By using this site, you agree to the Privacy Policy and Terms of Use.
Accept
Ashui.comAshui.comAshui.com
  • Home
    • Bookmarks
    • English
      • News
      • Projects
      • Products
    • Ashui Awards
    • Giới thiệu
    • Quảng cáo / PR
    • Liên hệ
  • Tin tức / Sự kiện
    • Tin trong nước
    • Tin thế giới
    • Sự kiện
    Tin tức / Sự kiệnĐọc tiếp
    Việt Nam tiếp nhận vai trò chủ nhà APEC 2027, Phú Quốc tăng tốc 21 dự án
    Báo Xây dựng 20/11/2026
    Hà Nội sẽ quản lý quỹ nhà biệt thự theo Luật Nhà ở, Luật Kiến trúc
    Báo Xây dựng 20/11/2026
    TP.HCM tổ chức triển lãm quy hoạch tổng thể trong một tháng để người dân tham quan
    Ashui.com 18/11/2026
    Khoa học công nghệ tạo động lực tăng trưởng mới cho ngành Xây dựng
    Tạp chí Xây dựng 17/11/2026
    Dự án Trường mầm non Gia Lai được vinh danh tại Nuvocotto Terracotta Design Award 2026
    Ashui.com 16/11/2026
  • Chuyên mục
    • Kiến trúc
    • Nội – ngoại thất
    • Quy hoạch đô thị
    • Bất động sản
    • Năng lượng – Môi trường
    • Phong thủy
  • Công nghệ
    • Công nghệ mới
    • Giải pháp
    • Xu hướng
    • Ứng dụng
  • Vật liệu / Thiết bị
    • Vật liệu xây dựng
    • Trang thiết bị
    • Trang trí nội ngoại thất
    • Thị trường
  • Dự án
    • Giới thiệu dự án
    • Tư vấn thiết kế
    • Kinh tế / Pháp luật
  • Tương tác
    • Chuyên đề
    • Góc nhìn
    • Phản biện
    • Đối thoại
    • Q&A
    • Điểm đến
    • Nhìn ra thế giới
  • Cộng đồng
    • Kiến trúc sư
    • Kỹ sư
    • Thiết kế / Sáng tạo
    • Sinh viên
    • Tuyển dụng
    • Ashui Awards Tour
    • CLB Điện ảnh Kiến trúc
    • CLB Kiến trúc Xanh TPHCM
Font ResizerAa
Ashui.comAshui.com
Font ResizerAa
  • Home
  • Tin tức / Sự kiện
  • Chuyên mục
  • Công nghệ
  • Vật liệu / Thiết bị
  • Dự án
  • Tương tác
  • Cộng đồng
  • Home
    • Bookmarks
    • English
    • Ashui Awards
    • Giới thiệu
    • Quảng cáo / PR
    • Liên hệ
  • Tin tức / Sự kiện
    • Tin trong nước
    • Tin thế giới
    • Sự kiện
  • Chuyên mục
    • Kiến trúc
    • Nội – ngoại thất
    • Quy hoạch đô thị
    • Bất động sản
    • Năng lượng – Môi trường
    • Phong thủy
  • Công nghệ
    • Công nghệ mới
    • Giải pháp
    • Xu hướng
    • Ứng dụng
  • Vật liệu / Thiết bị
    • Vật liệu xây dựng
    • Trang thiết bị
    • Trang trí nội ngoại thất
    • Thị trường
  • Dự án
    • Giới thiệu dự án
    • Tư vấn thiết kế
    • Kinh tế / Pháp luật
  • Tương tác
    • Chuyên đề
    • Góc nhìn
    • Phản biện
    • Đối thoại
    • Q&A
    • Điểm đến
    • Nhìn ra thế giới
  • Cộng đồng
    • Kiến trúc sư
    • Kỹ sư
    • Thiết kế / Sáng tạo
    • Sinh viên
    • Tuyển dụng
    • Ashui Awards Tour
    • CLB Điện ảnh Kiến trúc
    • CLB Kiến trúc Xanh TPHCM
Các kênh mạng xã hội
  • Advertise
© 2000-2025 Ashui.com. All Rights Reserved.
Phản biện

Nhiều di tích bị méo mó sau khi tu bổ

Ashui.com 30/03/2009
11 phút đọc
SHARE

“Mọi hiện tượng xoá bỏ kiến trúc cũ, thay cũ bằng mới, tưởng rằng làm cho di tích khang trang hơn nhưng thực ra là phá hoại. Khi xây dựng to lớn hơn trên không gian cũ, là đã đoạn tuyệt với quá khứ, quay lưng với văn hoá truyền thống. Nếu muốn xây một công trình mới, phải ở vị trí mới” – GS. Trần Lâm Biền (ảnh).

