Trong những ngày cuối của cuộc trưng bày các đồ án tham gia vòng 2 cuộc thi “Ý tưởng quy hoạch và thiết kế đô thị khu vực hồ Gươm và phụ cận”, có một người phụ nữ đến xem một cách chăm chú, đặc biệt chị thích những mô hình các phương án trình bầy được làm rất công phu. Hết sức ngạc nhiên trước những phụ kiện được gia công tinh xảo, chỉ tỏ ra rất cảm phục sự cố gắng của các tác giả đã trình bầy các công trình, cây cối, xe cộ ở tỉ lệ nhỏ mà chân thực đến vậy (!).
“Chị có biết không – đây là những phụ kiện mô hình sản xuất hàng loạt của Trung Quốc, họ cung cấp tuỳ theo tỷ lệ mà khách hàng yêu cầu” – để làm quen, tôi sốt sắng giải thích, “còn các chi tiết công trình, giờ đây đã có những mắt cắt laser nên rất chính xác và đạt thẩm mỹ cao“. Câu chuyện được cởi mở hơn và tôi được biết chị là KTS Lê Thị Kim Dung, người cách đây 15 năm đã đoạt giải thưởng Quốc tế về Kiến trúc với đồ án có tên “Hồ Guơm – Hà Nội : Không gian và ý tưởng kiến trúc“. Đấy là cuộc thi với chủ đề “Kiến Trúc – Con người 2000“. Cuộc tranh tài của 250 tác phẩm đến từ 55 quốc gia do Viện Hàn lâm Kiến trúc Quốc tế tổ chức năm 1994.
KTS Lê Thị Kim Dung tại gian trưng bày trưa 13/01/2009
Chị cho biết, quy định của ban tổ chức là chỉ được trình bầy phương án vào 2 tấm pano, nên bố trí sao cho thật súc tích mà vẫn diễn đạt cho đủ những suy tư của mình – tất nhiên bằng ngôn ngữ mà ban tổ chức quy định. Rất may, khi biết được ý nguyện của chị, cố bác sỹ Nguyễn Khắc Viện đã viết lời bình bằng tiếng Pháp và chính tay cụ viết bằng bút sắt lên bản vẽ, giờ đây chị vẫn nâng niu gìn giữ những nét chữ tài hoa ấy như một kỷ vật của một thời. Để kiếm đủ những bức ảnh minh hoạ cho đồ án cũng là một kỳ công. Giờ đây kiếm bưu ảnh cổ của Hà Nội thật dễ, lên mạng tìm một lúc cũng có vài chục bức. Nhưng ngày ấy thì vô cùng khó khăn, nguồn duy nhất là kho ảnh thư viện của Viện Khoa học Xã hội. Chị phải mua từng bức từ một người thủ thư với giá không rẻ chút nào. Ảnh chụp mới cũng vậy – máy ảnh cơ, phóng to thu nhỏ, ngày mưa, ngày nắng… Hình dung lại cái tất tả của chị hồi ấy để hoàn thành 2 tấm pano mà thấy toát mồ hôi (mặc dù dạo này Hà Nội khá lạnh!).
Ảnh bên : nhóm tác giả Đồ án “Hồ Guơm – Hà Nội : Không gian và ý tưởng kiến trúc” năm 1994. KTS Lê Thị Kim Dung – người phụ nữ thứ 2 từ bên phải
Hình ảnh ấn tượng của Đồ án là bàn tay gớm ghiếc, ngón tay tham lam vươn ra thèm muốn vừa thu tóm lấy không gian, vừa muốn bóp nghẹt những giá trị văn hóa lịch sử của Hồ Guơm, đây không còn là dự cảm nữa mà là một thực tế khi hơn mười mấy năm qua đã có gần ba chục dự án cao ốc ven Hồ Gươm đã được soạn thảo và trình bầy tại các cơ quan quản lý… Không kể vài công trình đã sững sững soi bóng xuống mặt hồ bé xíu. Giữa những năm tháng nhà nhà người người liên doanh liên kết (trong nước ngoài nước), đầu tư xây dựng văn phòng khách sạn, thì Đồ án lại vạch ra những kế hoạch mở rộng lối đi ven hồ, khai thông các không gian nối các quảng trường nằm cách Hồ Gươm vài dãy phố thành một quẩn thể trong sáng – rộng mở… Đẹp tới mức không tưởng.
Tuy vậy, các giải pháp đề xuất của Đồ án lại có tính hiện thực rất cao, chỉ nhấn mạnh nhằm cải hoá những không gian có nguy có lấn át Hồ Gươm nhất trở thành những không gian hy vọng làm nó trở thành có giá trị nhất : đó chính là khu vực EVN với khoảng xanh rộng rãi, toà nhà “cá mập” được cắt xén để khai thông ra cái nhộn nhịp của lối xưa, và đây đó những cổng phố đây đó thay cho tiếng mời gọi của phố phường.
Đồ án của KTS Lê Thị Kim Dung, trên 2 tấm pano – ảnh do tác giả cung cấp (bấm vào ảnh để phóng to)
Ban Giám khảo quốc tế gồm các Viện sĩ, KTS lừng danh đã lựa chọn và trao giải thưởng đặc biệt cho Đồ án. Có lẽ cái giá trị tri thức của đồ án chiếm một phần khiêm tốn trong cái sự đánh giá, trân trọng của Ban Giám khảo. Quý hơn là ghi nhận sự can đảm, vượt lên những tư duy bị thực tại chi phối, tiên lượng chuẩn xác những thách thức mà Văn hóa sẽ phải đối mặt trong Phát triển và đưa ra giải pháp thỏa đáng, ngay tại những thời điểm khó khăn nhất.
Chị Kim Dung (đứng giữa) chụp ảnh lưu niệm với chúng tôi tại gian trưng bày
Tôi có hỏi chị có suy tư gì về cuộc thi này, chị tâm sự “Sau 15 năm, Hồ Gươm vẫn thường trực những nguy cơ, đe dọa và vẫn nguyên vẹn niềm hy vọng, ao uớc như Đồ án đã đoạt giải thưởng Kiến trúc Quốc tế từng đề cập. Còn riêng tôi, xin dâng tặng Đồ án cho Thành phố Hà Nội quê hương, nơi không ngừng nghỉ tôi buồn vui với nó“.
Việt Khang
>>
[ FORUM ]
