Cố nhiên đây không phải là căn hộ chung cư vốn vẫn được quan niệm là nơi che nắng, mưa của tầng lớp dân nghèo, mà là
những căn hộ “trên trời” trong “Ngũ giác đài” (pasterr court, Avalon, Landcaster, SG residence và Salling tower) nằm ở vị trí có một không hai tại trung tâm thành phố Hồ Chí Minh. Khỏi phải nói th́ ai cũng hiểu, đây là những căn hộ rất cao cấp, tiện nghi và cố nhiên là cũng rất bắt mắt.
Vấn đề đặt ra là nếu dùng các tiêu chí này để thuyết phục thiên hạ về giá cao ngất ngưởng (từ 45-70 triệu đồng/m2) có vẻ không đủ nặng đồng cân, bởi lẽ, ở Sài G̣n cũng có rất nhiều biệt thự cũng có các tiêu chí có thể coi là tương đương, nhưng quả thực là phải kiềng mặt các căn hộ “trên trời” (từ tầng 10 trở lên) trong “Ngũ giác đài” về phương diện giá. Minh chứng này xác nhận rằng, kiến trúc đẹp, nội thất đắt tiền và ngay cả vị trí độc quyền... của “Ngũ giác đài”, chí ít là không đủ cơ sở thanh minh cho “giá trên trời” của chúng. Vậy mấu chốt của vấn đề nằm ở chỗ nào?
Trên thực tế, những khách hàng mua căn hộ trong “Ngũ giác đài” gồm bốn nhóm chính xếp theo thứ tự: Việt kiều, doanh nhân, quan chức và nhóm khách hàng cư trú tại Hà Nội. Như vậy, nhóm khách hàng chức sắc ở Sài G̣n cho dù bị đẩy xuống hàng thứ ba vẫn là nét khác biệt với các đồng nghiệp cùng nhóm ở Hà Nội, nhóm quan tâm đến các căn nhà “dưới đất” nhiều hơn là “trên trời”. V́ rằng, xét về phương diện nhiều tiền, lắm của không thể nói các quan chức Hà Nội kém cạnh các chức sắc Sài G̣n, nghĩa là cùng một nhóm khách hàng tương đương nhau về khả năng thanh toán, nhưng lại có sự lựa chọn trái ngược nhau (“dưới đất” và “trên trời”).
Điểm đáng lưu ư thứ hai là, các chuẩn mực giá trị mà các nhóm khách hàng khác nhau quan tâm không chỉ khác nhau về số lượng mà c̣n khác nhau về thứ tự ưu tiên. Qua khảo sát của chúng tôi, những Việt kiều chọn căn hộ cao cấp chủ yếu v́ sự đảm bảo quyền sở hữu tài sản, an toàn và tiện lợi.
Đối với nhóm khách hàng doanh nhân, chủ yếu là tầng lớp mới nổi, nhờ tận dụng tốt các cơ hội mới và có cả ít nhiều may mắn nên phất lên nhanh chóng. Họ mua các “căn hộ trên trời”, chủ yếu không v́ động cơ sinh lợi mà do sự thay đổi quan niệm về các chuẩn mực giá trị nhà ở. Họ muốn khẳng định ḿnh theo một chuẩn mực mới bằng cách mua căn hộ “trên trời” như là một góc nh́n cách tân về nơi cư trú, và lẽ khác, dựa vào nó để có thể phân định sự khác biệt với những ai được quan niệm là thường dân bảo thủ.
So với nhóm doanh nhân mới nổi, giới chức sắc cũng có điểm tương đồng: Tiêu những khoản tiền lớn khá dễ dàng như khi kiếm được nó; chịu ảnh hưởng từ phương cách lựa chọn của Việt kiều. Trên thực tế, đây là lư do rất quan trọng khiến cho giá căn hộ cao cấp tăng cao quá mức b́nh thường.
Điều trùng hợp ngẫu nhiên thực sự thú vị là những khách hàng Hà Nội mua căn hộ “trên trời” chủ yếu cũng là tầng lớp doanh nhân mới nổi. Khác với tầng lớp doanh nhân mới nổi ở Sài G̣n, đầu tư mạo hiểm của doanh nhân Hà Nội (mua các căn hộ nhà chung cư cao tầng) chủ yếu là để kinh doanh chứ không phải do thay đổi quan niệm về các chuẩn mực giá trị nhà ở.
Quả thực là có không nhiều các căn hộ cao cấp thực sự đẹp và tiện lợi, nhưng lại có rất nhiều người muốn làm đẹp bằng căn nhà mà ḿnh sở hữu. Trên thực tế, đây là một trong hai lư do quan trọng nhất làm cho các căn hộ trong “Ngũ giác đài” đắt hơn biệt thự.
Tại sao một bộ phận dân cư lại sẵn sàng bỏ tiền mua những căn hộ cao cấp đắt hơn biệt thự? Vị trí quá đẹp, nằm giữa (hay sát) trung tâm thành phố, được hưởng những tiện ích công cộng sẵn có... mới là nguyên nhân bề nổi. Nguyên nhân sâu xa của các hiện tượng có vẻ nghịch lư này, suy cho cùng đều bắt nguồn từ nền kinh tế chuyển đổi trong điều kiện hội nhập quốc tế. Thực tế là, cùng với sự mở cửa, không chỉ có tiền của ồ ạt đổ vào thị trường c̣n thiếu minh bạch và luật lệ, mà c̣n cả các chuẩn mực giá trị Phương Tây cũng tràn qua biên giới VN, gây nên những đảo lộn cả về kinh tế và văn hoá. Trên giác độ này, căn hộ chung cư đắt hơn biệt thự phản ánh những khiếm khuyết quả thực là không nhỏ của luật, chính sách cũng như quy hoạch phát triển và sử dụng đất đai trong mấy thập niên qua.
Giả định rằng, nền kinh tế của chúng ta luôn mở ra các hướng đầu tư hiệu quả, các chính sách, mà trước hết là chính sách đất đai cũng như một khuôn khổ thể chế đảm bảo quyền sở hữu tài sản của mọi công dân, chắc hẳn người ta đă không dễ dàng ǵ để tung tiền mua các căn hộ chung cư với giá cao ngất ngưởng như vậy. Liệu có mấy ai đă tự hỏi rằng, giá trị thật của tất cả các cổ phiếu trên thị trường chứng khoán VN là bao nhiêu. Và tại sao giá của chúng lại cao hơn gấp nhiều lần giá trị thật như vậy th́ sẽ hiểu được rằng, cơ sở kinh tế không phải bao giờ cũng là gốc của mọi vấn đề.