Di sản là linh hồn dân tộc

Thứ nhất, khái niệm di sản rất rộng. Nhưng đáng chú ý nhất là những công trình văn hoá truyền thống của tổ tiên. Muốn ứng xử với di sản văn hoá một cách chuẩn xác, theo đường lối của Đảng là phải bảo vệ văn hoá dân tộc.

Di sản là tài sản hoặc dấu tích của người xưa để lại. Không có gì của người xưa để lại không liên quan đến vấn đề văn hoá. Những kiến trúc đó tưởng như chỉ liên quan đến tôn giáo tín ngưỡng, nhưng thực chất các di sản văn hoá luôn chứa đựng những vấn đề lớn hơn nhiều về lịch sử và xã hội.

Cụ thể: Thời Lý, di tích chỉ được tìm thấy ở vùng châu thổ Bắc Bộ. Chứng tích rõ ràng nhất là chiến tuyến ở bờ Nam sông Cầu. 

Đến thời Trần địa bàn được mở rộng hơn, di tích nhiều hơn, trải dài tới các vùng: Hà Giang, Tuyên Quang, Phú Thọ hoặc dấu tích trên con đường Bắc Ninh tới Quảng Yên với cửa sông Bạch Đằng. Một dấu tích điển hình là chùa Yên Tử. Yên Tử chưa hẳn chỉ là chùa, mà trước hết là tiền đồn, cũng như tiền đồn Chùa Hương, Hà Tĩnh. Những di tích đó sau này mới chuyển hoá thành chùa.

Thời Lê Sơ, trước áp lực của phương Bắc, đồng thời người Việt bị Chiêm Thành quấy nhiễu nên người Việt cổ buộc phải tiến quân về Nam. Di tích của sự kiện này được tìm thấy ở Phú Yên. Dấu tích thống nhất của người Kinh Bắc Bộ là ở thế kỷ 17 còn nằm trên vách động Non Nước (Quảng Nam – Đà Nẵng).

Dẫn ra những ví dụ này để thấy, di tích là những công trình được gắn bó chặt chẽ với những thay đổi của lịch sử và xã hội. Những ngôi đình chùa của người Việt phát triển tới đâu đã  phản ánh sự thống nhất cộng đồng, đồng thời biểu hiện sự phát triển thương mại.

Di tích minh chứng cho sức sống của cha ông

Thứ hai, niên đại của các di tích thường nói lên nhiều vấn đề to lớn của dân tộc. Người ta thường nghĩ chiến tranh đã phá hoại di sản. Nhưng thực tế, đa số các công trình đều được xây dựng trong chiến tranh, thời gian chiến tranh hoặc liên quan tới chiến tranh.

Di tích thời Lý gắn với thời chống Tống bình Chiêm. Di tích thời Trần tập trung vào chống Nguyên Mông. Thời Hồ với thành nhà Hồ là giai đoạn chuẩn bị chống Minh xâm lược.

Di tích thời nhà Mạc tồn tại chủ yếu ở thời kỳ Nam Bắc triều. Những chùa lớn được xây dựng và tu bổ vào đầu và giữa thế kỷ 17 như Bút Tháp, chùa Thầy, chùa Dạm, chùa Keo đều nằm trong thời kỳ chiến tranh Trịnh Nguyễn.

