Ngày 08/9, tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn chủ trì Hội nghị thẩm định Quy hoạch chung TP Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075.
Theo dự thảo Quyết định, phạm vi lập quy hoạch bao gồm toàn bộ địa giới hành chính TP Đà Nẵng và không gian biển của thành phố; phía Bắc giáp TP Huế, phía Nam giáp tỉnh Quảng Ngãi, phía Tây giáp Lào và phía Đông giáp Biển Đông. Diện tích toàn bộ địa giới hành chính khoảng 11.870,34km². Quy hoạch có thời hạn ngắn hạn đến năm 2040, có xét đến năm 2030; dài hạn đến năm 2050 và tầm nhìn đến năm 2075.
Đặt mục tiêu đến năm 2050 xây dựng Đà Nẵng trở thành thành phố biển sinh thái, hiện đại, thông minh, giàu bản sắc, an toàn, đáng sống và có sức hấp dẫn tầm quốc tế; là cực tăng trưởng quan trọng của quốc gia, trung tâm về khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, logistics, kinh tế biển, thương mại, tài chính, thương mại tự do, khoa học – công nghệ và kinh tế số.
Tầm nhìn đến năm 2075, Đà Nẵng hướng tới trở thành một trong những đô thị giàu bản sắc hàng đầu châu Á và đáp ứng các tiêu chí, điều kiện của đô thị đặc biệt.
3 cực tạo động lực cho không gian phát triển mới
Điểm đáng chú ý trong dự thảo là việc tái cấu trúc không gian thành phố sau khi mở rộng địa giới theo mô hình chuỗi đô thị đa cực – đa trung tâm – đa tầng – đa lớp, thay vì tập trung động lực chủ yếu tại khu vực đô thị Đà Nẵng hiện hữu.
Cấu trúc tổng thể được đề xuất gồm 3 vùng phát triển, 3 cực phát triển, 2 trục và 4 hành lang kết nối.
3 vùng phát triển gồm vùng ven biển phía Đông, tập trung kinh tế công nghiệp, dịch vụ và đô thị; vùng trung du, miền núi phía Tây gắn với sinh thái, nông nghiệp, di sản; vùng biển phía Đông, quần đảo Hoàng Sa và các hải đảo khác.
Trên nền cấu trúc này, cực phía Bắc bao gồm trung tâm Đà Nẵng hiện hữu và mở rộng, đô thị Điện Bàn, Hội An và khu vực nghiên cứu lấn biển Vịnh Đà Nẵng, định hướng là động lực về dịch vụ, tài chính, du lịch, di sản, công nghiệp công nghệ cao và logistics.
Cực phía Nam gồm Chu Lai – Tam Kỳ – Núi Thành, tập trung các động lực về công nghiệp, năng lượng, logistics, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Trong khi đó, cực liên kết Nam Hội An gồm Duy Xuyên, Thăng Bình và Quế Sơn, được định hướng phát triển đô thị mới, du lịch và thương mại.
2 trục Bắc – Nam tiếp tục đóng vai trò xương sống liên kết các cực phát triển. Trục phía Đông gắn với Quốc lộ 1, cao tốc Bắc – Nam, đường ven biển và đường sắt Bắc – Nam, kết nối Đà Nẵng với Huế và Quảng Ngãi. Trục phía Tây gắn với đường Đông Trường Sơn và đường Hồ Chí Minh, kết nối các không gian nông – lâm nghiệp, khoáng sản, văn hóa vùng đồng bào dân tộc thiểu số và mở cửa giao thương với Tây Nguyên.
4 hành lang Đông – Tây được tổ chức dựa trên các trục Quốc lộ 40B, 14E – 14H, Quốc lộ 14D và 14G, tăng cường liên kết từ vùng đô thị, công nghiệp và dịch vụ ven biển phía Đông với vùng trung du, miền núi phía Tây, đồng thời mở rộng kết nối với Tây Nguyên, Nam Lào và Bắc Campuchia.
