1. Ở Mỹ, học sinh đi học bằng phương tiện gì an toàn nhất? Xin thưa, không có gì qua được xe buýt chuyên đưa đón học sinh. Theo số liệu của Ủy ban Quốc gia an toàn giao thông trên xa lộ Mỹ (National Highway Traffic Safety Administration), khi đi học bằng xe buýt loại này, học sinh Mỹ sẽ được an toàn gấp 8 lần so với đi cùng xe với cha mẹ hay người giám hộ. Còn theo Hội đồng xe buýt học đường Mỹ (American School Bus Council), hàng ngày có khoảng 25 triệu học sinh Mỹ đến trường và về nhà trên gần nửa triệu chuyến xe buýt học đường. Chẳng thế mà hội đồng này đã mạnh miệng khẳng định rằng “đi học bằng xe buýt học đường là an toàn nhất”.
(ảnh: cowest.net)
Vì sao học sinh đi học bằng xe buýt an toàn? Ở Mỹ – đất nước mà theo nhiều người trẻ em có quyền ưu tiên nhất – xe buýt học đường cũng hưởng rất nhiều quyền ưu tiên. Chẳng hạn, khi một chuyến xe buýt vàng (xe buýt học đường ở Mỹ đều có màu vàng) dừng lại (đèn tín hiệu trên thành xe sáng lên), thì xe cộ lưu thông cùng chiều và ngược chiều trên đường cùng với xe buýt này đều phải dừng lại cách nó chừng năm mét (25 feet). Chỉ khi chiếc xe buýt này di chuyển, dòng xe cộ mới được đi tiếp. Giả thử cứ phớt lờ, đường ta ta cứ đi, thì sao? À thì đóng phạt thôi. Camera được lắp đặt trên xe buýt học đường để “phạt nguội”. Mà cũng không nhẹ đâu nhé. Chẳng hạn, từ ngày 1/5/2017, tại học khu Marysville ở bang Washington, người vi phạm bị phạt 419 đô la.
Năm học 2017-2018, Việt Nam có gần 20 triệu học sinh từ bậc mẫu giáo đến trung học, nhưng ở ta lại không có số liệu bao nhiêu em đi học bằng xe đưa rước. Hãy thử tưởng tượng nếu phân nửa số học sinh ở các thành phố lớn như Hà Nội hay TPHCM đi học bằng xe buýt học đường, chắc chắn nạn kẹt xe vào mỗi buổi sáng và buổi chiều sẽ giảm. Có thể khẳng định điều này vì – cứ nghĩ đi – tại sao cứ mỗi khi đến hè bạn lại thấy thoải mái hơn trên đường?
2. Kể chuyện xe buýt vàng ở Mỹ để nêu bật ý rằng muốn thuyết phục người dân đi xe buýt thì sự an toàn và tiện lợi là những tiêu chí hàng đầu phải thực hiện cho bằng được.
Vậy xe buýt ở Việt Nam có được ưu tiên như xe buýt học đường Mỹ? Không đến mức đó, nhưng cũng có một số ưu tiên. Tuy nhiên, vấn đề là quyền ưu tiên này đã bị nhiều tài xế lạm dụng khiến xe buýt mang tiếng là “hung thần” trên đường phố.
Trước hết cần khẳng định ưu tiên không hề đồng nghĩa với chạy ẩu. Nhiều xe buýt trở thành “hung thần” một phần cũng do tài xế xe buýt vi phạm giao thông ít bị xử lý – cảnh sát giao thông (CSGT) quá nương tay.
Hồi đầu tháng 10, Tuổi Trẻ Online phát đoạn phim một tài xế xe buýt không chấp hành lệnh dừng xe của CSGT. Khi bị truy đuổi, tài xế vẫn tiếp tục chạy lạng lách hết sức nguy hiểm cho người đi đường. Thậm chí, khi buộc phải dừng vì bị xe tải chắn trước đèn đỏ, tài xế xe buýt còn đôi co với thái độ thách thức CSGT, khăng khăng mình không dừng vì không có lỗi (?!).
Trời ạ! Lỗi hay không thì hạ hồi phân giải, trước hết phải tuân thủ yêu cầu của CSGT. Ai hay xem phim hành động của Mỹ cũng thường thấy ở xứ này nếu lái xe không chấp hành lệnh dừng xe của cảnh sát sẽ bị còng tay rồi tống ngay về đồn. Trong khi những diễn biến trong đoạn clip cho thấy người tài xế vì phản ứng với lệnh dừng xe mà bất chấp sự an nguy của những người đi đường bên dưới. Cũng xin nói thêm, để được lái xe buýt 30 chỗ, người tài xế phải đạt tối thiểu bằng lái xe hạng D, bậc thứ tư trong hệ thống bằng lái ô tô sáu bậc ở Việt Nam.
Tiện thể cũng cần nhấn mạnh rằng các tài xế xe buýt không được lạm dụng sự ưu tiên để lấn làn, chèn ép xe hai bánh khi lưu thông trên đường và các đơn vị quản lý xe buýt đừng quên trách nhiệm giám sát, nâng cao ý thức lái xe an toàn và văn minh cho người tài xế. Bao giờ tài xế còn chưa chú trọng đến sự an toàn của người ngồi trên xe cũng như những người tham gia lưu thông trên đường thì đừng trách vì sao người dân cứ mãi thờ ơ với xe buýt!
Quỳnh Thư
(TBKTSG)
