực hiện cắm mốc giới xây dựng ngoài thực địa các đồ án QHXD đã được phê duyệt.
B. Chủ đầu tư thực hiện các đồ án QHXD chưa chuẩn như:
– Một số đồ án QHXD đô thị thiếu nhiệm vụ thiết kế hoặc có nhiệm vụ thiết kế nhưng không phê duyệt.
– Một số đồ án QHXD đô thị thiếu hồ sơ thiết kế đô thị, bản vẽ thiếu nội dung theo quy định; không lập và phê duyệt quy định quản lý kiến trúc; Hồ sơ lưu trữ không có xác nhận của cơ quan thẩm định; Chưa cắm mốc giới ngoài thực địa theo QHXD đã được phê duyệt; Không kiểm tra hồ sơ năng lực của tư vấn khảo sát, tư vấn lập đồ án trước khi chỉ định thầu v.v..
C. Công tác cấp giấy phép xây dựng và quản lý sau cấp phép còn bất cập
– Mẫu giấy phép xây dựng không đúng quy định; Một số GPXD cấp không đúng quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị được phê duyệt về mật độ, chiều cao.
– Một số công trình xây dựng không phép, sai phép nhưng chưa kiểm tra xử lý kịp thời.
Tình trạng trên dẫn đến chất lượng đồ án không cao, ảnh hưởng tới bộ mặt đô thị. Để công tác QHXD đi vào nề nếp và đúng trình tự về lập thẩm định phê duyệt QHXD, qua thanh tra công tác QHXD, chúng tôi thấy rằng chính quyền các địa phương nên tăng cường công tác phổ biến giáo dục pháp luật về QHXD và các quy định của pháp luật về hoạt động xây dựng; Phải hướng dẫn cho các chủ đầu tư, nhà đầu tư thực hiện lập, đồ án QHXD theo đúng quy định của pháp luật; Cần tổ chức kiểm tra điều kiện năng lực của các đơn vị tư vấn khảo sát, tư vấn lập quy hoạch trên địa bàn; Thường xuyên chỉ đạo và có giải pháp nâng cao chất lượng độ ngũ cán bộ làm công tác quản lý xây dựng trên địa bàn. Đặc biệt là việc thực hiện công khai các thủ tục hành chính và thái độ tác phong của cán bộ công chức trong các lĩnh vực thẩm định, phê duyệt QHXD đô thị; Cung cấp thông tin và chứng chỉ quy hoạch theo đúng quy định của pháp luật về QHXD v.v..
Ths Nguyễn Xuân Nhật (Phó Chánh Thanh tra Bộ Xây dựng)