Dự thảo đề xuất cấu trúc phát triển đa tầng, khai thác đồng thời không gian biển, mặt đất, trên cao và không gian ngầm; hướng tới giảm mật độ xây dựng, tăng hiệu quả sử dụng đất và duy trì, mở rộng các không gian mở, công cộng.
Đến năm 2050, toàn thành phố được định hướng có khoảng 29 đô thị, gồm 24 đô thị hiện hữu, trong đó 8 đô thị mở rộng ranh giới và các đô thị mới hình thành từ đơn vị hành chính cấp xã. Riêng vùng lõi Đà Nẵng hiện hữu tiếp tục giữ vai trò hạt nhân dẫn dắt.
Dự báo quy mô dân số toàn thành phố có thể đạt khoảng 5 triệu người vào năm 2040 và khoảng 6 triệu người vào năm 2050, trong đó dân số thường trú tương ứng khoảng 3,9 triệu và 4,9 triệu người. Đồng thời, dự trữ sức chứa, khả năng dung nạp dân số đến khoảng 8 triệu người.
Tuy nhiên, đây cũng là một trong những nội dung Hội đồng thẩm định yêu cầu tiếp tục rà soát. Bà Trần Thu Hằng – Vụ trưởng Vụ Quy hoạch – Kiến trúc (Bộ Xây dựng) đề nghị đánh giá kỹ dữ liệu dân số, khả năng đô thị hóa, chuyển dịch lao động, khả năng đáp ứng của hệ thống y tế và xác định ngưỡng phát triển dân số phù hợp thực tế.
Cần tiếp tục làm rõ định hướng phát triển các khu vực đô thị lấn biển
Một trong những điểm mới được Hội đồng thẩm định đặc biệt quan tâm là định hướng phát triển các khu vực đô thị lấn biển.
Theo ý kiến của bà Trần Thu Hằng, nội dung phát triển đô thị tại các khu vực lấn biển với quy mô khoảng 1.600ha cần được nghiên cứu, làm rõ. Đồng thời, đồ án cần xác lập các khu vực TOD nội vùng và liên vùng, kết nối đa phương thức vận tải; nghiên cứu sâu hơn về phát triển không gian ngầm và làm rõ giải pháp công viên cây xanh, chống ngập, trong đó có khả năng ứng dụng mô hình “thành phố bọt biển”.
Theo đồ án, khu vực lấn biển Vịnh Đà Nẵng được đặt trong cực phát triển phía Bắc, cùng trung tâm Đà Nẵng hiện hữu, Điện Bàn và Hội An. Dân số tại riêng các khu vực đô thị lấn biển đang được dự báo khoảng 400.000 người vào năm 2040 và khoảng 500.000 người vào năm 2050.
Tuy nhiên, quy mô cụ thể phải được xác định trên cơ sở đánh giá khả năng dung nạp, sức chịu tải của hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và môi trường.
Đối với các khu vực đô thị hiện hữu, đồ án hướng tới chuyển đổi những khu vực có mật độ xây dựng cao nhưng hệ số sử dụng đất thấp thành đô thị nén, giảm mật độ, tăng hệ số sử dụng đất và bổ sung không gian mở, công cộng.
Mạng lưới đường bộ, đường sắt, đường thủy được đề xuất kết nối đồng bộ, ưu tiên giao thông công cộng và giao thông phi cơ giới. Các khu vực quanh đầu mối giao thông trung chuyển sẽ phát triển theo định hướng TOD, tích hợp dân cư, thương mại, văn hóa và du lịch.
Ở quy mô toàn thành phố, tại các nhà ga ĐSTĐC, đường sắt đô thị và đầu mối giao thông quan trọng, dự thảo định hướng hình thành các đô thị nén đa chức năng. Không gian trên cao, mặt đất và dưới lòng đất được kết nối, trong đó có bãi đỗ xe ngầm, trung tâm thương mại và dịch vụ ngầm tại khu vực nhà ga.