Từ đó cho thấy, trong chiến tranh người Việt đã xây được những công trình bền vững. Trong những giai đoạn đó, đất nước đã huy động được sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Phá di tích là đoạn tuyệt quá khứ

Thật sai lầm khi cho rằng xoá bỏ kiến trúc cũ, thay cũ bằng mới, tưởng rằng làm cho di tích khang trang hơn nhưng thực ra là phá hoại. Chỉ riêng việc xây dựng to lớn hơn trên không gian cũ, là đã đoạn tuyệt với quá khứ, quay lưng với văn hoá truyền thống. Nếu muốn, hãy xây một công trình mới, ở vị trí mới.

Ví dụ, đình Tường Phiêu, trên xà có bức chạm 3 con cá chung một đầu, tu bổ xong không còn thấy nữa. Hay bức chạm thiếu nữ múa, rất quý. Khi tu sửa xong trên vị trí đó chỉ còn người vũ nữ kệch cỡm xa lạ với truyền thống.

Dẫn chứng tại chùa Nga Mi (Hoàng Mai, Hà Nội) đã bị xoá bỏ toàn bộ cái cũ, xây mới nhiều thành phần chịu ảnh hưởng từ tạo hình Trung Quốc. Cách đây khoảng chừng hơn một tháng, trong chùa chỉ còn một toà gác chuông là sản phẩm của thời xưa, nhưng đến nay toà gác chuông này cũng bị bỏ đi để thay vào đó là một kiến trúc kệch cỡm hoàn toàn mới.

Nhiều di tích khác dù đã được xếp hạng nhưng khi thi công tu bổ vẫn làm sai rất nhiều. Ví dụ: Đình Đại ở Bạch Mai do có mấy mảng chạm ở thế kỷ 17 nên đã được nhiều nhà nghiên cứu đề nghị xếp hạng. Song khi xếp hạng rồi thì dù cho nhiều cấp chính quyền đã bỏ không ít tiền để tu sửa thì những mảng chạm cổ cuối cùng đó vẫn bị thay bằng mảng chạm mới không theo mẫu cũ.

Đình Yên Phụ cũng bị rơi vào tình trạng tương tự khi người ta cho dỡ bỏ các mảng chạm gốc để thay bằng mảng chạm mới. Cũng may chúng tôi phát hiện sớm nên còn “gỡ gạc” được một chút. Chúng tôi cho rằng người được giao trách nhiệm thường xuyên coi đình này hiện nay cần phải thay thế vì bà ta không nắm được giá trị của di sản, đặc biệt khi đình này vẫn còn rất nhiều hiện vật quý.

Vãn cảnh chùa Yên Tử là người ta muốn tìm về với không gian thiên nhiên. Nhưng mới chạm “đường Tùng”, khách hành hương đã vấp vào con đường mới với các bậc đá to lớn, một không gian nhân tạo đầy nét tục luỵ nảy sinh từ sự xâm hại của con người. Con đường ghép đá xưa do chính các vị tu hành, kể cả đệ nhất đầu đài Trần Nhân Tông xây dựng với những bậc đá gập ghềnh không còn. Nhiều người hiểu biết về Phật đạo đôi khi có cảm nghĩ rằng: rác rưởi trần gian đã ùa vào không gian thánh thiện. 

  • Ảnh bên : Đường lên Yên Tử. (Ảnh: Giác Ngộ)

Không giữ được di tích là có tội với lịch sử

Có nhiều lý do khiến ý thức, quan điểm về giá trị và bảo tồn di sản hoặc không hiểu thấu đáo về giá trị di sản; Ai đó đã lấy đồng tiền chứ không lấy văn hoá làm trọng, cố thêm bớt các công trình để có nhiều việc, có đầu tư. Nhiều công trình tu sửa đều rơi vào trường hợp này. Thêm vào đó là sự tắc trách và dối trá của những người tham gia thi công tự cho mình quyền phá hoại di sản khi gặp khó khăn.

Một thế lực nữa cũng góp phần làm hỏng di tích chính là những người trực tiếp trông coi di sản. Nhiều khi họ đã chuyển hoá thành những nhà kinh doanh tôn giáo. Những người này trực tiếp liên quan đến di tích và nhầm tưởng về vai trò chủ nhân rồi tuỳ tiện tu sửa, bổ sung các thành phần kiến trúc ngoài chức năng tu bổ và tôn tạo. Thêm vào là trình độ của người dân hiện nay luôn muốn làm mới để gây công quả.

