(Ý tưởng dự thi “Đánh thức không gian” năm 2008)
1. Hiện trạng:
Phố 19 -12 từng là nơi chôn tập thể những người không tên tuổi, không ngày, tháng, những oan hồn không khói hương. Phần đông số họ đã đổ máu, hy sinh để cho chúng ta có cuộc sống hôm nay…
Năm 1981, hài cốt của các vị được chuyển lên Bất Bạt. Rồi, chợ 19-12 được thành lập vàhoạt động như một giải pháp tình thế. Cuối năm 2008, dự án xây dựngtrung tâm thương mại trên nền chợ này khiến không ít người yêu mến vàhi vọng về một Thủ đô Hà Nội vừa hiện đại, vừa bảo vệ được những giátrị đã trường tồn cùng năm tháng phải bức xúc. Bắt đầu thực hiện từthời điểm đó, đề xuất mong muốn khu chợ 19-12 sẽ được trả về nguyên vớigiá trị vốn có – giá trị của không gian văn hóa và tâm linh.
2. Đề xuất:
Khu vực tâm linh với những chữ, số, kí hiệu, dấu,… được khắc âm – có thể lọc (ánh nắng mặt trời – ban ngày) và phát sáng (hệ thống đèn có thể thay đổi mầu sắc, quang sắc – ban đêm) thành tập hợp những tín hiệu ngôn ngữ ngẫu nhiên.
Mỗi người đến đây sẽ tưởng tượng, tìm kiếm và lắp ráp thành những cấu trúc ngôn ngữ theo cách riêng, thành tên, ngày, tháng, lời cầu mong, sự kiện đáng nhớ,… của cá nhân hay cộng đồng. Cột bọc gương – in hình ảnh môi trường xung quanh – tạo cảm giác không trọng lực. Dưới nền, dải sỉ vụn để lắng nghe tiếng bước chân trong không gian yên tĩnh và thiêng liêng. Mặt nước (sâu 20cm) bao xung quanh – khúc xạ, phản chiếu, phát ra ánh sáng. Hai lối đi thông suốt, kết nối giữa phố Lý Thường Kiệt và Hai Bà Trưng.
Việc dỡ bỏ tường ngăn, phục hồi hai hàng cây long não sẽ đánh thức sự cộng hưởng của khách sạn Melia với khoảng xanh 19 – 12. Giải tỏa khu nhà ở lộn xộn bên cạnh sẽ tôn vinh sự uy nghiêm của thiết chế Tòa án tối cao trong khung cảnh hai tòa nhà cao tầng kẹp hai bên. Một phần đất trả lại sự cân xứng của khuôn viên Tòa án, phần còn lại được phủ xanh, tích hợp chức năng: triển lãm ngoài trời, dạo mát, café,…
Cùng với di tích Hoả Lò, không gian 19 -12 làm tăng thêm hàm lượng văn hoá và tâm linh trong tổng thể khu vực góp phần làm cho Hà Nội đẹp hơn, giá trị hơn… bởi những lợi ích lâu dài, rộng khắp mà Hà Nội mang lại cho cộng đồng.
Tác giả: Đoàn Thanh Hà – Hoàng Văn Duy
