Ưu tiên công trình có nguy cơ xuống cấp, mai một
Ngày 20/8, UBND TP Hà Nội đã ban hành Quyết định số 119/2026/QĐ-UBND quy định tiêu chí, điều kiện và tổ chức thực hiện chính sách khuyến khích, hỗ trợ cá nhân, tổ chức bảo vệ và phát huy giá trị khu vực có giá trị văn hóa, lịch sử; công trình kiến trúc có giá trị trên địa bàn.
Quyết định số 119/2026/QĐ-UBND quy định chi tiết, hướng dẫn tổ chức thực hiện Nghị quyết số 30/2026/NQ-HĐND ngày 15/6/2026 của HĐND thành phố; tập trung vào tiêu chí, điều kiện, nguyên tắc, nội dung, trình tự và thủ tục xem xét hỗ trợ đối với khu vực có giá trị văn hóa, lịch sử và công trình kiến trúc có giá trị.
Quy định cũng xác định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong rà soát, lập Danh mục khu vực, công trình; thẩm định, phê duyệt, triển khai, kiểm tra và đánh giá hiệu quả chính sách.
Đối tượng áp dụng gồm cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương, tổ chức, cộng đồng dân cư, hộ gia đình, dòng họ, cá nhân là chủ sở hữu, người quản lý hoặc người sử dụng hợp pháp các khu vực, công trình thuộc phạm vi điều chỉnh. Các tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia đầu tư, tài trợ, đóng góp tự nguyện, hợp tác nghiên cứu, bảo vệ và phát huy giá trị cũng thuộc phạm vi áp dụng.
Việc hỗ trợ phải tuân thủ Danh mục đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, đáp ứng đầy đủ tiêu chí, điều kiện tại Nghị quyết số 30/2026/NQ-HĐND và phù hợp với Luật Thủ đô, Luật Di sản văn hóa, Luật Kiến trúc.
Đối với công trình đã được xếp hạng di tích lịch sử – văn hóa, hoạt động quản lý, bảo vệ và tu bổ phải tuân thủ trình tự, thủ tục theo pháp luật về di sản văn hóa.
Chính sách hướng tới bảo vệ, giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa, lịch sử, kiến trúc, cảnh quan – môi trường; gắn với phát triển văn hóa, du lịch, công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo và phát triển bền vững Thủ đô.
Việc xác định khu vực, công trình, nội dung và kinh phí hỗ trợ phải bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, đúng đối tượng, đúng mục đích và tuân thủ pháp luật.
Thành phố ưu tiên hỗ trợ các khu vực, công trình có giá trị tiêu biểu đang có nguy cơ xuống cấp, mai một hoặc biến dạng; có phương án quản lý, khai thác, phát huy giá trị sau đầu tư khả thi, hiệu quả và có sự tham gia, cam kết đồng hành của cộng đồng, tổ chức, cá nhân liên quan.
Quy định đồng thời khuyến khích xã hội hóa, huy động nguồn lực hợp pháp ngoài ngân sách Nhà nước, thúc đẩy hợp tác công tư, tài trợ và đóng góp tự nguyện.
Đẩy mạnh số hóa trong quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản
Cũng tại Quyết định số 119/2026/QĐ-UBND, Hà Nội yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản; trọng tâm là xây dựng cơ sở dữ liệu, số hóa hồ sơ, tư liệu và phát triển nền tảng số phục vụ nghiên cứu, quảng bá.
Việc tổ chức thực hiện phải bảo đảm thống nhất trong quản lý Nhà nước, gắn với phân cấp, phân quyền rõ ràng; xác định cụ thể trách nhiệm và phát huy tính chủ động, sáng tạo của các cơ quan, đơn vị, chính quyền địa phương các cấp.
Chính sách hỗ trợ, khuyến khích của thành phố không thay thế trách nhiệm của chủ sở hữu, người quản lý hoặc người sử dụng hợp pháp trong quản lý, bảo vệ, duy tu và bảo dưỡng công trình theo quy định.
Bảo tồn phải gắn với khai thác, sử dụng hợp lý và phát huy giá trị thông qua giáo dục, nghiên cứu khoa học, du lịch văn hóa, công nghiệp văn hóa và không gian sáng tạo. Việc khai thác không được làm biến dạng hoặc ảnh hưởng đến các giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc và cảnh quan nguyên gốc.
Tâm Vũ