Đáng nói là những người tu bổ công trình này vẫn được ghi nhận là có công lao bảo tồn di sản. Di tích hư hỏng do lâu nay chỉ lo quản lý là chính, không đi sâu nghiên cứu nghiệp vụ, hoặc nếu có cũng chỉ hiểu biết lơ mơ, thiếu hẳn bệ đỡ cơ bản về tri thức về di sản văn hoá.

Và ai đã làm “méo mó” di tích, hoặc làm mất đi những dấu tích cổ truyền, dù với bất kỳ lý do gì, người đó cũng có tội với lịch sử.

Trần Lâm Biền (Nhà nghiên cứu di sản văn hoá) – Hoàng Hường (ghi)

>> Tạm dừng trùng tu là bảo vệ di tích 

Có thể bạn cũng quan tâm

Đổi mới tư duy quản trị để hóa giải thách thức an ninh nguồn nước

Tái thiết hồ Hoàn Kiếm và bài toán bảo tồn di sản

Quản lý và chuyển đổi chức năng quỹ đất dư thừa sau mở đường tại Hà Nội: Kinh nghiệm quốc tế và đề xuất giải pháp tích hợp

Quy hoạch TP.HCM tầm nhìn 100 năm: HoREA kiến nghị sát dự báo dân số, đủ quỹ nhà ở

Chống ngập TP.HCM: Cần đồng bộ hạ tầng và dành không gian cho nước

Bài trước Đô thị trên 5ha phải dành 10% đất xây nhà rẻ?
Bài tiếp Bảo tồn di tích
Bình luận Bình luận

Bình luận Hủy

Bạn phải đăng nhập để gửi bình luận.

Ad imageAd image

Mới cập nhật

Quốc hội thông qua Luật Nhà ở (sửa đổi)
Kinh tế / Pháp luật 21/11/2026
Việt Nam tiếp nhận vai trò chủ nhà APEC 2027, Phú Quốc tăng tốc 21 dự án
Tin trong nước 20/11/2026
Hà Nội sẽ quản lý quỹ nhà biệt thự theo Luật Nhà ở, Luật Kiến trúc
Tin trong nước 20/11/2026
Đề xuất điều kiện để dự án xanh được hỗ trợ lãi suất 2%/năm
Kinh tế / Pháp luật 20/11/2026
Homestay nhỏ ở Ninh Bình: thiết kế bằng vật liệu bản địa để khách nhớ và quay lại
Nội - ngoại thất 19/11/2026
Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Abu Dhabi: “Hóa thạch sống” nơi cát gió sa mạc
Kiến trúc 19/11/2026
Vì sao luật lấy năm 1994 làm mốc phân biệt chung cư cũ?
Kinh tế / Pháp luật 19/11/2026
TP.HCM tổ chức triển lãm quy hoạch tổng thể trong một tháng để người dân tham quan
Tin trong nước 18/11/2026
Định hình lại chiến lược bất động sản Thành phố Hồ Chí Minh
Bất động sản 18/11/2026
BIM góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư và quản lý ngành Xây dựng
Ứng dụng 18/11/2026
- Advertisement -
Ad imageAd image

Xem thêm

Kinh tế / Pháp luậtPhản biện

Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Triệt để phân cấp, cắt giảm tối đa thủ tục

Báo Xây dựng 15/10/2026
Phản biện

Kiểm soát khí thải tại TP.HCM – Bài 3: Cần lộ trình chuyển đổi linh hoạt

Báo Xây dựng 21/09/2026
Phản biện

Kiểm soát khí thải tại TP.HCM – Bài 2: Chuyển đổi phương tiện xanh, người dân và doanh nghiệp lo gì?

Báo Xây dựng 20/09/2026
Phản biệnQuy hoạch đô thị

Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng định hướng phát triển theo 3 thềm địa hình

Tạp chí Xây dựng 19/09/2026
© 2000-2026 Ashui.com. All Rights Reserved.
Welcome back!

Sign in to your account

Username hoặc Email của bạn
Mật khẩu

Quên mật khẩu?