Loại hình chung cư đang rất phát triển ở các đô thị lớn như Hà Nội, TPHCM. Song song với những ưu điểm để giải quyết vấn đề của người dân, loại hình nhà ở này cũng đang phát sinh mâu thuẫn, tranh chấp rất phức tạp giữa chủ đầu tư và cư dân. Từ đó, đặt ra những thách thức về quản lý nhà nước nhằm phục vụ cộng đồng và phục vụ chính sách an dân.
Sự can thiệp của nhà nước để giải quyết các vấn đề về chung cư hiện nay là ngoài việc cần thiết lập về luật pháp kịp thời, còn phải thực hiện nghiêm túc quy chế dân chủ cơ sở. Quyết định 08 năm 2008 của Bộ Xây dựng quy định, trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày được bàn giao đưa vào sử dụng và có 50% căn hộ được bán trở lên thì chủ đầu tư phải tổ chức hội nghị nhà chung cư.
Hội nghị nhà chung cư là tổ chức có quyền cao nhất trong việc quản lý, sử dụng chung cư. Thực chất đây là hình thức người dân thực hiện dân chủ cơ sở. Hội nghị không chỉ là diễn đàn thể hiện ý chí của cư dân trong việc xây dựng một nơi sống chung, đúng nghĩa với khái niệm văn minh mà còn là nơi tranh đấu cho quyền lợi hợp pháp của mình, nếu bị xâm phạm. Một trong những hoạt động quan trọng của hội nghị nhà chung cư là bầu cử ban quản trị để đại diện cho tiếng nói của cư dân. Ý nghĩa quan trọng của dân chủ cơ sở là “lấy dân làm gốc”, vì vậy sự can thiệp của chính quyền trong quá trình bầu cử này dễ dẫn đến vi phạm những nguyên tắc dân chủ đã được pháp luật quy định, bảo vệ.
Trong thực tế, quyền dân chủ cơ sở của người dân ở một vài chung cư đã không được các cơ quan bảo vệ luật pháp tôn trọng. Đã có chung cư sau 8 tháng tổ chức hội nghị, ban quản trị được bầu vẫn chưa được chính quyền công nhận để hoạt động hợp pháp mà người dân không biết vì lý do gì. Ở những nơi đó sẽ nhận thấy rất rõ hình ảnh “bất cân xứng quyền lực” giữa cư dân và chủ đầu tư trong giải quyết mâu thuẫn. Tình trạng này chắc chắn sẽ dẫn đến việc khiếu kiện kéo dài, khiếu kiện vượt cấp và quan trọng hơn là sự xói mòn niềm tin của người dân vào chính quyền. Vì thế, các cư dân đều mong mỏi quyền lợi của mình được tôn trọng qua các hội nghị nhà chung cư.
PHẠM NGỌC ĐẢNH (86 Tản Đà, phường 11, quận 5 TPHCM)
