5 vị trí TOD dọc metro số 2
Theo Sở Xây dựng TP.HCM, công tác chuẩn bị quy hoạch TOD gắn với các tuyến đường sắt đô thị đang được TP.HCM triển khai đồng thời với quá trình đầu tư hạ tầng.
Riêng với tuyến metro số 2 Bến Thành – Tham Lương, thành phố đã phê duyệt ranh giới quy hoạch TOD tại Quyết định số 3651/QĐ-UBND ngày 19/6/2026. Hồ sơ đang được hoàn thiện, dự kiến trình thẩm định, phê duyệt quy hoạch trong tháng 12/2026.
Năm khu vực TOD dọc tuyến metro số 2 được xác định với tổng diện tích gần 940ha. Trong đó, khu vực ga Bến Thành – Tao Đàn rộng khoảng 188,57ha, nằm tại lõi trung tâm thành phố; khu vực các ga Dân Chủ, Hòa Hưng, Lê Thị Riêng, Phạm Văn Hai và Bảy Hiền rộng 265,07ha, trải dài ở nhiều khu dân cư hiện hữu; khu vực ga Nguyễn Hồng Đào rộng 43,81ha.
Ở cửa ngõ Tây Bắc, khu vực các ga Bà Quẹo, Phạm Văn Bạch và Tây Thạnh rộng 148,92ha. Đặc biệt, khu vực ga, depot Tham Lương rộng 292,81ha, là khu vực lớn nhất và giữ vai trò đầu mối cuối tuyến, phục vụ vận hành, bảo dưỡng đoàn tàu.
Ông Vũ Văn Vịnh, Giám đốc Ban quản lý Dự án 2, Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP.HCM cho biết, nhiệm vụ lập quy hoạch được thành phố giao cho Ban Quản lý Phát triển đô thị thuộc Sở Quy hoạch – Kiến trúc. Ban Quản lý Đường sắt đô thị đang phối hợp cung cấp thông tin, thiết kế tuyến metro số 2 để cập nhật vào đồ án quy hoạch.
Hiện nay, Ban Quản lý Phát triển đô thị đang tuyển chọn tư vấn trong nước và nước ngoài để lập quy hoạch cho 5 khu vực.
Việc lập quy hoạch TOD được xem là bước quan trọng nhằm gắn phát triển đô thị với đầu tư đường sắt đô thị, thay vì để các khu vực quanh nhà ga phát triển tự phát sau khi hạ tầng giao thông hoàn thành.
Theo Nghị quyết số 21/2026/NQ-HĐND, định hướng phát triển TOD là bố trí các khu đất và công trình hỗn hợp quanh nhà ga, kết hợp nhà ở, thương mại, dịch vụ, văn phòng và công trình công cộng. Giao thông công cộng được xác định là phương thức chủ đạo, đồng thời tổ chức các tuyến đi bộ, đường xe đạp để người dân tiếp cận nhà ga thuận tiện, an toàn.
Quy mô phát triển cũng phải phù hợp với khả năng đáp ứng của hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, đồng thời khai thác giá trị tăng thêm từ đất, không gian ngầm và không gian trên cao, gắn với yêu cầu xanh, tiết kiệm năng lượng và thích ứng biến đổi khí hậu.
Chuẩn bị cả hành lang ngầm
Một điểm đáng chú ý trong quá trình chuẩn bị metro số 2 là việc tính toán khả năng kết nối giữa nhà ga với các khu vực TOD ngay từ khâu thiết kế.
Ông Vịnh cho biết, tại một số vị trí TOD, dự án đã dự trù các đấu nối ngầm, qua đó tạo điều kiện kết nối hành lang từ các khu đất xung quanh vào hệ thống nhà ga.
Đơn cử, tại khu vực Hòa Hưng, ga Hòa Hưng được tính toán kết nối với ga Sài Gòn của tuyến đường sắt quốc gia. Trong quy hoạch của đường sắt quốc gia, khu vực này có quảng trường mới kết nối ra đường Cách mạng Tháng Tám. Vì vậy, metro số 2 đã dự trù điểm kết nối hành lang ngầm vào khu vực quảng trường.
Tại khu vực Tao Đàn, dự án cũng dự trù lối ngầm để đấu nối vào các vị trí lên xuống của nhà ga. Nội dung này đã được nghiên cứu trong bước lập dự án metro số 2 và được phê duyệt điều chỉnh vào cuối tháng 12/2025.
Tuy nhiên, metro số 2 không xây dựng ngay toàn bộ các hành lang kết nối này. Theo đại diện Ban Quản lý Đường sắt đô thị, dự án sẽ thực hiện các vị trí chờ, bảo đảm kết cấu cần thiết để sau này nhà đầu tư có thể đấu nối.
Cách làm này nhằm hạn chế tình trạng phải phá dỡ, thi công lại khi các khu đất xung quanh nhà ga được phát triển theo quy hoạch TOD, qua đó tránh lãng phí nguồn lực.
Cũng theo ông Vịnh, tuyến metro số 2 hiện được đầu tư toàn bộ bằng nguồn vốn ngân sách thành phố. Trong khi đó, việc phát triển các khu TOD được kỳ vọng huy động thêm nguồn lực từ khu vực tư nhân.
Thành phố đã có các cơ chế, chính sách về phát triển đô thị gắn với đường sắt, trong đó tạo điều kiện để thu hút nhà đầu tư tham gia phát triển các khu TOD theo quy hoạch được duyệt.
Đáng chú ý, trong quá trình nghiên cứu đầu tư các tuyến đường sắt đô thị, một số nhà đầu tư đã quan tâm đến việc gắn dự án đường sắt với quỹ đất và các vị trí TOD dọc tuyến metro số 2.
Cụ thể, khi nghiên cứu tuyến Thủ Thiêm – Long Thành, Tập đoàn THACO đã đề xuất thành phố giao quỹ đất đối ứng gắn với các vị trí TOD của metro số 2, trong đó có khu vực Bảy Hiền và Tây Thạnh.
Theo đại diện Ban Quản lý Đường sắt đô thị, đây là tín hiệu cho thấy nhà đầu tư bắt đầu quan tâm đến mô hình phát triển đô thị gắn với đường sắt và các chính sách đặc thù của thành phố.
| Ngoài metro số 2, TP.HCM đang chuẩn bị quy hoạch TOD tại metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên, tuyến đường sắt Bến Thành – Cần Giờ và các tuyến Thủ Thiêm – Long Thành, Metro số 4, giai đoạn 1 metro số 6, Suối Tiên – Thành phố mới Bình Dương và tuyến đường sắt đô thị số 2 đoạn Thành phố Thủ Dầu Một – TP.HCM. Theo Sở Xây dựng, thành phố đang chịu áp lực lớn khi đặt mục tiêu hoàn thành 8 tuyến, đoạn tuyến đường sắt ưu tiên trong 4 năm tới, đồng thời phải triển khai TOD đồng bộ. Thách thức lớn hiện nay là tiến độ giải phóng mặt bằng và nhu cầu vốn rất lớn cho đầu tư hạ tầng. |
Mỹ Quỳnh
