Nếu như năm 2009, số công nhân lao động (CNLĐ) trong các đơn vị trực thuộc ngành này giảm hơn 33.000 người (13,8% tổng số LĐ), thì đến nay con số này đã tăng lên tới 28,6%.
Đến nay, việc làm vẫn là vấn đề lớn và rất bức xúc đối với CNLĐ ngành xây dựng.
Nhiều DN chỉ còn “bộ khung”!
Từ 2009 đến nay, ngành XD gặp nhiều khó khăn, thị trường XD bị thu hẹp, nhiều công trình, dự án phải dãn tiến độ hoặc đình hoãn. Nhiều chủ đầu tư nợ đọng vốn XDCB, một số sản phẩm vật liệu XD truyền thống (như gạch ngói, ximăng…) lâm vào tình trạng cung vượt xa cầu, cạnh tranh gay gắt khiến hiệu quả SXKD của DN thấp hoặc thua lỗ. Tình hình đó ảnh hưởng lớn đến CNVCLĐ toàn ngành xây dựng.
Theo số liệu của CĐ Xây dựng VN, năm 2008 toàn ngành có hơn 370.000 người, trong đó các đơn vị trực thuộc hơn 245.000 người và địa phương hơn 126.000 người; thì đến nay, số CNVCLĐ toàn ngành còn 264.211 người, giảm 28,6% so với 2008. Đáng lưu ý là lực lượng CN trong các DN xây lắp giảm dần, chỉ giữ lại đội ngũ CB quản lý, kỹ thuật và một số ít CN có tay nghề cao hoặc những nghề đặc biệt. Có những Cty CP chỉ còn chưa đến 10% LĐ có HĐLĐ không xác định thời hạn, còn lại là LĐ thời vụ, ngắn hạn.
Tuy các DN đã cố gắng tìm kiếm việc làm nhưng không ít đơn vị vẫn thiếu việc, một số nhà máy phải tạm ngừng SX do sản phẩm tồn kho lớn, không tiêu thụ được. Ngoài ra, ở một số công trình vốn FDI, đấu thầu quốc tế, một số lượng lớn LĐ phổ thông nước ngoài nhập cư vào làm việc trái phép đã ảnh hưởng lớn đến việc làm của LĐ ngành XD.
Trong khi đó, một số đơn vị có yêu cầu LĐ chuyên môn cao hoặc thi công ở vùng sâu, vùng xa, lại không tuyển đủ LĐ, do tiền công LĐ chưa hợp lý, điều kiện sống và làm việc còn khó khăn, đời sống văn hóa tinh thần thiếu thốn, nghèo nàn. Một số nơi, việc tuyển dụng công chức, viên chức cũng đang gặp khó khăn mà nguyên nhân chính là thu nhập ở khối HCSN thấp, không đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt tối thiểu.
Nợ lương công nhân trên 32,7 tỉ đồng
Theo một báo cáo của CĐ Xây dựng VN, 6 tháng đầu năm 2012 tỉ lệ người tham gia BHXH, BHYT đạt 85,25% trên tổng số LĐ. Song, tình trạng chậm trả lương cho CN xây lắp và nợ đọng BHXH vẫn là bệnh trầm kha, chưa được khắc phục.
Tính đến quý II/2012, ngành XD có 11.924 LĐ thiếu việc làm; có 53 đơn vị thuộc 6 TCty (Idico, Licogi, Coma, Bạch Đằng, Sông Hồng, Phục Hưng) đã nợ lương NLĐ với tổng số tiền 32,768 tỉ đồng. Ngoài ra, 45 đơn vị thuộc 7 TCty (Idico, Coma, Bạch Đằng, Sông Hồng, Miền Trung, Xây dựng Hà Nội, Phục Hưng) nợ BHXH là 24,71 tỉ đồng. Những đơn vị chậm trả lương cho CN đều không thực hiện trả bù cho NLĐ một khoản tiền ít nhất bằng lãi suất tiền gửi tiết kiệm do Ngân hàng Nhà nước công bố tại thời điểm trả lương như quy định của pháp luật LĐ. Nhiều nơi trả lương khoán, DN không thực hiện quy định trả lương làm thêm giờ, làm việc vào ngày lễ…
Để bảo đảm quyền lợi đoàn viên, CNVCLĐ, các cấp CĐ ngành XD đã chủ động tham gia xây dựng thang lương, bảng lương, định mức LĐ, quy chế trả lương và các nội quy, quy chế nội bộ của DN liên quan đến NLĐ. Hầu hết các CĐCS đều tham gia xây dựng lại đơn giá tiền lương ngay sau khi Nhà nước ban hành mức lương tối thiểu mới.
Các cấp CĐ còn phối hợp tổ chức 5.575 cuộc kiểm tra thực hiện chế độ chính sách đối với NLĐ về hợp đồng LĐ, thanh toán tiền lương và quy chế trả lương, BHXH, BHYT, BH thất nghiệp, TƯLĐTT… Qua đó, CĐ kiến nghị với cơ quan quản lý những giải pháp khắc phục để đảm bảo quyền lợi cho NLĐ.
Tuy nhiên, theo Chủ tịch CĐ Xây dựng VN Nguyễn Văn Bình, mặc dù CĐ đã nỗ lực thực hiện công tác giám sát, song tình trạng vi phạm pháp luật LĐ, không thực hiện đầy đủ chế độ chính sách đối với LĐ ngành XD vẫn còn diễn ra.
Hoàng Quang – Thu Hương