Bảo tồn di sản phải trở thành một lớp cấu trúc của đô thị
Bên cạnh mở rộng không gian phát triển, yêu cầu bảo tồn hệ thống di sản được đặt ra khá rõ trong quá trình thẩm định.
KTS Trần Ngọc Chính – Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam đề nghị làm nổi bật hơn vị thế văn hóa, di sản của Đà Nẵng, đặc biệt là Hội An và Mỹ Sơn. Các ý kiến tại Hội đồng cũng yêu cầu làm rõ vai trò từng đô thị trong cấu trúc chung sau sắp xếp.
Theo đồ án, Hội An được xác định là đô thị hạt nhân du lịch trong tam giác di sản Hội An – Cù Lao Chàm – Mỹ Sơn, trung tâm du lịch, văn hóa, nghỉ dưỡng và lễ hội cấp quốc gia, quốc tế. Định hướng phát triển lấy bảo vệ cấu trúc cảnh quan tự nhiên và môi trường làm trọng tâm, cân bằng giữa bảo tồn và phát triển.
Không gian nông thôn, miền núi phía Tây cũng không được coi đơn thuần là quỹ đất dự trữ cho đô thị hóa mà đóng vai trò “hậu phương sinh thái”, bảo vệ nguồn nước, đa dạng sinh học, phát triển nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế rừng và dược liệu. Trong đó, dự thảo đặt định hướng xây dựng cực phía Tây thành “thủ phủ dược liệu”, lấy sâm Ngọc Linh làm một trong những sản phẩm chủ lực.
Các không gian sinh thái quan trọng như lưu vực Thu Bồn – Vu Gia, Ly Ly, Cu Đê, Cẩm Lệ và các vùng trũng, hồ điều hòa được định hướng tham gia trực tiếp vào cấu trúc chống ngập, trữ nước và thích ứng biến đổi khí hậu. Một hành lang nông nghiệp xanh từ núi xuống biển cũng được đề xuất làm vùng đệm sinh thái, hạn chế nguy cơ đô thị hóa liên tục dọc ven biển.
Các chuyên gia đề nghị đánh giá kỹ tính kết nối giữa Tam Kỳ và Đà Nẵng, đồng thời xây dựng bản đồ dự báo thiên tai, bổ sung các giải pháp giảm thiểu ngập úng trong bối cảnh khu vực chịu tác động lớn của biến đổi khí hậu.
Kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn đánh giá hồ sơ về cơ bản đã đáp ứng các điều kiện, đồng thời yêu cầu đơn vị tư vấn tiếp thu đầy đủ ý kiến Hội đồng để tiếp tục hoàn thiện đồ án.
Theo Thứ trưởng, việc hợp nhất không gian Đà Nẵng – Quảng Nam tạo thêm điều kiện để hình thành một cực tăng trưởng của miền Trung; tuy nhiên cần tiếp tục đánh giá hiện trạng, rà soát tính chất đô thị, quy mô dân số, bổ sung định hướng không gian đa tầng và bảo đảm hệ thống đô thị đồng bộ với các phân khu chức năng.
Theo dự thảo, giai đoạn 2026 – 2030 sẽ tập trung hoàn thiện hệ thống quy hoạch, quy hoạch không gian ngầm, chương trình phát triển đô thị và khung hạ tầng chiến lược; đồng thời nghiên cứu thu hút các dự án động lực như thương mại tự do, trung tâm tài chính và đô thị lấn biển Vịnh Đà Nẵng. Giai đoạn 2030 – 2040 hướng tới hoàn thiện chuỗi đô thị ven biển đa cực, mạng lưới giao thông công cộng khối lượng lớn, TOD và hệ thống hạ tầng xanh chiến lược.
Đức Tú
